Avrupa Komisyonu, anla\u015fman\u0131n AB ihracat\u00e7\u0131lar\u0131 i\u00e7in her y\u0131l yar\u0131m milyar avronun biraz \u00fczerinde vergi tasarrufuna, mimarlar, muhasebeciler ve m\u00fchendisler gibi d\u00fczenlenmi\u015f mesleklerde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131maya ve AB ve Kanada aras\u0131nda \u015firket personeli ile di\u011fer profesyonellerin daha kolay transferine yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Avrupa Komisyonu, CETA’n\u0131n Kanada ve AB aras\u0131nda fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 konusunda daha e\u015fit bir oyun alan\u0131 yarataca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor.<\/p>\n
CETA savunucular\u0131, anla\u015fman\u0131n AB ve Kanada aras\u0131ndaki ticareti art\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece yeni i\u015fler yarataca\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcmr\u00fck vergilerini, mal kontrollerini ve di\u011fer \u00e7e\u015fitli vergileri kald\u0131rarak ticari operasyonlar\u0131 kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131, diplomalar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131nmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve yeni bir mahkemeler sistemi olu\u015fturarak yat\u0131r\u0131m anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyece\u011fini vurguluyor. Muhalifler, CETA’n\u0131n g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin y\u00fcksek AB standartlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere Avrupa t\u00fcketici haklar\u0131n\u0131 zay\u0131flataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve bunun yaln\u0131zca b\u00fcy\u00fck i\u015fletmeler ve \u00e7ok uluslu \u015firketler i\u00e7in bir nimet olurken ayn\u0131 zamanda bireysel vatanda\u015flar\u0131 etkileyen net kay\u0131plar, i\u015fsizlik ve \u00e7evresel zarar riski olu\u015fturmas\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyor. Anla\u015fma ayr\u0131ca, tart\u0131\u015fmal\u0131 bir yat\u0131r\u0131mc\u0131-devlet anla\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm mekanizmas\u0131n\u0131 da i\u00e7eriyor. Ele\u015ftirmenler, \u00e7okuluslu \u015firketlerin, h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131n\u0131n i\u015fleri \u00fczerinde k\u00f6t\u00fc bir etkisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerse, h\u00fck\u00fcmetlere milyarlarca dolar dava a\u00e7abileceklerinden korkuyorlar. Angus Reid Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan \u015eubat 2017’de yap\u0131lan bir anket, Kanadal\u0131lar\u0131n y\u00fczde 55’inin CETA’y\u0131 destekledi\u011fini, sadece y\u00fczde 10’unun buna kar\u015f\u0131 oldu\u011fu sonucuna vard\u0131. Ancak destek, 2014’te yap\u0131lan ankete k\u0131yasla azald\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131 (NAFTA) \u015eubat 2017’de Kanadal\u0131lar aras\u0131nda y\u00fczde 44 destek oran\u0131na sahip. Kanada’n\u0131n aksine, anla\u015fma bir dizi Avrupa \u00fclkesinde protestolara yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Kapsaml\u0131 Ekonomi ve Ticaret Anla\u015fmas\u0131<\/h2>\n![\"Kanada](\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/European_Union_Canada_Locator.svg\" "\\"\\"")
Kanada (turuncu) ve Avrupa Birli\u011fi (ye\u015fil)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nT\u00fcr<\/strong><\/td>\nTicaret anla\u015fmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n \n\u0130mzaland\u0131\u011f\u0131 tarih<\/strong><\/td>\n30 Ekim 2016<\/td>\n<\/tr>\n \nYer<\/strong><\/td>\nBr\u00fcksel<\/td>\n<\/tr>\n \nGe\u00e7erlilik<\/strong><\/td>\nY\u00fcr\u00fcrl\u00fckte de\u011fil (Ancak anla\u015fman\u0131n \u00e7o\u011fu ge\u00e7ici olarak uygulan\u0131yor)<\/td>\n<\/tr>\n \nDurum<\/strong><\/td>\nT\u00fcm imzac\u0131lar\u0131n onay\u0131n\u0131 ald\u0131<\/td>\n<\/tr>\n \nGe\u00e7ici uygulama<\/strong><\/td>\n21 Eyl\u00fcl 2017<\/td>\n<\/tr>\n \n\u0130mza sahipleri<\/strong><\/td>\nKanada<\/p>\nAvrupa Birli\u011fi<\/p>\n
T\u00fcm AB \u00fcye \u00fclkeleri<\/td>\n<\/tr>\n
\nOnaylay\u0131c\u0131lar<\/strong><\/td>\nKanada kraliyet onay\u0131 ald\u0131 ve 16 AB \u00fcye \u00fclkesi onaylad\u0131<\/td>\n<\/tr>\n \nDiller<\/strong><\/td>\nAB ve Kanada’n\u0131n t\u00fcm resmi dilleri<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\nGeli\u015fim a\u015famalar\u0131<\/strong><\/p>\nCETA, NAFTA’dan bu yana Kanada’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikili giri\u015fimidir. Ekim 2008’de yay\u0131nlanan “Daha Yak\u0131n Bir AB-Kanada Ekonomik Ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Maliyet ve Faydalar\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi” ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yetkililer, 6 May\u0131s 2009’da Prag’daki Kanada-AB Zirvesinde m\u00fczakerelerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdular. Bu, liderlerin yeni bir Kanada-AB Ticaret ve Yat\u0131r\u0131m Geli\u015ftirme Anla\u015fmas\u0131 (TIEA) i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 18 Mart 2004’te Ottawa’daki Kanada-AB Zirvesi’nden sonra oldu. TIEA, ticaret ve yat\u0131r\u0131m\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, rekabet, mesleki niteliklerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131nmas\u0131, finansal hizmetler, e-ticaret, ge\u00e7ici