{"id":4120,"date":"2023-03-18T16:44:27","date_gmt":"2023-03-18T13:44:27","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4120"},"modified":"2025-08-01T17:34:59","modified_gmt":"2025-08-01T14:34:59","slug":"para-ve-kur-politikasinin-turkiye-ekonomisinin-ihtiyaci-olan-stratejiye-gore-konumlandirilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/para-ve-kur-politikasinin-turkiye-ekonomisinin-ihtiyaci-olan-stratejiye-gore-konumlandirilmasi\/","title":{"rendered":"Para ve Kur Politikas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Ekonomisinin \u0130htiyac\u0131 Olan Stratejiye G\u00f6re Konumland\u0131r\u0131lmas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Para ve Kur Politikas\u0131<\/strong>n\u0131n temel ama\u00e7lar\u0131 nelerdir? T\u00fcrkiye\u2019de, son y\u0131llarda yat\u0131r\u0131mlar\u0131 artt\u0131rmak ekonominin temel hedefi haline gelmi\u015ftir. Bu hedef, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n finansal kaynaklardan daha b\u00fcy\u00fck bir pay almas\u0131na dayal\u0131 strateji ile ba\u015far\u0131labilecektir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/enflasyonla-mucadelede-basel-iii-alternatif-araclar-neden-faizden-daha-etkili\/\">Para ve kur politikas\u0131n\u0131n enflasyonla m\u00fccadele y\u00f6ntemi<\/a>, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131rma hedefi ile \u00e7eli\u015fmi\u015ftir. Faiz y\u00fckselterek kronik y\u00fcksek enflasyonu hedefe getirmek i\u00e7in 3-4 y\u0131l boyunca d\u00fc\u015f\u00fck b\u00fcy\u00fcmeye ve kimi zaman resesyona raz\u0131 olmak gerekmektedir. D\u00fc\u015f\u00fck b\u00fcy\u00fcme ve y\u00fcksek faiz ortam\u0131nda yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmayaca\u011f\u0131ndan, politika faizi etkin kullan\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla, politika faizini d\u00fc\u015f\u00fcrmek ise bir taraftan t\u00fcketimi yat\u0131r\u0131mdan daha fazla canland\u0131rarak di\u011fer taraftan d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131 y\u00fckselterek enflasyona yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fma, para ve kur politikas\u0131n\u0131, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n finansal kaynaklardan ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 art\u0131rma stratejisine uygun konumland\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Kur politikas\u0131, d\u00f6vizden k\u0131sa vadeli reel getiri elde edilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek, risksiz ara\u00e7lar\u0131n getirisini enflasyonun alt\u0131nda kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. Tasarruf sahipleri, reel getiri kazanmak amac\u0131yla \u015firketlerin yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 fonlamak i\u00e7in ihra\u00e7 etti\u011fi uzun vadeli tahvil ve hisse senetlerine y\u00f6nelir. Para politikas\u0131, ekonomi kapasitesini etkin kullan\u0131rken kredi faizlerini ve enflasyonu e\u015fanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. D\u00fc\u015fen bor\u00e7lanma faizleri ve b\u00fcy\u00fcyen ekonomi, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 destekler. B\u00fcy\u00fcyen \u00fcretim kapasitesi, enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc kal\u0131c\u0131 hale getirir.<\/p>\n<p><strong>Ana hedef<\/strong> Yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yurti\u00e7i has\u0131laya oran\u0131n\u0131 art\u0131rmak.<\/p>\n<p><strong>Ana strateji<\/strong> Yat\u0131r\u0131mlar\u0131n finansal kaynaklardan ald\u0131\u011f\u0131 pay b\u00fcy\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>\u2794\u00a0\u00a0\u00a0 Kur korumal\u0131 mevduat, risksiz reel faizi negatif b\u00f6lgede kal\u0131c\u0131 tutar.<\/p>\n<p>\u25c6\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tasarruf sahipleri, reel getiri elde etmek i\u00e7in \u015firketlerin yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 finanse etmek i\u00e7in ihra\u00e7 etti\u011fi uzun vadeli tahvil ve hisse senetlerine y\u00f6nelir.<\/p>\n<p>\u2794\u00a0\u00a0\u00a0 Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131, kredi faizlerini ve enflasyonu e\u015f anl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<ul>\n<li>Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in politika faizi y\u00fckseltilmez. Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131yla, bor\u00e7lanma talebi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, faizler ve enflasyon birlikte d\u00fc\u015fer. D\u00fc\u015fen bor\u00e7lanma faizleri yat\u0131r\u0131mlar\u0131 destekler.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Enflasyonla m\u00fccadele <\/strong>Volatilite hedeflemesi, d\u00f6viz cinsi enstr\u00fcmanlardan k\u0131sa vadede reel getiri elde edilmesini engelleyerek, riskli T\u00fcrk liras\u0131 enstr\u00fcmanlara ilgiyi art\u0131r\u0131r. T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n de\u011ferlenmesi sonucu, d\u00fc\u015fen ithal mal fiyatlar\u0131 enflasyonu k\u0131sa vadede geriletir.<\/p>\n<p>Enflasyon uzun vadede, artan yat\u0131r\u0131mlarla kal\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in, \u00fcretim kapasitesi talebin \u00fczerine \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Risksiz negatif reel faiz ve d\u00fc\u015fen kredi faizlerinin yan\u0131 s\u0131ra, TCMB de \u00fcretim kapasitesini geni\u015fleten yat\u0131r\u0131mlar\u0131n artmas\u0131na katk\u0131da bulunur:<\/p>\n<p>\u2794\u00a0\u00a0\u00a0 TCMB, yabanc\u0131 para cinsinden reeskont kredilerini, d\u00f6viz getiren yat\u0131r\u0131mlara kulland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u2794\u00a0\u00a0\u00a0 TCMB, T\u00fcrk liras\u0131 cinsinden KOB\u0130, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla konut kredilerini destekler.<\/p>\n<h2>Ana hedef<\/h2>\n<p>Para ve kur politikas\u0131n\u0131n ana hedefi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131rmakt\u0131r. Yurti\u00e7i has\u0131laya nispeten artan yat\u0131r\u0131mlar, \u00fclkenin \u00fcretim kapasitesini b\u00fcy\u00fcterek daha fazla gelir ve istihdam sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n<h2>Ana strateji<\/h2>\n<p>Y\u00fcksek reel faiz \u00fczerine kurgulanan para politikas\u0131, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00fclke kaynaklar\u0131ndan yeterli\u00a0 pay\u0131 almas\u0131n\u0131 engellemektedir. Risksiz y\u00fcksek reel faiz, bankalar\u0131 temel fonlama arac\u0131 haline getirdi\u011finden, para ve sermaye piyasalar\u0131 yeterince b\u00fcy\u00fcyememektedir. \u015eirketler, k\u0131sa vadeli banka kredileriyle yat\u0131r\u0131m yapmaya kald\u0131klar\u0131nda, nakit ak\u0131\u015f\u0131 uyumsuzluklar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden iflasa kadar s\u00fcr\u00fcklenmektedir.<\/p>\n<p>Para ve kur politikas\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir negatif risksiz reel faiz \u00fczerine kurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Mevduat reel faizleri negatif b\u00f6lgedeyken, tasarruf sahipleri risksiz ara\u00e7lar yerine, riskli para ve sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelir. \u015eirketler, para ve sermaye piyasalar\u0131ndan temin edebildikleri fonlarla uzun vadeli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 finanse eder. Yat\u0131r\u0131mc\u0131, geli\u015fmi\u015f \u00fclke \u015firket tahvil ve hisselerine k\u0131yasla daha y\u00fcksek reel getiri kazan\u0131r.