giri\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmeler, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma gibi alanlar\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde geleneksel pazara eri\u015fim konular\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7meyi ve bilim ve teknolojiyi payla\u015fmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. TIEA ayr\u0131ca, d\u00fczenleyici y\u00f6neti\u015fim yakla\u015f\u0131mlar\u0131 konusunda ikili i\u015f birli\u011fini te\u015fvik etmek, iyi d\u00fczenleyici uygulamalar\u0131 ilerletmek ve ticaret ve yat\u0131r\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir Kanada-AB d\u00fczenleyici i\u015f birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesini in\u015fa edecekti. Bariyerleri indirmenin yan\u0131 s\u0131ra, TIEA, Kanada ve Avrupa’n\u0131n birbirlerinin pazarlar\u0131na olan ilgisini art\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. TIEA, Kanada ve AB’nin m\u00fczakereleri durdurmaya karar verdi\u011fi 2006 y\u0131l\u0131na kadar devam etti. Bu, Kanada-Avrupa Birli\u011fi ticaret anla\u015fmas\u0131 (daha sonra Kapsaml\u0131 Ekonomi ve Ticaret Anla\u015fmas\u0131 veya CETA olarak yeniden adland\u0131r\u0131ld\u0131) i\u00e7in m\u00fczakerelerin yolunu a\u00e7t\u0131 ve bu anla\u015fma TIEA’n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek \u00e7ok daha geni\u015f ve daha iddial\u0131 bir anla\u015fmaya do\u011fru gidecekti.<\/p>\n
18 Ekim 2013 tarihinde Kanada Ba\u015fbakan\u0131 Stephen Harper ve Avrupa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Jos\u00e9 Manuel Barroso aras\u0131nda prensipte bir anla\u015fma imzaland\u0131. M\u00fczakereler 1 A\u011fustos 2014’te sona erdi. Ticaret anla\u015fmas\u0131 resmi olarak 25 Eyl\u00fcl 2014’te Toronto \u015fehir merkezindeki Royal York Hotel’de d\u00fczenlenen AB-Kanada Zirvesi s\u0131ras\u0131nda Harper ve Barroso taraf\u0131ndan sunuldu. Kanada Avrupa \u0130\u015f D\u00fcnyas\u0131 Yuvarlak Masas\u0131, CETA m\u00fczakerelerinin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan sonu\u00e7lanmas\u0131na kadar paralel i\u015f s\u00fcreci olarak hizmet etti.<\/p>\n
14 A\u011fustos’ta Alman kamu televizyonu taraf\u0131ndan s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra, 1634 sayfal\u0131k Konsolide CETA metni 26 Eyl\u00fcl 2014’te AB’nin resmi internet sitesinde yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n
Anla\u015fman\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi’nin yan\u0131 s\u0131ra Kanada ve 27 AB \u00fcye \u00fclkesinin de onay\u0131n\u0131 gerektirdi\u011finden, tamamlanmas\u0131, nihai metnin 24 AB diline \u00e7evrilmesi ve onaylanmas\u0131n\u0131n y\u0131llar almas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n![\"Br\u00fcksel,](\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Bruksel-Belcikadaki-CETAyi-durdurun-protestosu.jpg\" "\\"\\"")
Br\u00fcksel, Bel\u00e7ika’daki “TTIP-CETA’y\u0131 durdurun” protestosu, 20 Eyl\u00fcl 2016<\/figcaption><\/figure>\nM\u00fczakere Taraflar\u0131 Taraf\u0131ndan Yapt\u0131r\u0131lan Ara\u015ft\u0131rma<\/strong><\/h2>\nAvrupa Komisyonu taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z uzmanlara yapt\u0131r\u0131lan ve Eyl\u00fcl 2011’de tamamlanan \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcml\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fma olan AB-Kanada Ticaret S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik Etki De\u011ferlendirmesi (SIA), CETA’n\u0131n etkileri hakk\u0131nda kapsaml\u0131 bir tahminde bulundu. Bir dizi makro-ekonomik ve sekt\u00f6re \u00f6zg\u00fc etkiyi \u00f6ng\u00f6rerek, AB’nin uzun vadede ger\u00e7ek GSY\u0130H’de CETA’dan %0,02-0,03’l\u00fck art\u0131\u015flar g\u00f6rebilece\u011fini, oysa Kanada’n\u0131n %0,18-0,36’l\u0131k art\u0131\u015flar g\u00f6rebilece\u011fini iddia ederken; raporun Yat\u0131r\u0131m b\u00f6l\u00fcm\u00fc, yat\u0131r\u0131m art\u0131\u015flar\u0131nda faktoring yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu say\u0131lar\u0131n daha y\u00fcksek olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Sekt\u00f6rel d\u00fczeyde, \u00e7al\u0131\u015fma, hizmetlerin serbestle\u015ftirilmesi ve hassas tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine uygulanan tarifelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla \u00fcretim ve ticarette en b\u00fcy\u00fck kazan\u0131mlar\u0131n te\u015fvik edilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor; ayr\u0131ca, ILO’nun Temel \u00c7al\u0131\u015fma Standartlar\u0131 ve \u0130nsana Yak\u0131\u015f\u0131r \u0130\u015f G\u00fcndemi ile ilgili h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi halinde CETA’n\u0131n olumlu bir sosyal etkisi olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fma, CETA’n\u0131n \u00e7e\u015fitli “kesi\u015fen” bile\u015fenlerindeki \u00e7e\u015fitli etkileri detayland\u0131r\u0131yor: tart\u0131\u015fmal\u0131 NAFTA tarz\u0131 ISDS h\u00fck\u00fcmlerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor; bir devlet sat\u0131n alma (GP) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00e7\u0131kacak potansiyel dengesiz faydalar\u0131 tahmin ediyor; CETA’n\u0131n fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 d\u00fczenlemelerinde, \u00f6zellikle de de\u011fi\u015fen Kanada fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 yasalar\u0131nda pozitif bir uyumlamaya yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131yor; ve rekabet politikas\u0131 ve di\u011fer bir\u00e7ok alan a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkilerin olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyor.<\/p>\n
AB ve Kanada aras\u0131ndaki ekonomik ba\u011flar<\/strong><\/h3>\nKanada ve AB, uzun bir ekonomik i\u015f birli\u011fi ge\u00e7mi\u015fine sahip. Toplam n\u00fcfusu 500 milyonu a\u015fan 28 \u00dcye Devletten ve 2012 y\u0131l\u0131nda 13,0 trilyon Euroluk GSY\u0130H’den olu\u015fan Avrupa Birli\u011fi (AB), d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci tek pazar\u0131, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131 ve t\u00fcccar\u0131d\u0131r. Entegre bir blok olarak AB, mal ve hizmetlerde Kanada’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci ticaret orta\u011f\u0131n\u0131 temsil eder. 2008’de, Kanada’n\u0131n AB’ye mal ve hizmet ihracat\u0131, 2007’ye g\u00f6re %3,9 art\u0131\u015fla 52,2 milyar CAD’a ve AB’den yap\u0131lan ithalat 62,4 milyar $’a ula\u015ft\u0131.<\/p>\n
Kanada \u0130statistiklerine g\u00f6re, AB ayn\u0131 zamanda Kanada’daki en b\u00fcy\u00fck ikinci do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m (DYY) kayna\u011f\u0131d\u0131r ve 2008 y\u0131l\u0131 sonunda 133,1 milyar dolarl\u0131k DYY sto\u011funa sahiptir. 2008’de, Kanada’n\u0131n AB’deki do\u011frudan yat\u0131r\u0131m sto\u011fu toplam 136,6 milyar $’a ula\u015ft\u0131 ve AB, Kanada’n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki do\u011frudan yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n %21,4’\u00fcn\u00fcn hedefidir. Eurostat’a g\u00f6re AB, Kanada’y\u0131 2007’de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc en b\u00fcy\u00fck var\u0131\u015f noktas\u0131 ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc en b\u00fcy\u00fck DYY kayna\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n
Telif hakk\u0131 h\u00fck\u00fcmleri<\/strong><\/h3>\nTelif hakk\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmlerinin bir\u00e7o\u011funun ba\u015flang\u0131\u00e7ta 2012’de Avrupa Parlamentosu taraf\u0131ndan reddedilen tart\u0131\u015fmal\u0131 ACTA ile ayn\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Avrupa Komisyonu durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Anla\u015fman\u0131n bir k\u0131sm\u0131, \u0130nternet Servis Sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in sorumluluk, telif hakk\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131labilecek teknolojilerin yasaklanmas\u0131 da dahil olmak \u00fczere fikri m\u00fclkiyetin daha s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131d\u0131r. ACTA’n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra CETA’daki telif hakk\u0131 dili b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde suland\u0131r\u0131ld\u0131. Geriye a\u015fa\u011f\u0131daki h\u00fck\u00fcmler kald\u0131:<\/p>\n
\n- WIPO onay\u0131. <\/strong>AB, Kanada’dan WIPO \u0130nternet anla\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131ndaki hak ve sorumluluklara sayg\u0131 duymas\u0131n\u0131 istedi. AB, bu anla\u015fmalar\u0131 yaln\u0131zca 16 Aral\u0131k 2009 haftas\u0131nda resmen onaylad\u0131.<\/li>\n
- Atlatmaya kar\u015f\u0131 h\u00fck\u00fcmler. <\/strong>AB, Kanada’dan, hileli atlatma cihazlar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na ili\u015fkin bir yasa\u011f\u0131 i\u00e7eren atlatma kar\u015f\u0131t\u0131 h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131n\u0131 istedi. WIPO \u0130nternet anla\u015fmalar\u0131nda b\u00f6yle bir gereklilik yoktur.<\/li>\n
- \u0130nternet Servis Sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 (ISP) Sorumluluk h\u00fck\u00fcmleri.<\/strong> Anla\u015fma, hem AB hem de Kanada’n\u0131n, yaln\u0131zca kanal, \u00f6nbellek i\u00e7eri\u011fi veya ana bilgisayar i\u00e7eri\u011fi olarak hareket ettiklerinde ISP’lerin sorumlulu\u011funu s\u0131n\u0131rlayacak g\u00fcvenli liman yasal h\u00fck\u00fcmlerini y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Bu korumalar, hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n hizmetlerini olas\u0131 ihlaller i\u00e7in izlemesi \u015fart\u0131na ba\u011flanamaz.<\/li>\n
- Y\u00fcr\u00fctme h\u00fck\u00fcmleri.<\/strong> AB, Kanada’dan kan\u0131tlar\u0131 korumaya y\u00f6nelik \u00f6nlemler, ihlal iddias\u0131nda bulunan ki\u015filerin \u00e7ok \u00e7e\u015fitli sorun(lar) hakk\u0131nda bilgileri if\u015fa etme emri, ticari ihlal davalar\u0131nda bankac\u0131l\u0131k bilgilerinin if\u015fa edilmesini zorunlu k\u0131lma, ihtiyati tedbire izin verme ve mallar\u0131n imha edilmesini i\u00e7eren yeni uygulama h\u00fck\u00fcmleri olu\u015fturmas\u0131n\u0131 istedi. Ayr\u0131ca yeni s\u0131n\u0131r \u00f6nlemleri gereksinimlerine ili\u015fkin tam bir b\u00f6l\u00fcm de bulunmaktad\u0131r.<\/li>\n
- Kullan\u0131ma sunma veya da\u011f\u0131t\u0131m haklar\u0131.<\/strong> AB, Kanada’dan bir da\u011f\u0131t\u0131m uygulamas\u0131n\u0131 veya telif hakk\u0131 sahiplerine bir hak sa\u011flamas\u0131n\u0131 istedi.<\/li>\n<\/ul>\n
Bunlar sadece telif hakk\u0131 h\u00fck\u00fcmleridir. Patentler, ticari markalar, tasar\u0131mlar ve (\u00e7ok yak\u0131nda) co\u011frafi i\u015faretlerle ilgili b\u00f6l\u00fcmler bulunmaktad\u0131r. B\u00f6l\u00fcmler \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n