<\/p>\n<p>Enflasyonla m\u00fccadele stratejisi de yat\u0131r\u0131m eksenli tasarlan\u0131r. Enflasyon yat\u0131r\u0131mlarla \u00fcretim kapasitesi geni\u015fletilerek d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. K\u0131sa vadede talep, kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131yla kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131r. \u015eirketlerin bor\u00e7lanma kapasitesi daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kredi faizleri ve enflasyon e\u015f anl\u0131 d\u00fc\u015fer. D\u00fc\u015fen bor\u00e7lanma faizleri ve TCMB yat\u0131r\u0131m desteklemeleri \u00fcretim kapasitesini geni\u015fleterek enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc kal\u0131c\u0131 k\u0131lar.<\/p>\n<h2>Temel ara\u00e7lar<\/h2>\n<h4>Kur korumal\u0131 mevduat<\/h4>\n<p>Mevduat reel faizi eksiye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, cari fazla verildi\u011finde dahi, yurti\u00e7i yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmektedir. Y\u00fckselen d\u00f6viz kurlar\u0131, T\u00fcrk liras\u0131 cinsinden enstr\u00fcmanlar\u0131n faizini y\u00fckseltme y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. <strong>Kur korumal\u0131 mevduat, T\u00fcrk liras\u0131 mevduata d\u00f6viz getirisi vaat ederek, yurti\u00e7i yerle\u015fik kaynakl\u0131 kur art\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mekte ve risksiz eksi reel faizi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hale getirmektedir.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n rekabet\u00e7i \u00f6zelli\u011fini korumas\u0131 i\u00e7in, uzun d\u00f6nemde kurlar\u0131n yurti\u00e7i enflasyonla yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon fark\u0131 kadar y\u00fckselmesi kafidir. Yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon s\u0131f\u0131r\u0131n \u00fczerindeyken, d\u00f6viz kurlar\u0131 uzun d\u00f6nemde yurti\u00e7i enflasyonun alt\u0131nda artacakt\u0131r. D\u00f6viz ve alt\u0131n biriktirenler de uzun d\u00f6nemde, enflasyonun alt\u0131nda gelir elde edecektir. Volatilite hedeflemesiyle, d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki 90 g\u00fcnl\u00fck volatilite d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek, d\u00f6vizden k\u0131sa vadeli reel getiri elde edilmesinin de \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Gerek T\u00fcrk liras\u0131 gerekse d\u00f6viz mevduat reel getirisi s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131ndayken, para ve sermaye piyasalar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Reel getiri elde etmek isteyen tasarruf sahipleri, risk alarak \u015firketlere ortak olur veya bor\u00e7 verir. \u015eirketler, uzun vadeli tahvil ve hisse senedi ihra\u00e7 ederek, daha \u00f6nce yapamad\u0131klar\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 hayata ge\u00e7irir. Uzun vadeli finansal kaynaklara eri\u015fim k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131yla, T\u00fcrkiye potansiyelini ger\u00e7ekle\u015ftirme imkan\u0131 bulunur. Yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131mlardan elde edilecek gelirler, para ve sermaye piyasalar\u0131nda T\u00fcrk \u015firketlerini cazip hale getirir.<\/p>\n<p>Kur politikas\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda izah edildi\u011fi \u00fczere, kur korumal\u0131 mevduat volatilite hedeflemesi uygulamas\u0131yla kamuya y\u00fck getirmeyecektir.<\/p>\n<p>Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131<\/p>\n<p>Faiz, tasarruf ve bor\u00e7lanma arzular\u0131n\u0131n dengelenme noktas\u0131d\u0131r. Bor\u00e7lanma arzusu tasarruf arzusundan y\u00fcksekse, faizler y\u00fckselmektedir. Hanehalk\u0131 kald\u0131rac\u0131 halen k\u0131s\u0131t alt\u0131ndayken, ticari kesim kald\u0131rac\u0131 da k\u0131s\u0131tlanarak bor\u00e7lanma talebi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u015eirketin toplam bor\u00e7 bakiyesi \u00f6z kayna\u011f\u0131n\u0131n belli bir kat\u0131n\u0131, kredi taksitleri gelirinin belli bir oran\u0131n\u0131 ge\u00e7emez. Daralt\u0131lan bor\u00e7lanma talebi, kredi faizlerini ve enflasyonu e\u015fanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Y\u00fckselen faiz, yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131n\u0131 t\u00fcketim harcamalar\u0131na g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 daraltmaktad\u0131r. Kredi faizleri d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131n\u0131n banka kredilerinden alaca\u011f\u0131 pay da artacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ticari bor\u00e7lanma darald\u0131\u011f\u0131 nispette, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 do\u011frudan destekleme imkan\u0131 da geni\u015fler. Finansal kaynaklara eri\u015fimi k\u0131s\u0131tl\u0131 KOB\u0130, \u00e7ift\u00e7i ve besicilerin yat\u0131r\u0131mlar\u0131 TCMB taraf\u0131ndan bankalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla fonlan\u0131r. Konut kredisi faizleri ayl\u0131k y\u00fczde 1\u2019in alt\u0131na d\u00fc\u015fene kadar, konut kredileri de destekleme kapsam\u0131na al\u0131n\u0131r. Tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve konut \u00fcretim kapasitesinin geni\u015flemesi, g\u0131da ve kira enflasyonu ile m\u00fccadeleye katk\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h3>Temel risk<\/h3>\n<p>Kur korumal\u0131 mevduat ve kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131na dair t\u00fcm d\u00fczenleme yetkileri TCMB\u2019ye devredilmezse, para ve kur politikas\u0131 tek elden y\u00fcr\u00fct\u00fclemez.<\/p>\n<h2>Kur politikas\u0131<\/h2>\n<p><strong>\u00d6neri: D\u00f6viz kurlar\u0131nda volatilite hedeflemesi<\/strong><\/p>\n<p><strong>TCMB, d\u00f6viz kurlar\u0131nda haftal\u0131k ve 3 ayl\u0131k volatilite hedefi koyar. Birbirini takip eden 7 ve 90 g\u00fcnde, kurlardaki volatilite belirlenen hedefleri ge\u00e7ti\u011finde, TCMB ara\u00e7lar\u0131n\u0131 devreye sokarak volatiliteyi hedefe \u00e7eker.<\/strong><\/p>\n<h4>Arka plan<\/h4>\n<p>2003-2006 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019de enflasyon, y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 e\u015fli\u011finde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu d\u00f6nemde, yurda giren sermaye ak\u0131mlar\u0131, <a href=\"https:\/\/evds2.tcmb.gov.tr\/index.php?\/evds\/serieMarket\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">TL-dolar paritesini<\/a>\u00a0 2003 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131ndaki 1,65 seviyesinden 2005 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131ndaki 1,32 seviyesine kadar d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Paritenin 2003 seviyelerini a\u015fmas\u0131 2011 y\u0131l\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur. Kurdaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, ithal mal fiyatlar\u0131n\u0131 ucuzlatarak y\u00fcksek i\u00e7 talebin enflasyonist etkisine bask\u0131n gelmi\u015f ve enflasyonun d\u00fc\u015fmesine katk\u0131da bulunmu\u015ftur. 2003-2006 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, enflasyonla beraber gerileyen faizler ve y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme, <a href=\"https:\/\/www.sbb.gov.tr\/yatirimlar\/yatirimlarin-gsyh-ve-myb-icindeki-payi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">yat\u0131r\u0131mlar\u0131n GSYH\u2019ye oranla<\/a> y\u00fczde 20,7\u2019den y\u00fczde 28,5\u2019e kadar \u00e7\u0131kmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015ftur. \u00dcretim kapasitesi, artan yat\u0131r\u0131mlarla geni\u015flemi\u015f ve sonraki d\u00f6nemlerde talebi k\u0131smadan negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verilebilmesine imkan tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h4>Strateji<\/h4>\n<p>Yabanc\u0131 portf\u00f6y giri\u015fleri ile TL\u2019nin de\u011ferlenmesi aras\u0131ndaki neden sonu\u00e7 ili\u015fkisi tek y\u00f6nl\u00fc de\u011fildir. \u00dclkeye fon giri\u015fleri TL\u2019yi de\u011ferlendirdi\u011fi gibi, TL\u2019nin de\u011ferlenmesi de fon giri\u015flerini desteklemektedir. TL enstr\u00fcmanlar, getirilerinin yan\u0131 s\u0131ra yabanc\u0131 para cinsinden de de\u011ferlendik\u00e7e daha pop\u00fcler hale gelir.