\n- Kanada’n\u0131n Ticari Marka Yasas\u0131 Anla\u015fmas\u0131na uymas\u0131n\u0131 gerektiren (Kanada bir s\u00f6zle\u015fme taraf\u0131 de\u011fildir)<\/li>\n
- Kanada’n\u0131n End\u00fcstriyel Tasar\u0131mlar\u0131n Uluslararas\u0131 Tescili i\u00e7in Lahey Sistemine kat\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren<\/li>\n
- Mevcut 10 y\u0131ldan 25 y\u0131la kadar koruma s\u00fcresinin uzat\u0131lmas\u0131 dahil tescilli end\u00fcstriyel tasar\u0131mlar i\u00e7in yeni yasal korumalar olu\u015fturulmas\u0131<\/li>\n
- Kanada’n\u0131n Patent Yasas\u0131 Anla\u015fmas\u0131na uymas\u0131n\u0131 gerektiren (Kanada imzalam\u0131\u015f ancak uygulamam\u0131\u015ft\u0131r)<\/li>\n
- Kanada’n\u0131n ila\u00e7 patentleri i\u00e7in sunulan veriler i\u00e7in geli\u015fmi\u015f koruma olu\u015fturmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fuyor.\n
\n- Dr Michael Geist, Kanada \u0130nternet ve E-ticaret Hukuku Ara\u015ft\u0131rma Ba\u015fkan\u0131, Ottawa \u00dcniversitesi<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n
22 Ekim 2012’de, be\u015f Polonyal\u0131 STK, m\u00fczakerelerin gizlili\u011fini ve ACTA’ya benzerliklerini ele\u015ftirdi ve Polonya h\u00fck\u00fcmetinden m\u00fczakereler hakk\u0131nda daha fazla a\u00e7\u0131klama talep etti.<\/p>\n
Konsolide CETA Metninde “Fikri M\u00fclkiyet Haklar\u0131”, IPR, (s. 339-375) \u00fczerine uzun bir b\u00f6l\u00fcm telif haklar\u0131, ticari markalar, patentler, tasar\u0131mlar, ticari s\u0131rlar ve lisanslama ile kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ilgilenir. Burada TRIPS anla\u015fmas\u0131na at\u0131fta bulunulmaktad\u0131r (s. 339 f). \u0130la\u00e7 ve yaz\u0131l\u0131m end\u00fcstrilerinin \u00e7\u0131karlar\u0131na ek olarak CETA, “Kamera korsanl\u0131\u011f\u0131” (“film korsanl\u0131\u011f\u0131” olarak adland\u0131r\u0131lan, Madde 5.6, s. 343) hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyor. \u00d6zellikle g\u0131da ihracat\u0131na y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7ok uzun s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Avrupa peynir ihracat\u0131 ve Kanada s\u0131\u011f\u0131r eti ihracat\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7\u0131karlar, bu t\u00fcr fikri m\u00fclkiyetlerin korunmas\u0131na ve uzun “Avrupa Birli\u011fi Men\u015feli Bir \u00dcr\u00fcn\u00fc Tan\u0131mlayan Co\u011frafi \u0130\u015faretler” listelerine yol a\u00e7t\u0131 (s. 363-347).<\/p>\n
Tarife d\u0131\u015f\u0131 engeller<\/strong><\/h2>\nTar\u0131msal<\/em><\/strong><\/h3>\nCETA, s\u0131\u011f\u0131r etiyle ilgili, b\u00fcy\u00fcme hormonlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 yasaklayan Avrupa d\u00fczenlemeleri gibi AB tarife d\u0131\u015f\u0131 engellerini mutlaka de\u011fi\u015ftirecek de\u011fildir, ancak bunu yapma yetkisi var. Anla\u015fma yoluyla kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lan i\u015f birli\u011fi mekanizmalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu ihtimal g\u00f6z ard\u0131 edilemez. Kanadal\u0131 payda\u015flar, AB’nin geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar (GDO’lar) i\u00e7in onay s\u00fcrecindeki gecikmelerini ve hi\u00e7biri CETA’da ele al\u0131nmayan GDO izlenebilirli\u011fi ve etiketleme gerekliliklerini ele\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
\u00c7evresel<\/em><\/strong><\/h3>\nHem AB hem de Kanada, \u00e7evre koruma veya insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi gibi kamu yarar\u0131na olan alanlarda \u00f6zg\u00fcrce d\u00fczenleme yapma hakk\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutacakt\u0131r.<\/p>\n
Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k \u00dczerindeki Etkisi<\/em><\/strong><\/h3>\nNewfoundland ve Labrador eyalet H\u00fck\u00fcmeti, Ottawa’daki Kanada Federal H\u00fck\u00fcmetinin, CETA’n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak minimum i\u015fleme gerekliliklerinden vazge\u00e7mesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 280 milyon dolar \u00f6deme anla\u015fmas\u0131ndan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etti. Bu kurallar, \u00f6zellikle 1992’de ba\u015flat\u0131lan morina av yasa\u011f\u0131n\u0131n sert vurdu\u011fu k\u0131rsal alanlarda, bal\u0131k fabrikalar\u0131ndaki i\u015flerin korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu.<\/p>\n
Vize Anla\u015fmazl\u0131klar\u0131<\/em><\/strong><\/h3>\n\u00c7ek Cumhuriyeti, Romanya ve Bulgaristan, Kanada’ya giri\u015f yapan vatanda\u015flar\u0131na y\u00f6nelik vize gereklilikleri kald\u0131r\u0131lana kadar anla\u015fmay\u0131 onaylamayacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak, asl\u0131nda anla\u015fman\u0131n tamam\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemi\u015f oldular. Di\u011fer t\u00fcm AB \u00fclkeleri zaten Kanada’ya vizesiz seyahat edebiliyorlard\u0131. \u00c7ek Cumhuriyeti i\u00e7in ise vize \u015fart\u0131 14 Kas\u0131m 2013 tarihinde kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kanada, i\u015f ve turizm amac\u0131yla Kanada’y\u0131 ziyaret eden Bulgar ve Romanya vatanda\u015flar\u0131n\u0131n vize \u015fartlar\u0131n\u0131 en ge\u00e7 2017 y\u0131l\u0131 sonuna kadar iptal edece\u011fine dair yaz\u0131l\u0131 taahh\u00fctte bulunduktan sonra, 1 Aral\u0131k 2017’de Bulgaristan ve Romanya vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in vize \u015fartlar\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Yat\u0131r\u0131m Korumas\u0131 ve Yat\u0131r\u0131mc\u0131-Devlet Mahkemeleri<\/em><\/strong><\/h3>\nCETA’n\u0131n 4. B\u00f6l\u00fcm\u00fc (sayfa 158-161) yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara Yat\u0131r\u0131m Korumas\u0131 sa\u011flar ve “adil ve hakkaniyetli muamele ve tam koruma ve g\u00fcvenlik” garanti eder.<\/p>\n