<\/p>\n<p>TCMB d\u00f6viz kurlar\u0131nda haftal\u0131k ve 3 ayl\u0131k volatilite hedefi koyar. Birbirini takip eden 7 ve 90 g\u00fcnde, kurlardaki volatilite belirlenen hedefleri ge\u00e7ti\u011finde, TCMB ara\u00e7lar\u0131n\u0131 devreye sokarak volatiliteyi hedefe \u00e7eker. Volatilite hedefleri, dolar \/ TL paritesi \u00fczerinden belirlenebilece\u011fi gibi, d\u00f6viz cinslerinden olu\u015fturulacak sepetin TL\u2019ye kar\u015f\u0131 de\u011feri \u00fczerinden de belirlenebilir.<\/p>\n<p>Volatilite d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, kurlar hangi y\u00f6nde hareket ederse etsin TL enstr\u00fcmanlar cazibesini koruyacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Kurdaki gerilemenin volatilite hedeflemesiyle zamana yay\u0131lmas\u0131, kazanc\u0131n \u00e7ok geni\u015f yat\u0131r\u0131mc\u0131 \u00e7evrelerince payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak TL enstr\u00fcmanlara olan ilgiyi zaman i\u00e7inde b\u00fcy\u00fctecektir. Cari a\u00e7\u0131k verirken, TL\u2019nin devaml\u0131 de\u011ferlenmesi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmayabilece\u011finden, de\u011ferlenme ne kadar geni\u015f bir zaman aral\u0131\u011f\u0131na yay\u0131l\u0131rsa, TL yat\u0131r\u0131m ara\u00e7lar\u0131n\u0131 o denli uzun bir s\u00fcre cazip hale getirecektir.<\/p>\n<p>TL\u2019deki de\u011fer kayb\u0131n\u0131n da zamana yay\u0131lmas\u0131, k\u0131sa vadeli fon giri\u015flerindeki kur riskini azaltacakt\u0131r. K\u0131sa vadede, kur zarar\u0131, TL enstr\u00fcmanlar\u0131n getirisinin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131nda, TL de\u011fer kaybetti\u011fi d\u00f6nemlerde dahi, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in cazibesini koruyacakt\u0131r.<\/p>\n<h4>Ara\u00e7lar<\/h4>\n<p><strong>D\u00f6viz al\u0131m sat\u0131m\u0131:<\/strong> TCMB\u2019nin kurda volatilite hedeflemesi, k\u0131sa vadeli kur riskini d\u00fc\u015f\u00fcrerek portf\u00f6y giri\u015flerini cezbedecektir. Birbirini takip eden 7 g\u00fcnde, kurdaki volatilite belirlenen hedefi ge\u00e7ti\u011finde, TCMB piyasada d\u00f6viz al\u0131m veya sat\u0131m\u0131 yaparak, volatiliteyi hedefe \u00e7eker.<\/p>\n<p>Haftal\u0131k volatilite hedefi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00f6viz al\u0131m sat\u0131mlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilir. D\u00f6viz al\u0131m sat\u0131mlar\u0131, belli bir limit dahilinde ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Limit dahilinde volatilite d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemedi\u011finde, kur korumal\u0131 mevduat devreye sokulur.<\/p>\n<p><strong>Kur korumal\u0131 mevduat: <\/strong>Kur korumal\u0131 mevduat, d\u00f6vizdeki art\u0131\u015f kadar kazand\u0131rmakta, d\u00f6vizdeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131 T\u00fcrk liras\u0131 ana paray\u0131 korumaktad\u0131r. Her ko\u015fulda, 3 ay, 6 ay ve 1 y\u0131l vadede garanti bir faiz getirisi sunmaktad\u0131r. Bu \u00f6zellikler ile, yurti\u00e7i yerle\u015fikler i\u00e7in d\u00f6vizden daha caziptir.<\/p>\n<p>Kur korumal\u0131 mevduattan sadece ger\u00e7ek ki\u015fi yurti\u00e7i yerle\u015fikler yararlanabilmektedir. Ger\u00e7ek ki\u015filerin \u00fcr\u00fcne y\u00f6nelimi yava\u015f oldu\u011fundan, \u00fcr\u00fcn\u00fcn etkin hale gelmesi zaman almaktad\u0131r. <strong>T\u00fczel ki\u015filerin de \u00fcr\u00fcn kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131, d\u00f6vizden TL\u2019ye ge\u00e7i\u015fleri h\u0131zland\u0131racakt\u0131r.<\/strong> Bununla birlikte, t\u00fczel ki\u015filerin d\u00f6viz bozmak yerine TL bor\u00e7lan\u0131p \u00fcr\u00fcne yat\u0131rmak gibi bir uygulamaya gitmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi gerekmektedir.<\/p>\n<p>\u00dcr\u00fcnden yararlanmak isteyen t\u00fczel ki\u015filerden taahh\u00fctname al\u0131n\u0131r. T\u00fczel ki\u015fi, T\u00fcrk liras\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa satmayaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct eder. T\u00fcrk liras\u0131 bor\u00e7lanarak d\u00f6viz almak veya kur korumal\u0131 mevduata yat\u0131rmak a\u00e7\u0131\u011fa sat\u0131\u015f kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilir. Taahh\u00fct alt\u0131na giren t\u00fczel ki\u015filer programa dahil olur.<\/p>\n<p>\u00dcr\u00fcn devreye her girdi\u011finde \u00f6ncelikle t\u00fczel ki\u015filerin istifadesine sunulur. \u00d6zellikle s\u0131cak para ka\u00e7\u0131\u015flar\u0131nda, t\u00fczel ki\u015filerin d\u00f6viz satarak kur korumal\u0131 mevduata h\u0131zla dahil olmas\u0131, d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki volatiliteyi d\u00fc\u015f\u00fcrmeye katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Kurlardaki yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc volatilitenin daha uzun s\u00fcrece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131rsa, \u00fcr\u00fcn kapsam\u0131 ger\u00e7ek ki\u015filere geni\u015fletilir.<\/p>\n<p>Kur korumal\u0131 mevduat, temelde 90 g\u00fcnl\u00fck volatilite hedefinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde kullan\u0131l\u0131r. D\u00f6viz kurlar\u0131nda trend belli bir y\u00f6nde ise, haftal\u0131k volatilite d\u00fc\u015f\u00fck kalsa da, 90 g\u00fcnl\u00fck volatilite y\u00fckselebilir. B\u00f6yle durumlarda, kur korumal\u0131 mevduat arac\u0131 devreye girecek, devreden \u00e7\u0131kacak, g\u00fc\u00e7lendirilecek veya zay\u0131flat\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00d6neri:<\/strong> Kur korumal\u0131 mevduat\u0131n kur politikas\u0131 kapsam\u0131nda kullan\u0131labilmesi i\u00e7in, \u00fcr\u00fcnle ilgili t\u00fcm d\u00fczenleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan TCMB\u2019ye devredilir.<\/p>\n<h4>Uygulama ad\u0131mlar\u0131<\/h4>\n<p>Uygulama ad\u0131mlar\u0131, yukar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc y\u00fcksek volatilite senaryolar\u0131 \u00fczerinden ayr\u0131 ayr\u0131 tarif edilmektedir.<\/p>\n<h4>D\u00f6viz kurlar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc y\u00fcksek volatilite senaryosu<\/h4>\n<p>Kur korumal\u0131 mevduata ge\u00e7i\u015flerle birlikte, haftal\u0131k volatilite a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc artt\u0131\u011f\u0131nda, d\u00f6viz al\u0131mlar\u0131 limit dahilinde devreye sokulur. Haftal\u0131k volatilite istenen d\u00fczeyde iken, kurlardaki a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc hareket nedeniyle 3 ayl\u0131k volatilite hedefine ula\u015f\u0131lam\u0131yorsa, \u00fcr\u00fcn s\u0131ras\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar uygulanarak zay\u0131flat\u0131l\u0131r. \u015eokun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc dikkate al\u0131narak ad\u0131m atlanmadan, takip eden birden fazla ad\u0131m ayn\u0131 anda uygulanabilir.<\/p>\n<p>1)\u00a0 1 y\u0131l ve 6 ayl\u0131k vade se\u00e7enekleri kald\u0131r\u0131l\u0131r. Bu sayede, ilerleyen zamanlarda, takip eden di\u011fer uygulamalara ra\u011fmen a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc y\u00fcksek volatilite devam ederse, \u00fcr\u00fcn 3 ay i\u00e7inde devreden \u00e7\u0131kar\u0131labilir.