CETA, yabanc\u0131 \u015firketlerin, bir devletin Ayr\u0131mc\u0131 Olmayan Muamele y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini (CETA, b\u00f6l\u00fcm 3, s. 156 f) ihlal etmesi veya garanti edilen yat\u0131r\u0131m korumas\u0131n\u0131n ihlali nedeniyle zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmeleri halinde, devletleri tahkim mahkemelerinde dava etmelerine izin verir.<\/p>\n
Bu lisans yaln\u0131zca bir y\u00f6nde mevcuttur; devletler, bu yat\u0131r\u0131mc\u0131-devlet tahkimlerinde \u015firketlere dava a\u00e7amaz. Bu t\u00fcr yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u015fikayetleri uluslararas\u0131 kamu hukuku kapsam\u0131nda yeni bir \u015fey de\u011fildir (UNCTAD 2012 sonunda \u00e7o\u011fu ABD, Hollanda, B\u00fcy\u00fck Britanya ve Almanya’dan olmak \u00fczere bu t\u00fcr 514 dava listelemi\u015ftir) ancak transatlantik ticaret ve yat\u0131r\u0131m i\u00e7in bu kapsaml\u0131 paralel adalet yeni bir \u015fey.<\/p>\n
\u015eimdiye kadar genellikle gizli olan tahkim i\u015flemlerine y\u00f6nelik \u00e7ok say\u0131da ele\u015ftiriden sonra, CETA \u015fimdi, UNCITRAL Anla\u015fmaya Dayal\u0131 Yat\u0131r\u0131mc\u0131-Devlet Tahkiminde \u015eeffafl\u0131k Kurallar\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcm i\u015flemler i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu ilan ederek belirli bir miktarda \u015feffafl\u0131k sa\u011flamaktad\u0131r (madde X.33: \u0130\u015flemlerin \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, s. 174).<\/p>\n
Tahkim kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 mahkeme kararlar\u0131n\u0131n incelenmesine benzer bir temyiz mekanizmas\u0131 bulunmamakla birlikte, CETA kapsam\u0131nda verilen kararlar, talep ICSID Kurallar\u0131 uyar\u0131nca ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde ICSID (Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc Merkezi) iptal i\u015flemlerine, veya talep UNCITRAL Kurallar\u0131 veya taraflar\u0131n \u00fczerinde anla\u015fmaya vard\u0131\u011f\u0131 di\u011fer kurallar kapsam\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fcyse ask\u0131ya alma i\u015flemlerine tabidir. Ancak bu inceleme mekanizmalar\u0131 i\u00e7in belirlenen s\u00fcreler sona erdikten sonra, mahkemenin nihai karar\u0131 “tart\u0131\u015fmal\u0131 taraflar aras\u0131nda ve s\u00f6z konusu dava a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011flay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r”. (Madde X.39: H\u00fck\u00fcmlerin tenfizi, s. 177)<\/p>\n
26 Mart 2014’te Alman Ekonomi Bakan\u0131 Sigmar Gabriel, AB Ticaret Komiseri Karel De Gucht’a, yat\u0131r\u0131m korumas\u0131n\u0131n merkezi hassas nokta oldu\u011funu belirten bir a\u00e7\u0131k mektup yazd\u0131 ve bu, transatlantik bir serbest ticaret anla\u015fmas\u0131n\u0131n Alman onay\u0131yla kar\u015f\u0131lan\u0131p kar\u015f\u0131lanmayaca\u011f\u0131na karar verebilirdi. Ayr\u0131ca, iyi geli\u015fmi\u015f hukuk sistemlerine sahip \u00fclkeler aras\u0131nda yat\u0131r\u0131m tahkimine gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
T\u00fcr<\/strong><\/td>\n| Ticaret anla\u015fmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n | \u0130mzaland\u0131\u011f\u0131 tarih<\/strong><\/td>\n | 30 Ekim 2016<\/td>\n<\/tr>\n | Yer<\/strong><\/td>\n | Br\u00fcksel<\/td>\n<\/tr>\n | Ge\u00e7erlilik<\/strong><\/td>\n | Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte de\u011fil (Ancak anla\u015fman\u0131n \u00e7o\u011fu ge\u00e7ici olarak uygulan\u0131yor)<\/td>\n<\/tr>\n | Durum<\/strong><\/td>\n | T\u00fcm imzac\u0131lar\u0131n onay\u0131n\u0131 ald\u0131<\/td>\n<\/tr>\n | Ge\u00e7ici uygulama<\/strong><\/td>\n | 21 Eyl\u00fcl 2017<\/td>\n<\/tr>\n | \u0130mza sahipleri<\/strong><\/td>\n | Kanada<\/p>\n | Avrupa Birli\u011fi<\/p>\n T\u00fcm AB \u00fcye \u00fclkeleri<\/td>\n<\/tr>\n Onaylay\u0131c\u0131lar<\/strong><\/td>\n | Kanada kraliyet onay\u0131 ald\u0131 ve 16 AB \u00fcye \u00fclkesi onaylad\u0131<\/td>\n<\/tr>\n | Diller<\/strong><\/td>\n | AB ve Kanada’n\u0131n t\u00fcm resmi dilleri<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n | Geli\u015fim a\u015famalar\u0131<\/strong><\/p>\n CETA, NAFTA’dan bu yana Kanada’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikili giri\u015fimidir. Ekim 2008’de yay\u0131nlanan “Daha Yak\u0131n Bir AB-Kanada Ekonomik Ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Maliyet ve Faydalar\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi” ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yetkililer, 6 May\u0131s 2009’da Prag’daki Kanada-AB Zirvesinde m\u00fczakerelerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdular. Bu, liderlerin yeni bir Kanada-AB Ticaret ve Yat\u0131r\u0131m Geli\u015ftirme Anla\u015fmas\u0131 (TIEA) i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 18 Mart 2004’te Ottawa’daki Kanada-AB Zirvesi’nden sonra oldu. TIEA, ticaret ve yat\u0131r\u0131m\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, rekabet, mesleki niteliklerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131nmas\u0131, finansal hizmetler, e-ticaret, ge\u00e7ici giri\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmeler, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma gibi alanlar\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde geleneksel pazara eri\u015fim konular\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7meyi ve bilim ve teknolojiyi payla\u015fmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. TIEA ayr\u0131ca, d\u00fczenleyici y\u00f6neti\u015fim yakla\u015f\u0131mlar\u0131 konusunda ikili i\u015f birli\u011fini te\u015fvik etmek, iyi d\u00fczenleyici uygulamalar\u0131 ilerletmek ve ticaret ve yat\u0131r\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir Kanada-AB d\u00fczenleyici i\u015f birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesini in\u015fa edecekti. Bariyerleri indirmenin yan\u0131 s\u0131ra, TIEA, Kanada ve Avrupa’n\u0131n birbirlerinin pazarlar\u0131na olan ilgisini art\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. TIEA, Kanada ve AB’nin m\u00fczakereleri durdurmaya karar verdi\u011fi 2006 y\u0131l\u0131na kadar devam etti. Bu, Kanada-Avrupa Birli\u011fi ticaret anla\u015fmas\u0131 (daha sonra Kapsaml\u0131 Ekonomi ve Ticaret Anla\u015fmas\u0131 veya CETA olarak yeniden adland\u0131r\u0131ld\u0131) i\u00e7in m\u00fczakerelerin yolunu a\u00e7t\u0131 ve bu anla\u015fma TIEA’n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek \u00e7ok daha geni\u015f ve daha iddial\u0131 bir anla\u015fmaya do\u011fru gidecekti.<\/p>\n 18 Ekim 2013 tarihinde Kanada Ba\u015fbakan\u0131 Stephen Harper ve Avrupa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Jos\u00e9 Manuel Barroso aras\u0131nda prensipte bir anla\u015fma imzaland\u0131. M\u00fczakereler 1 A\u011fustos 2014’te sona erdi. Ticaret anla\u015fmas\u0131 resmi olarak 25 Eyl\u00fcl 2014’te Toronto \u015fehir merkezindeki Royal York Hotel’de d\u00fczenlenen AB-Kanada Zirvesi s\u0131ras\u0131nda Harper ve Barroso taraf\u0131ndan sunuldu. Kanada Avrupa \u0130\u015f D\u00fcnyas\u0131 Yuvarlak Masas\u0131, CETA m\u00fczakerelerinin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan sonu\u00e7lanmas\u0131na kadar paralel i\u015f s\u00fcreci olarak hizmet etti.<\/p>\n 14 A\u011fustos’ta Alman kamu televizyonu taraf\u0131ndan s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra, 1634 sayfal\u0131k Konsolide CETA metni 26 Eyl\u00fcl 2014’te AB’nin resmi internet sitesinde yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n Anla\u015fman\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi’nin yan\u0131 s\u0131ra Kanada ve 27 AB \u00fcye \u00fclkesinin de onay\u0131n\u0131 gerektirdi\u011finden, tamamlanmas\u0131, nihai metnin 24 AB diline \u00e7evrilmesi ve onaylanmas\u0131n\u0131n y\u0131llar almas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n Avrupa Komisyonu taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z uzmanlara yapt\u0131r\u0131lan ve Eyl\u00fcl 2011’de tamamlanan \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcml\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fma olan AB-Kanada Ticaret S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik Etki De\u011ferlendirmesi (SIA), CETA’n\u0131n etkileri hakk\u0131nda kapsaml\u0131 bir tahminde bulundu. Bir dizi makro-ekonomik ve sekt\u00f6re \u00f6zg\u00fc etkiyi \u00f6ng\u00f6rerek, AB’nin uzun vadede ger\u00e7ek GSY\u0130H’de CETA’dan %0,02-0,03’l\u00fck art\u0131\u015flar g\u00f6rebilece\u011fini, oysa Kanada’n\u0131n %0,18-0,36’l\u0131k art\u0131\u015flar g\u00f6rebilece\u011fini iddia ederken; raporun Yat\u0131r\u0131m b\u00f6l\u00fcm\u00fc, yat\u0131r\u0131m art\u0131\u015flar\u0131nda faktoring yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu say\u0131lar\u0131n daha y\u00fcksek olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Sekt\u00f6rel d\u00fczeyde, \u00e7al\u0131\u015fma, hizmetlerin serbestle\u015ftirilmesi ve hassas tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine uygulanan tarifelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla \u00fcretim ve ticarette en b\u00fcy\u00fck kazan\u0131mlar\u0131n te\u015fvik edilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor; ayr\u0131ca, ILO’nun Temel \u00c7al\u0131\u015fma Standartlar\u0131 ve \u0130nsana Yak\u0131\u015f\u0131r \u0130\u015f G\u00fcndemi ile ilgili h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi halinde CETA’n\u0131n olumlu bir sosyal etkisi olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fma, CETA’n\u0131n \u00e7e\u015fitli “kesi\u015fen” bile\u015fenlerindeki \u00e7e\u015fitli etkileri detayland\u0131r\u0131yor: tart\u0131\u015fmal\u0131 NAFTA tarz\u0131 ISDS h\u00fck\u00fcmlerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor; bir devlet sat\u0131n alma (GP) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00e7\u0131kacak potansiyel dengesiz faydalar\u0131 tahmin ediyor; CETA’n\u0131n fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 d\u00fczenlemelerinde, \u00f6zellikle de de\u011fi\u015fen Kanada fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 yasalar\u0131nda pozitif bir uyumlamaya yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131yor; ve rekabet politikas\u0131 ve di\u011fer bir\u00e7ok alan a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkilerin olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyor.<\/p>\n Kanada ve AB, uzun bir ekonomik i\u015f birli\u011fi ge\u00e7mi\u015fine sahip. Toplam n\u00fcfusu 500 milyonu a\u015fan 28 \u00dcye Devletten ve 2012 y\u0131l\u0131nda 13,0 trilyon Euroluk GSY\u0130H’den olu\u015fan Avrupa Birli\u011fi (AB), d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci tek pazar\u0131, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131 ve t\u00fcccar\u0131d\u0131r. Entegre bir blok olarak AB, mal ve hizmetlerde Kanada’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci ticaret orta\u011f\u0131n\u0131 temsil eder. 2008’de, Kanada’n\u0131n AB’ye mal ve hizmet ihracat\u0131, 2007’ye g\u00f6re %3,9 art\u0131\u015fla 52,2 milyar CAD’a ve AB’den yap\u0131lan ithalat 62,4 milyar $’a ula\u015ft\u0131.<\/p>\n Kanada \u0130statistiklerine g\u00f6re, AB ayn\u0131 zamanda Kanada’daki en b\u00fcy\u00fck ikinci do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m (DYY) kayna\u011f\u0131d\u0131r ve 2008 y\u0131l\u0131 sonunda 133,1 milyar dolarl\u0131k DYY sto\u011funa sahiptir. 2008’de, Kanada’n\u0131n AB’deki do\u011frudan yat\u0131r\u0131m sto\u011fu toplam 136,6 milyar $’a ula\u015ft\u0131 ve AB, Kanada’n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki do\u011frudan yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n %21,4’\u00fcn\u00fcn hedefidir. Eurostat’a g\u00f6re AB, Kanada’y\u0131 2007’de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc en b\u00fcy\u00fck var\u0131\u015f noktas\u0131 ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc en b\u00fcy\u00fck DYY kayna\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n Telif hakk\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmlerinin bir\u00e7o\u011funun ba\u015flang\u0131\u00e7ta 2012’de Avrupa Parlamentosu taraf\u0131ndan reddedilen tart\u0131\u015fmal\u0131 ACTA ile ayn\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Avrupa Komisyonu durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n Anla\u015fman\u0131n bir k\u0131sm\u0131, \u0130nternet Servis Sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in sorumluluk, telif hakk\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131labilecek teknolojilerin yasaklanmas\u0131 da dahil olmak \u00fczere fikri m\u00fclkiyetin daha s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131d\u0131r. ACTA’n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra CETA’daki telif hakk\u0131 dili b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde suland\u0131r\u0131ld\u0131. Geriye a\u015fa\u011f\u0131daki h\u00fck\u00fcmler kald\u0131:<\/p>\n Bunlar sadece telif hakk\u0131 h\u00fck\u00fcmleridir. Patentler, ticari markalar, tasar\u0131mlar ve (\u00e7ok yak\u0131nda) co\u011frafi i\u015faretlerle ilgili b\u00f6l\u00fcmler bulunmaktad\u0131r. B\u00f6l\u00fcmler \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n 22 Ekim 2012’de, be\u015f Polonyal\u0131 STK, m\u00fczakerelerin gizlili\u011fini ve ACTA’ya benzerliklerini ele\u015ftirdi ve Polonya h\u00fck\u00fcmetinden m\u00fczakereler hakk\u0131nda daha fazla a\u00e7\u0131klama talep etti.<\/p>\n Konsolide CETA Metninde “Fikri M\u00fclkiyet Haklar\u0131”, IPR, (s. 339-375) \u00fczerine uzun bir b\u00f6l\u00fcm telif haklar\u0131, ticari markalar, patentler, tasar\u0131mlar, ticari s\u0131rlar ve lisanslama ile kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ilgilenir. Burada TRIPS anla\u015fmas\u0131na at\u0131fta bulunulmaktad\u0131r (s. 339 f). \u0130la\u00e7 ve yaz\u0131l\u0131m end\u00fcstrilerinin \u00e7\u0131karlar\u0131na ek olarak CETA, “Kamera korsanl\u0131\u011f\u0131” (“film korsanl\u0131\u011f\u0131” olarak adland\u0131r\u0131lan, Madde 5.6, s. 343) hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyor. \u00d6zellikle g\u0131da ihracat\u0131na y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7ok uzun s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Avrupa peynir ihracat\u0131 ve Kanada s\u0131\u011f\u0131r eti ihracat\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7\u0131karlar, bu t\u00fcr fikri m\u00fclkiyetlerin korunmas\u0131na ve uzun “Avrupa Birli\u011fi Men\u015feli Bir \u00dcr\u00fcn\u00fc Tan\u0131mlayan Co\u011frafi \u0130\u015faretler” listelerine yol a\u00e7t\u0131 (s. 363-347).<\/p>\n CETA, s\u0131\u011f\u0131r etiyle ilgili, b\u00fcy\u00fcme hormonlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 yasaklayan Avrupa d\u00fczenlemeleri gibi AB tarife d\u0131\u015f\u0131 engellerini mutlaka de\u011fi\u015ftirecek de\u011fildir, ancak bunu yapma yetkisi var. Anla\u015fma yoluyla kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lan i\u015f birli\u011fi mekanizmalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu ihtimal g\u00f6z ard\u0131 edilemez. Kanadal\u0131 payda\u015flar, AB’nin geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar (GDO’lar) i\u00e7in onay s\u00fcrecindeki gecikmelerini ve hi\u00e7biri CETA’da ele al\u0131nmayan GDO izlenebilirli\u011fi ve etiketleme gerekliliklerini ele\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n Hem AB hem de Kanada, \u00e7evre koruma veya insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi gibi kamu yarar\u0131na olan alanlarda \u00f6zg\u00fcrce d\u00fczenleme yapma hakk\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutacakt\u0131r.