<\/p>\n<p>2) \u00dcr\u00fcn faizsiz hale getirilir. Banka, faizi m\u00fc\u015fteriye de\u011fil Hazineye \u00f6der. Faiz, ortalama mevduat faizi seviyesinde belirlenir. Hazine, \u00fcr\u00fcnden elde etti\u011fi gelirle \u00fcr\u00fcn\u00fcn kur fark\u0131 maliyetini kar\u015f\u0131lar.<\/p>\n<p>3) \u00dcr\u00fcn sadece alt\u0131na endekslenir. Yast\u0131k alt\u0131nda tutulan alt\u0131n mevduat\u0131n sisteme kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>4) A\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc y\u00fcksek volatilite devam ediyorsa, d\u00f6viz al\u0131m limitleri y\u00fckseltilir.<\/p>\n<p>5) TCMB net rezervleri (TL kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sat\u0131n al\u0131nan d\u00f6viz) br\u00fct rezervlerinin y\u00fczde 70\u2019ini ge\u00e7ti\u011finde, \u00fcr\u00fcn devreden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>6) \u00dcr\u00fcn devreden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc y\u00fcksek volatilite devam ediyorsa, g\u00fcnl\u00fck d\u00f6viz al\u0131m limitleri y\u00fckseltilerek al\u0131ma devam edilir. Cari dengeden uzakla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a, hedeflenen 3 ayl\u0131k volatilite k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<h4>D\u00f6viz kurlar\u0131nda yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc y\u00fcksek volatilite senaryosu<\/h4>\n<p>Kurlar y\u00fczde 2 ve \u00fczerinde cari a\u00e7\u0131k olu\u015fturan bir d\u00fczeydeyken \u00fcr\u00fcn devreye al\u0131nmaz, d\u00f6viz sat\u0131m limitleri art\u0131r\u0131l\u0131r. <strong>Kur belli bir seviyeye y\u00fckselene kadar \u00fcr\u00fcn\u00fcn devreye al\u0131nmamas\u0131, o zamana kadarki \u00fcr\u00fcn kaynakl\u0131 kur fark\u0131 maliyetini ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ani fon \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k volatilitenin d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in ani d\u00f6viz sat\u0131\u015flar\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Ticari kesimin \u00fcr\u00fcne daha h\u0131zl\u0131 adapte olmas\u0131 beklendi\u011finden, ba\u015flang\u0131\u00e7ta sadece ticari kesim kapsama al\u0131n\u0131r ve 1 ayl\u0131k vade se\u00e7ene\u011fi sunulur.<\/p>\n<p>D\u00f6viz kurlar\u0131 cari denge olu\u015fturacak seviyeye geldi\u011finde ya da TCMB (T\u00fcrk liras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131) net rezervleri s\u0131f\u0131ra indi\u011finde, yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc volatilite d\u00fc\u015fmemi\u015fse \u00fcr\u00fcn devreye al\u0131n\u0131r. Volatilite d\u00fc\u015fene kadar, ad\u0131mlar art arda veya bir arada uygulanabilir.<\/p>\n<p>1) Kur art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 y\u00fcksek volatilitenin d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in ani d\u00f6viz sat\u0131\u015flar\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. T\u00fczel ki\u015filerin \u00fcr\u00fcne daha h\u0131zl\u0131 adapte olmas\u0131 beklendi\u011finden, ba\u015flang\u0131\u00e7ta sadece t\u00fczel ki\u015filer kapsama al\u0131n\u0131r ve 1 ayl\u0131k vade se\u00e7ene\u011fi sunulur. 1 ayl\u0131k vade se\u00e7ene\u011fi, \u00fcr\u00fcne ra\u011fbeti h\u0131zland\u0131r\u0131r. Kamuya olas\u0131 maliyetleri azaltmak amac\u0131yla, 1 ayl\u0131k vade se\u00e7ene\u011fi, her durumda ge\u00e7ici uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>2) Kurlardaki yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc trendin uzun vadeli olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyorsa, 3 ay vade se\u00e7ene\u011fi getirilir ve ger\u00e7ek ki\u015filer de kapsama dahil edilir. 6 ay ve 1 y\u0131l se\u00e7enekleri, \u00fcr\u00fcn\u00fcn devreden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 uzataca\u011f\u0131ndan \u00e7ok gerekmedik\u00e7e devreye al\u0131nmaz.<\/p>\n<p>3) Bankan\u0131n m\u00fc\u015fteriye \u00f6deyece\u011fi mevduat faizine alt s\u0131n\u0131r getirilerek, \u00fcr\u00fcn\u00fcn getirisi y\u00fckseltilir.<\/p>\n<p>4) \u00c7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bir s\u00fcre i\u00e7in bir hafta vade se\u00e7ene\u011fi sunulur. Bir hafta vade se\u00e7ene\u011fi devreye girdi\u011finde, ba\u015flang\u0131\u00e7ta volatiliteyi art\u0131rarak, kamuya kur fark\u0131 maliyeti getirebilir. Bu nedenle, ayn\u0131 anda, yo\u011fun d\u00f6viz al\u0131m ve sat\u0131mlar\u0131yla volatilite s\u0131n\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Bir hafta se\u00e7ene\u011fi, kurlardaki yukar\u0131 volatilite bask\u0131s\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in 3 g\u00fcn gibi s\u00fcrelerle ara ara devreye girip \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<h4>Kazan\u0131mlar<\/h4>\n<p>1) <strong>D\u00f6viz kurlar\u0131nda d\u00fc\u015fen volatilite, yabanc\u0131 sermayeyi \u00fclkeye \u00e7eker.<\/strong> Volatilite hedeflemesi, dar bir yat\u0131r\u0131mc\u0131 grubunun k\u0131sa zaman aral\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok y\u00fcksek karlar etmesi yerine, daha geni\u015f bir yat\u0131r\u0131mc\u0131 grubunun geni\u015f bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir karlar elde etmesini sa\u011flar.<\/p>\n<p>2) <strong>Uygulama, ani s\u0131cak para \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n oynakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmas\u0131n\u0131 engeller.<\/strong> S\u0131cak para \u00fclkeyi aniden terk etti\u011finde d\u00f6viz kurlar\u0131nda volatiliteyi art\u0131rarak yeni \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 da tetiklemektedir. Artan volatilite T\u00fcrk liras\u0131n\u0131 riskli bir para birimi haline getirdi\u011finden, yat\u0131r\u0131mc\u0131 ilgisi volatilitesi daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fclkelere kaymaktad\u0131r. <strong>Volatilite hedeflemesi, s\u0131cak paray\u0131 ekonomi i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 hale getirir.<\/strong> Kur korumal\u0131 mevduatla, s\u0131cak para \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n d\u00f6viz kurlar\u0131na etkileri yumu\u015fat\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye emsallerine k\u0131yasla daha d\u00fc\u015f\u00fck volatiliteye sahip oldu\u011funda, sermaye \u00e7ekmeye devam eder.<\/p>\n<p>3) <strong>Uygulama, d\u00f6viz cinsi enstr\u00fcmanlara ilgiyi azalt\u0131r.<\/strong> T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n rekabet\u00e7i \u00f6zelli\u011fini korumas\u0131 i\u00e7in kurlar\u0131n yurti\u00e7i enflasyonla yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon fark\u0131 kadar artmas\u0131 yeterlidir. Yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon s\u0131f\u0131rdan y\u00fcksekken, d\u00f6viz kurlar\u0131 uzun vadede yurti\u00e7i enflasyonun alt\u0131nda artacakt\u0131r. Volatilite hedeflemesi, k\u0131sa d\u00f6nemli kur art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 zamana yayarak d\u00f6viz ve alt\u0131ndan k\u0131sa d\u00f6nemli reel getiri elde edilmesini de engeller. <strong>Reel getiri elde edemeyen yurti\u00e7i yerle\u015fikler alternatif ara\u00e7lara y\u00f6neldi\u011finde, \u00fclkeye sermaye giri\u015fleri artmasa dahi d\u00f6viz kurlar\u0131 geriler.<\/strong><\/p>\n<p>4)<strong> Tasarruf sahipleri, riski T\u00fcrk liras\u0131 ara\u00e7lara y\u00f6nelir<\/strong>. D\u00f6vizden enflasyonun alt\u0131nda getiri elde eden yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, \u015firketlerin uzun vadeli tahvil ve hisse senetlerini sat\u0131n alarak yat\u0131r\u0131mlar\u0131 fonlar.<\/p>\n<p>5) <strong>Uygulama, kurdaki ani y\u00fckseli\u015fleri engelleyerek enflasyon beklentilerinin bozulmas\u0131n\u0131 engeller.<\/strong><\/p>\n<p>6) <strong>Volatilite hedeflemesi 3 ay\u0131n yan\u0131 s\u0131ra 6 ay ve 1 y\u0131ll\u0131k oynakl\u0131\u011f\u0131 da azaltarak, kur korumal\u0131 mevduat\u0131n kamuya maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p>6) <strong>Gerileyen kurlar, TCMB\u2019nin a\u00e7\u0131k pozisyonunu karl\u0131 kapatmas\u0131na imkan sa\u011flar. <\/strong>TCMB\u2019nin yakla\u015f\u0131k 60 milyar dolar d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonu bulunmaktad\u0131r. \u00dcr\u00fcn zay\u0131flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde kurdaki a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc oynakl\u0131k azalmazsa, TCMB a\u00e7\u0131k pozisyonunu d\u00fc\u015f\u00fck bir kur seviyesinden kapat\u0131r. Bu i\u015flem TCMB\u2019nin kur geliri elde etmesini sa\u011flar. TCMB d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonu kuru 10, TCMB ortalama a\u00e7\u0131k pozisyon kapama kuru 8 iken, 120 milyar TL kambiyo geliri elde edilir.<\/p>\n<p>7) <strong>TCMB, kurlardaki a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc seyrin sonlar\u0131nda biriktirdi\u011fi net rezervi, yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc seyir boyunca satarak kambiyo geliri elde eder.<\/strong><\/p>\n<p>8) <strong>Kur korumal\u0131 mevduat, kurlardaki yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc trendin sonunda devreye girece\u011fi i\u00e7in kamuya s\u0131n\u0131rl\u0131 maliyet olu\u015fturur.<\/strong> Yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc trend ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, \u00fcr\u00fcn hemen devreye sokulmamakta, \u00f6ncelikle d\u00f6viz sat\u0131m limitlerinde art\u0131\u015fa gidilmektedir. \u00dcr\u00fcn d\u00f6viz kurlar\u0131 cari denge olu\u015fturan seviyedeyken devreye girdi\u011finde yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc trendi de k\u0131raca\u011f\u0131ndan, \u00fcr\u00fcn kaynakl\u0131 kur fark\u0131 maliyeti TCMB\u2019nin kambiyo gelirlerinin alt\u0131nda kal\u0131r.<\/p>\n<h2>Para politikas\u0131<\/h2>\n<p><strong>\u00d6neri: Ticari kesim kald\u0131rac\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas<\/strong>\u0131<\/p>\n<p><strong>Ticari kesim kald\u0131rac\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, bor\u00e7lanma talebini daraltarak faizleri ve enflasyonu e\u015fanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Firma bor\u00e7lanmas\u0131, firman\u0131n \u00f6z kayna\u011f\u0131n\u0131n belli bir kat\u0131n\u0131, bor\u00e7 taksidi \u00f6demeleri gelirinin belli bir oran\u0131n\u0131 ge\u00e7emez.<\/strong><\/p>\n<h4>Arka plan<\/h4>\n<p>Faiz, bor\u00e7lanma ve tasarruf arzular\u0131n\u0131n kesi\u015fme noktas\u0131d\u0131r. Faizler, bor\u00e7lanmak isteyenler \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a y\u00fckselmekte, tasarruf etmek isteyenler \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015fmektedir. Bor\u00e7lanma talebi y\u00fcksekken, politika faizi d\u00fc\u015f\u00fck olsa dahi, kredi faizleri d\u00fc\u015fmemektedir. Y\u00fcksek talep kar\u015f\u0131s\u0131nda, bankalar kar marjlar\u0131n\u0131 geni\u015fletme yoluna gitmektedir.<\/p>\n<p>Banka, arac\u0131d\u0131r, tasarruf eden veya bor\u00e7lanan taraf de\u011fildir. Banka, her kredisine kar\u015f\u0131l\u0131k ayn\u0131 tutarda mevduat meydana getirmektedir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, finansal sistem her borca kar\u015f\u0131l\u0131k bir tasarruf olu\u015fturmaktad\u0131r. Krediler geri \u00f6dendik\u00e7e de mevduatla birlikte tasarruflar azalmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bor\u00e7-tasarruf denkli\u011fi bozulmasa da, bor\u00e7lanma ve tasarruf etme arzular\u0131 aras\u0131ndaki denge banka kredi verirken kayabilmektedir. Bankan\u0131n ihra\u00e7 etti\u011fi krediye talep olmas\u0131na ra\u011fmen, kredi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan mevduata talep yoksa, mevduat ve kredi faizleri y\u00fckselmektedir.<\/p>\n<p>Banka fonlama faizi, merkez bankas\u0131 taraf\u0131ndan denge noktas\u0131n\u0131n alt\u0131nda sabitlendi\u011finde, bor\u00e7 tasarruf dengesi, sadece kredi faizleri taraf\u0131ndan kurulabilmektedir. Y\u00fckselen kredi faizleri, bor\u00e7lanma arzusunu tasarruf arzusu d\u00fczeyine d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Bunun sonucunda, kredilerle birlikte mevduat yani tasarruf b\u00fcy\u00fcmesi de d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p>Dengelenme sadece kredi faizi ile sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, kredi \u00fcretimi daha fazla d\u00fc\u015fmektedir. Y\u00fckselen mevduat faizleri ile artan tasarruf arzusu, bor\u00e7lanma-tasarruf dengesini daha yukar\u0131 ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Mevduat faizi denge noktas\u0131n\u0131n alt\u0131nda sabitken, kredi faizi ile mevduat faizi aras\u0131ndaki makas a\u00e7\u0131larak bor\u00e7lanma arzusunu tasarruf arzusu d\u00fczeyine \u00e7ekecektir.<\/p>\n<p>Politika faizi, kredi faizlerini y\u00f6nlendirme i\u015flevini yitirmi\u015ftir. Mevduat ve kredi faizleri aras\u0131ndaki makas a\u00e7\u0131ld\u0131k\u00e7a, banka karl\u0131l\u0131klar\u0131 artmaktad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck TCMB fonlama faizinden, kredi kullananlar de\u011fil bankalar faydalanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ortaya \u00e7\u0131kan mevduat kimse taraf\u0131ndan tutulmak yani tasarruf edilmek istenmedi\u011finde, mal veya hizmet al\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u00e7a el de\u011fi\u015ftirmektedir. Mevduat\u0131n y\u00fckselen dola\u015f\u0131m h\u0131z\u0131 ile artan harcamalar, ekonominin \u00fcretim kapasitesini a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda enflasyon y\u00fckselmektedir. Mevduat ve kredi faizleri aras\u0131nda a\u00e7\u0131lan makas, kredi \u00fcretimi ile birlikte yeni mevduat olu\u015fumunu azaltarak, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, politika faizi s\u0131f\u0131rlansa dahi, faizin ekonomiyi dengeleme i\u015flevi t\u00fcm\u00fcyle ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131r. Alternatif bir dengeleme arac\u0131 devreye sokulmad\u0131k\u00e7a, y\u00fcksek enflasyon beraberinde y\u00fcksek kredi faizlerini getirmeye devam edecektir.<\/p>\n<h4>Strateji<\/h4>\n<p>Faizleri d\u00fc\u015f\u00fcrmek amac\u0131yla, tasarruflar\u0131 te\u015fvik etmek uzun vadeli \u00e7al\u0131\u015fmalar gerektirirken, bor\u00e7lanma talebi makroihtiyati ara\u00e7larla k\u0131sa vadede daralt\u0131labilmektedir. Bor\u00e7lanma talebi daralt\u0131larak faizler ve enflasyon e\u015fanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131, toplam kredilerin y\u00fczde 20\u2019sini olu\u015fturan hanehalk\u0131 kredilerinde halen uygulanmaktad\u0131r. Konut ve ta\u015f\u0131t kredilerindeki pe\u015finat oran\u0131, kredi kart\u0131 taksit k\u0131s\u0131tlamas\u0131, kredi kart\u0131 limitinin gelirin 4 kat\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 bunlara \u00f6rnektir. Bor\u00e7lanma talebinin azalt\u0131labilmesi i\u00e7in, toplam krediler i\u00e7indeki <a href=\"https:\/\/www.bddk.org.tr\/bultenhaftalik\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">y\u00fczde 80\u2019lik pay\u0131yla<\/a> ticari kesim kald\u0131rac\u0131n\u0131n da k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p><strong>Dikkat:<\/strong> Kredi arz\u0131n\u0131 daraltan kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrken faizleri y\u00fckseltece\u011finden tercih edilmez. D\u00f6ng\u00fc kar\u015f\u0131t\u0131 sermaye tamponu gibi bankalar\u0131n kredi arz\u0131n\u0131 daraltabilen ara\u00e7lar devreye al\u0131nmaz.