<\/p>\n Newfoundland ve Labrador eyalet H\u00fck\u00fcmeti, Ottawa’daki Kanada Federal H\u00fck\u00fcmetinin, CETA’n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak minimum i\u015fleme gerekliliklerinden vazge\u00e7mesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 280 milyon dolar \u00f6deme anla\u015fmas\u0131ndan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etti. Bu kurallar, \u00f6zellikle 1992’de ba\u015flat\u0131lan morina av yasa\u011f\u0131n\u0131n sert vurdu\u011fu k\u0131rsal alanlarda, bal\u0131k fabrikalar\u0131ndaki i\u015flerin korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu.<\/p>\n \u00c7ek Cumhuriyeti, Romanya ve Bulgaristan, Kanada’ya giri\u015f yapan vatanda\u015flar\u0131na y\u00f6nelik vize gereklilikleri kald\u0131r\u0131lana kadar anla\u015fmay\u0131 onaylamayacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak, asl\u0131nda anla\u015fman\u0131n tamam\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemi\u015f oldular. Di\u011fer t\u00fcm AB \u00fclkeleri zaten Kanada’ya vizesiz seyahat edebiliyorlard\u0131. \u00c7ek Cumhuriyeti i\u00e7in ise vize \u015fart\u0131 14 Kas\u0131m 2013 tarihinde kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kanada, i\u015f ve turizm amac\u0131yla Kanada’y\u0131 ziyaret eden Bulgar ve Romanya vatanda\u015flar\u0131n\u0131n vize \u015fartlar\u0131n\u0131 en ge\u00e7 2017 y\u0131l\u0131 sonuna kadar iptal edece\u011fine dair yaz\u0131l\u0131 taahh\u00fctte bulunduktan sonra, 1 Aral\u0131k 2017’de Bulgaristan ve Romanya vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in vize \u015fartlar\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131.<\/p>\n CETA’n\u0131n 4. B\u00f6l\u00fcm\u00fc (sayfa 158-161) yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara Yat\u0131r\u0131m Korumas\u0131 sa\u011flar ve “adil ve hakkaniyetli muamele ve tam koruma ve g\u00fcvenlik” garanti eder.<\/p>\n CETA, yabanc\u0131 \u015firketlerin, bir devletin Ayr\u0131mc\u0131 Olmayan Muamele y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini (CETA, b\u00f6l\u00fcm 3, s. 156 f) ihlal etmesi veya garanti edilen yat\u0131r\u0131m korumas\u0131n\u0131n ihlali nedeniyle zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmeleri halinde, devletleri tahkim mahkemelerinde dava etmelerine izin verir.<\/p>\n Bu lisans yaln\u0131zca bir y\u00f6nde mevcuttur; devletler, bu yat\u0131r\u0131mc\u0131-devlet tahkimlerinde \u015firketlere dava a\u00e7amaz. Bu t\u00fcr yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u015fikayetleri uluslararas\u0131 kamu hukuku kapsam\u0131nda yeni bir \u015fey de\u011fildir (UNCTAD 2012 sonunda \u00e7o\u011fu ABD, Hollanda, B\u00fcy\u00fck Britanya ve Almanya’dan olmak \u00fczere bu t\u00fcr 514 dava listelemi\u015ftir) ancak transatlantik ticaret ve yat\u0131r\u0131m i\u00e7in bu kapsaml\u0131 paralel adalet yeni bir \u015fey.<\/p>\n \u015eimdiye kadar genellikle gizli olan tahkim i\u015flemlerine y\u00f6nelik \u00e7ok say\u0131da ele\u015ftiriden sonra, CETA \u015fimdi, UNCITRAL Anla\u015fmaya Dayal\u0131 Yat\u0131r\u0131mc\u0131-Devlet Tahkiminde \u015eeffafl\u0131k Kurallar\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcm i\u015flemler i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu ilan ederek belirli bir miktarda \u015feffafl\u0131k sa\u011flamaktad\u0131r (madde X.33: \u0130\u015flemlerin \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, s. 174).<\/p>\n Tahkim kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 mahkeme kararlar\u0131n\u0131n incelenmesine benzer bir temyiz mekanizmas\u0131 bulunmamakla birlikte, CETA kapsam\u0131nda verilen kararlar, talep ICSID Kurallar\u0131 uyar\u0131nca ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde ICSID (Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc Merkezi) iptal i\u015flemlerine, veya talep UNCITRAL Kurallar\u0131 veya taraflar\u0131n \u00fczerinde anla\u015fmaya vard\u0131\u011f\u0131 di\u011fer kurallar kapsam\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fcyse ask\u0131ya alma i\u015flemlerine tabidir. Ancak bu inceleme mekanizmalar\u0131 i\u00e7in belirlenen s\u00fcreler sona erdikten sonra, mahkemenin nihai karar\u0131 “tart\u0131\u015fmal\u0131 taraflar aras\u0131nda ve s\u00f6z konusu dava a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011flay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r”. (Madde X.39: H\u00fck\u00fcmlerin tenfizi, s. 177)<\/p>\n 26 Mart 2014’te Alman Ekonomi Bakan\u0131 Sigmar Gabriel, AB Ticaret Komiseri Karel De Gucht’a, yat\u0131r\u0131m korumas\u0131n\u0131n merkezi hassas nokta oldu\u011funu belirten bir a\u00e7\u0131k mektup yazd\u0131 ve bu, transatlantik bir serbest ticaret anla\u015fmas\u0131n\u0131n Alman onay\u0131yla kar\u015f\u0131lan\u0131p kar\u015f\u0131lanmayaca\u011f\u0131na karar verebilirdi. Ayr\u0131ca, iyi geli\u015fmi\u015f hukuk sistemlerine sahip \u00fclkeler aras\u0131nda yat\u0131r\u0131m tahkimine gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n |
![\"Bel\u00e7ika'da](\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Gorsel10-Parlement_wallon_-_CETA-768x432.jpeg\" "\\"\\"")