<\/p>\n<h4>Ara\u00e7lar<\/h4>\n<p><strong>Borcun \u00f6zkayna\u011fa oran\u0131: <\/strong>\u015eirketlerde bor\u00e7 \u00f6zkayna\u011f\u0131n belli bir kat\u0131n\u0131 ge\u00e7emez. Kald\u0131ra\u00e7 limite dayand\u0131\u011f\u0131nda, ilave bor\u00e7lanma \u00f6z kaynak art\u0131\u015f\u0131 gerektirir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z denetime tabi olmayan i\u015fletmelerin toplam borcu g\u00f6sterdikleri teminat\u0131n belli bir kat\u0131n\u0131 ge\u00e7emez.<\/p>\n<p><strong>Borcun \u00f6zkayna\u011fa oran\u0131ndaki art\u0131\u015f: <\/strong>Borcun \u00f6zkayna\u011fa oran\u0131ndaki y\u0131ll\u0131k art\u0131\u015f belli bir oran\u0131 ge\u00e7emez.<\/p>\n<p><strong>Kredi taksitlerinin gelire oran\u0131: <\/strong>Kredi taksitleri \u015firket gelirinin belli bir oran\u0131n\u0131 ge\u00e7emez.<\/p>\n<p><strong>\u00d6neri: <\/strong>Ticari kesimin yan\u0131 s\u0131ra hane halk\u0131 da dahil olmak \u00fczere, bor\u00e7lanan taraf\u0131n kald\u0131rac\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131na dair t\u00fcm yetkiler BDDK\u2019dan TCMB\u2019ye ge\u00e7er. TCMB, bor\u00e7lanan taraf\u0131n kald\u0131rac\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan ara\u00e7lar\u0131 para politikas\u0131 kapsam\u0131nda devreye sokar.<\/p>\n<h4>Uygulama ad\u0131mlar\u0131<\/h4>\n<p>1) Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131n devreye al\u0131naca\u011f\u0131 tarih a\u00e7\u0131klan\u0131r. \u015eirketlere 3 ay gibi nakit ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlayabilecekleri bir s\u00fcre verilir.<\/p>\n<p>2) Borcun \u00f6zkayna\u011fa oran\u0131ndaki art\u0131\u015f k\u0131s\u0131t\u0131, kredi geni\u015flemesini h\u0131zl\u0131ca kontrol alt\u0131na alabilmek i\u00e7in ge\u00e7ici devreye konur. Art\u0131\u015f\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, \u015firketler i\u00e7in daha y\u00f6netilebilir olacakt\u0131r. \u015eirketlerin nakit ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlayabilmeleri i\u00e7in art\u0131\u015f oran\u0131 kademeli d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu ara\u00e7, di\u011fer iki arac\u0131n devreye girmesiyle kademeli devreden \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>3) Borcun \u00f6zkayna\u011fa ve kredi taksitlerinin gelire oran\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta y\u00fcksek bir d\u00fczeyde belirlenir. \u015eirketler, nakit ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlad\u0131k\u00e7a her iki oran da d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>4) \u015eirketlerin bor\u00e7lanabilmesi zorla\u015ft\u0131k\u00e7a kredi faizleri ve enflasyon d\u00fc\u015fer. Kredi ve mevduat faizleri aras\u0131ndaki makas kapand\u0131\u011f\u0131 noktada, kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 sabitlenir.<\/p>\n<p>5) Enflasyon, y\u00fczde 5\u2019lik hedefin alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde hane halk\u0131 ve ticari kesime y\u00f6nelik t\u00fcm kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 hafifletilir ve politika faizi s\u0131f\u0131ra kadar \u00e7ekilir.<\/p>\n<h4>Kazan\u0131mlar<\/h4>\n<p>1) <strong>Bor\u00e7lanan taraf\u0131n kald\u0131rac\u0131 k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131nda, gerileyen bor\u00e7lanma talebi kredi faizlerini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p>2) <strong>Bor\u00e7lanma hacmindeki azal\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda harcamalar\u0131 azaltarak enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p>3) <strong>Kredi faizlerindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ve konut kredilerinin finansal kaynaklardan daha b\u00fcy\u00fck pay almas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/strong><\/p>\n<p>4) <strong>Finansal kaynaklardan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 pay artt\u0131k\u00e7a yurti\u00e7i tasarruflar da artar. <\/strong>Bir \u00fclke reel ve finansal yat\u0131r\u0131mlarla tasarruf edebilir. Reel yat\u0131r\u0131mlar yat\u0131r\u0131m mal\u0131 edinilmesi, finansal yat\u0131r\u0131mlar ise cari fazla verilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Para ve kur politikas\u0131, reel yat\u0131r\u0131mlar \u00fczerinde kal\u0131c\u0131 bir koruma sa\u011flayarak, \u00fclke tasarruflar\u0131n\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n<p>5) <strong>\u015eirket kald\u0131ra\u00e7lar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 kredi riskini azalt\u0131r.<\/strong><a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/turkiye-2019-daralmasindan-nasil-kurtuldu\/\"> Ekonomik durgunluk d\u00f6nemlerind<\/a>e sat\u0131\u015flar\u0131 azalan y\u00fcksek kald\u0131ra\u00e7l\u0131 \u015firketlerdeki yo\u011fun iflaslar, durgunlu\u011fu krize d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekte ve finansal sistemi tehdit etmektedir. Kald\u0131ra\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015fen \u015firketler \u015foklara kar\u015f\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131 hale gelir.<\/p>\n<h2>Enflasyonla m\u00fccadele<\/h2>\n<p><strong>\u00d6neri: Enflasyonu \u00fcretim kapasitesini geni\u015fleterek d\u00fc\u015f\u00fcrmek<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kronik enflasyonla m\u00fccadele, uzun vadeli\u00a0 (3-4 y\u0131l) bir yakla\u015f\u0131m gerektirmektedir. Uzun vadede, talebi k\u0131smak yerine \u00fcretim kapasitesini art\u0131rma se\u00e7ene\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Talep kontrol alt\u0131nda tutulurken \u00fcretim kapasitesi geni\u015fletilerek\u00a0 negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 elde edilir. Talebin \u00fcretim kapasitesindeki art\u0131\u015f\u0131 gecikmeli takip etmesi, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<h4>Arka plan<\/h4>\n<p>Enflasyon, \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131 \u00fczerinden a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Bir ekonominin toplam \u00fcretim kapasitesinde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fcretime potansiyel \u00e7\u0131kt\u0131 denilmektedir. Ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7\u0131kt\u0131 potansiyel \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda pozitif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131, alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131nda negatif \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Enflasyon, pozitif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verildi\u011finde y\u00fckselmekte, negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verildi\u011finde d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 talep belirlemektedir. Kapasitenin alt\u0131ndaki ve \u00fczerindeki talep fiyatla dengelenmektedir. Arz, kapasitenin \u00fczerindeki talebi fiyattaki y\u00fckseli\u015fle yakalamaktad\u0131r. Fiyatlardaki art\u0131\u015f, firmalar\u0131 kapasitelerinin \u00fczerinde daha y\u00fcksek maliyetle \u00fcretim yapmaya te\u015fvik ederken, talebi cayd\u0131rarak daraltmaktad\u0131r. Kapasitenin alt\u0131ndaki talep ise, mal ve hizmetlerin fiyat ve miktar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle dengelenmektedir.<\/p>\n<p>Hakim iktisat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, enflasyonla m\u00fccadeleyi k\u0131sa vadede ele al\u0131r. K\u0131sa vadede \u00fcretim kapasitesi sabit oldu\u011fundan, enflasyon talep daralt\u0131larak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Merkez bankas\u0131, politika faizini y\u00fckselterek talebi k\u0131sar ve enflasyonu hedefe getirir. Bu yakla\u015f\u0131m, k\u0131sa vadede hasars\u0131z sonu\u00e7 vermektedir. \u00d6rnek verilecek olursa, enflasyon, birka\u00e7 ay i\u00e7inde y\u00fczde 3\u2019ten belirlenen y\u00fczde 2 hedefine indirildikten sonra faizler eski seviyesine d\u00f6necektir. Bu s\u00fcre i\u00e7erisinde, yat\u0131r\u0131mlar ve \u00fcretim kapasitesi olumsuz etkilense de, enflasyon hedefine ula\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra uzun vadeli trendlerine d\u00f6necektir.<\/p>\n<p>Buna mukabil, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek y\u0131llar alan bir s\u00fcre\u00e7 haline geldi\u011finde, para politikas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n arz \u00fczerindeki etkilerini de hesaba katmak gerekir. <strong>Enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in birka\u00e7 y\u0131l y\u00fcksek tutulan faiz, \u00fcretim kapasitesi geni\u015flemesine engel olarak enflasyonu beslemektedir. <\/strong>\u00dcretim kapasitesi geni\u015fleyemedi\u011fi nispette, sonraki y\u0131llarda talebi k\u0131sma ihtiyac\u0131 devam etmektedir. Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrme kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, 3-4 y\u0131l d\u00fc\u015f\u00fck b\u00fcy\u00fcmeye ve y\u00fcksek i\u015fsizli\u011fe raz\u0131 olunmas\u0131\u00a0 gerekmektedir.<\/p>\n<p>ABD ve T\u00fcrkiye\u2019nin enflasyonla m\u00fccadele tecr\u00fcbesi, enflasyonla sadece talep taraf\u0131ndan m\u00fccadelede, resesyonun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 1980 ve 1982 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ABD ekonomisi iki defa resesyona girmi\u015ftir. ABD\u2019de birinci resesyonun sona ermesinin ard\u0131ndan enflasyon, y\u00fczde 10 d\u00fczeylerinde tutunmaya ba\u015flay\u0131nca, Fed tekrar faiz y\u00fckseltmi\u015ftir. Temmuz 1981\u2019de 11,2 puana kadar \u00e7\u0131kan Fed fonlama faizi ile 12 ay sonra beklenen enflasyon fark\u0131 (reel faiz) ikinci resesyonu ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Resesyonun ba\u015f\u0131nda, cari enflasyon (mavi \u00e7izgi) ve enflasyon beklentilerindeki (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi) yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc hareket, Fed\u2019in s\u0131k\u0131 para politikas\u0131na devam etmesine yol a\u00e7arak resesyonu derinle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tablo 1: ABD\u2019de federal fonlama faizi, cari ve beklenen enflasyon<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/fred.stlouisfed.org\/series\/A006RE1Q156NBEA\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ABD\u2019de \u00f6zel kesim yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n GSYH\u2019ye oran\u0131<\/a> 1979 y\u0131l\u0131 ikinci \u00e7eyre\u011finde y\u00fczde 20,8 iken, 1980 y\u0131l\u0131nda birinci \u00e7eyrekte ba\u015flayan resesyon sonras\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eyrekte y\u00fczde 17,3\u2019e kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130lk resesyonda d\u00fc\u015fen yat\u0131r\u0131mlar, devam eden d\u00f6nemde talebin daha fazla daralt\u0131larak ikinci resesyona girilmesini zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>TCMB de benzer \u015fekilde, d\u00fc\u015fen enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda fonlama faizini (ye\u015fil \u00e7izgi) Eyl\u00fcl 2018\u2019den Haziran 2019\u2019a kadar ayn\u0131 d\u00fczeyde tutmu\u015ftur. Beklenen enflasyondaki (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi) d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, reel faizi Mart 2019\u2019da y\u00fczde 10,3\u2019e kadar y\u00fckseltmi\u015ftir. Ocak 2019\u2019da halen y\u00fczde 20 seviyesinde tutunan enflasyon, 2018 4. \u00e7eyre\u011finde ba\u015flayan k\u00fc\u00e7\u00fclmenin 2019 1. ve 2. \u00e7eyreklerinde de devam etmesiyle tekrar d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Tablo 2: T\u00fcrkiye\u2019de TCMB fonlama faizi, cari ve beklenen enflasyon<\/strong><\/p>\n<p>Resesyon etkisiyle, T\u00fcrkiye\u2019de 2019 y\u0131l\u0131nda, <a href=\"https:\/\/www.sbb.gov.tr\/yatirimlar\/yatirimlarin-gsyh-ve-myb-icindeki-payi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00f6zel kesim yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n GSYH\u2019ye oran\u0131<\/a>, bir \u00f6nceki y\u0131ldaki y\u00fczde 25,2 seviyesinden y\u00fczde 22,6 seviyesine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. 2019 y\u0131l\u0131nda \u00fcretim kapasitesi art\u0131\u015f\u0131ndaki yava\u015flama, 2021 y\u0131l\u0131nda enflasyonu hortlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek faiz ve daralan talep, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 cayd\u0131rarak sonraki d\u00f6nemlerde \u00fcretim kapasitesi art\u0131\u015f\u0131n\u0131 yava\u015flatmakta, iflaslara neden olarak varolan \u00fcretim kapasitesinde de kay\u0131plara yol a\u00e7maktad\u0131r. Bunun sonucunda, takip eden d\u00f6nemlerde, negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verilebilmesi i\u00e7in talebin daha fazla daralt\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p>Konut kredisi faizlerinin ipotekli konut sat\u0131\u015f\u0131 \u00fczerindeki etkisi, faiz, yat\u0131r\u0131m ve enflasyon ili\u015fkisini ortaya koymaktad\u0131r. Kredi ile fonlanan konut sat\u0131\u015f\u0131ndan elde ettikleri gelirlerle, m\u00fcteahhitler yeni konut in\u015faatlar\u0131 ba\u015flatmaktad\u0131r. Haliyle daralan konut kredilerinden konut in\u015faatlar\u0131 olumsuz etkilenmektedir.<\/p>\n<p>2017-2019 y\u0131llar\u0131nda, konut kredisi faizi (siyah \u00e7izgi) y\u00fczde 11,69\u2019dan y\u00fczde 23,16\u2019ya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, ipotekli konut sat\u0131\u015flar\u0131 (mavi \u00e7izgi) 42.575\u2019ten 11.713\u2019e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Faizlerdeki 11 puanl\u0131k art\u0131\u015f, ipotekli konut sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn kayb\u0131na neden olmu\u015ftur. \u0130potekli konut sat\u0131\u015flar\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan sert d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sonras\u0131 yava\u015flayan yeni konut in\u015faatlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kira enflasyonuna yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kiran\u0131n fiyat sepeti i\u00e7indeki pay\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, enflasyonla m\u00fccadelede konut kredisi faizlerinin d\u00fc\u015f\u00fck tutulmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Tablo 3: \u0130potekli konut sat\u0131\u015flar\u0131 ve konut kredisi faizleri<\/strong><\/p>\n<p>Kaynak: <a href=\"https:\/\/evds2.tcmb.gov.tr\/index.php?\/evds\/dashboard\/1078\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/evds2.tcmb.gov.tr\/index.php?\/evds\/dashboard\/1078<\/a><\/p>\n<h4>Strateji<\/h4>\n<p>Kronik enflasyonla m\u00fccadele, uzun vadeli bir yakla\u015f\u0131m gerektirmektedir. ABD, enflasyonu y\u00fczde 15\u2019ten y\u00fczde 2.5\u2019e, 3.5 senede d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <a href=\"https:\/\/www.sbb.gov.tr\/orta-vadeli-programlar\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Orta vadeli programlarda<\/a>, y\u00fczde 5 oran\u0131ndaki enflasyon hedefine 3-4 y\u0131lda ula\u015f\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Uzun vadede, talebi k\u0131smak yerine \u00fcretim kapasitesini art\u0131rma se\u00e7ene\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Talebi kontrol alt\u0131nda tutarken \u00fcretim kapasitesi y\u00fckseltilerek negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 elde edilir. Talebin \u00fcretim kapasitesindeki art\u0131\u015f\u0131 gecikmeli takip etmesi, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in yeterli olur. Enflasyonda \u0131l\u0131ml\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, talebin \u00fcretim kapasitesini a\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir. Firmalar kapasitelerine yak\u0131n \u00fcretim yapabildiklerinden, yat\u0131r\u0131m yapmaya istekli olur.<\/p>\n<p>K\u0131sa vadede, enflasyondaki gerileme d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle sa\u011flan\u0131r. Ucuzlayan ithal mal fiyatlar\u0131, negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermeden enflasyonu geriletir. Volatilite hedeflemesi uygulamas\u0131, d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki volatiliteyi d\u00fc\u015f\u00fcrerek, \u00fclkeye yabanc\u0131 sermaye \u00e7eker. D\u00fc\u015fen volatilite, yurti\u00e7i yerle\u015fiklerin d\u00f6viz ve alt\u0131ndan k\u0131sa vadede y\u00fcksek getiri elde etmesini de engeller. Uzun vadede, d\u00f6viz kurlar\u0131 yurti\u00e7i enflasyon ile yurtd\u0131\u015f\u0131\u00a0 enflasyon kadar artt\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk liras\u0131 rekabet\u00e7i \u00f6zelli\u011fini korumaktad\u0131r. Enflasyonun alt\u0131ndaki d\u00f6viz getirisinin k\u0131sa vadeye de yay\u0131lmas\u0131, d\u00f6viz ve alt\u0131n\u0131 yurti\u00e7i yerle\u015fikler i\u00e7in cazip olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Gerek yurtd\u0131\u015f\u0131 yerle\u015fiklerin gerekse yurti\u00e7i yerle\u015fiklerin yabanc\u0131 paradan T\u00fcrk liras\u0131 enstr\u00fcmanlara ge\u00e7mesi, d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nde bask\u0131lar.<\/p>\n<p>Yat\u0131r\u0131mlar y\u00fckselen faizden olumsuz etkilendi\u011fi i\u00e7in, enflasyonla m\u00fccadele politika faizi yerine, kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bor\u00e7lanan\u0131n kald\u0131rac\u0131 k\u0131s\u0131tlanarak bor\u00e7lanma talebi k\u0131s\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, enflasyon ve faizler e\u015fanl\u0131 d\u00fc\u015fer. D\u00fc\u015fen faizler, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n kredilerden ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 b\u00fcy\u00fcterek \u00fcretim kapasitesini geni\u015fletir. Konut kredisi faizleri y\u00fczde 1\u2019in alt\u0131na inene kadar, TCMB taraf\u0131ndan fonlanarak konut \u00fcretimindeki dalgalanmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilir. Kredi faizleri d\u00fc\u015fse dahi g\u00f6rece y\u00fcksek oranlardan bor\u00e7lanmaya devam edecek olan KOB\u0130 ve \u00e7ift\u00e7ilerin yapaca\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar TCMB taraf\u0131ndan fonlan\u0131r.<\/p>\n<p>Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131, krediler \u00fczerinde politika faizine g\u00f6re daha etkindir. Politika faizi aktar\u0131m mekanizmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyar. Y\u00fckselen politika faizi, bankalar\u0131n mevduat faizleri \u00fczerinden kredi faizlerini a\u015fa\u011f\u0131 veya yukar\u0131 y\u00f6nde etkilemektedir. Bu yolla politika faizi etkilerinin iktisadi faaliyetine aktar\u0131lmas\u0131 aylar s\u00fcrmektedir.<\/p>\n<p>Faizlerdeki ne kadarl\u0131k y\u00fckseli\u015fle kredilerin istenen seviyede daralaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ekonomi b\u00fcy\u00fcrken, bor\u00e7lular \u00e7ok daha y\u00fcksek faiz oranlar\u0131na raz\u0131 olabilmektedir. Ekonomik aktivite yava\u015flamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ise, y\u00fckseltilmi\u015f politika faizi talebi a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131karak resesyona neden olabilmektedir. Bu a\u015famadan sonra d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen politika faizinin kredilere yans\u0131mas\u0131 da aylar ald\u0131\u011f\u0131ndan, ekonomiyi resesyondan \u00e7\u0131karmak zorla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Politika faizindeki de\u011fi\u015fimin kredi faizlerine ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yans\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek de g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bankalar\u0131n politika faizindeki de\u011fi\u015fimi, mevduat faizlerine ne denli yans\u0131taca\u011f\u0131, mevduat faizlerindeki de\u011fi\u015fimi kredi faizlerine ne denli yans\u0131taca\u011f\u0131 risk alg\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Banka, kredi ve mevduat faizleri aras\u0131ndaki makas\u0131, bat\u0131k oranlar\u0131nda y\u00fckseli\u015f bekliyorsa a\u00e7makta, d\u00fc\u015f\u00fc\u015f bekliyorsa daraltmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Para politikas\u0131n\u0131n aktar\u0131m mekanizmas\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 do\u011frudan bor\u00e7lanmay\u0131 hedef ald\u0131\u011f\u0131ndan, aktar\u0131m mekanizmas\u0131na ihtiya\u00e7 duymaz. K\u0131s\u0131tlama ile bor\u00e7lanma hacminin ne kadar daralaca\u011f\u0131 tahmin edilebilir. K\u0131s\u0131tlanan bor\u00e7lanabilme yetene\u011finin iktisadi aktiviteye etkileri haftalar i\u00e7inde g\u00f6zlemlenir. Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131 gev\u015fetip s\u0131karak, iktisadi aktivite istenen d\u00fczeyde tutabilir.<\/p>\n<h4>Ara\u00e7lar<\/h4>\n<p><strong>Kur korumal\u0131 mevduat: <\/strong>Mevduat reel faizi eksiye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, cari fazla verildi\u011finde dahi, yurti\u00e7i yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmektedir. Kur korumal\u0131 mevduat, T\u00fcrk liras\u0131 mevduata d\u00f6viz getirisi vaat ederek, yurti\u00e7i yerle\u015fik kaynakl\u0131 kur art\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mekte ve eksi reel faizi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hale getirmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n rekabet\u00e7i \u00f6zelli\u011fini korumas\u0131 i\u00e7in, uzun d\u00f6nemde kurlar\u0131n yurti\u00e7i enflasyonla yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon aras\u0131ndaki fark kadar y\u00fckselmesi kafidir. Yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon ortalamas\u0131 s\u0131f\u0131r\u0131n \u00fczerindeyken, d\u00f6viz kurlar\u0131 uzun d\u00f6nemde enflasyonun alt\u0131nda artar. D\u00f6viz ve alt\u0131n biriktirenler de uzun d\u00f6nemde, enflasyonun alt\u0131nda getiri elde eder.<\/p>\n<p>Eksi d\u00fczeydeki mevduat reel faizleri, tasarruf sahiplerini riskli para ve sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131na y\u00f6nlendirir. \u015eirketler, uzun vadeli tahvil ve hisse senedi ihra\u00e7 ederek, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 fonlama imkan elde eder.<\/p>\n<p>Yat\u0131r\u0131m\u0131n has\u0131laya oran\u0131 y\u00fckseldi\u011fi nispette, sonraki senelerde geni\u015fleyen \u00fcretim kapasitesi, talep taraf\u0131ndaki bask\u0131y\u0131 azaltarak enflasyonu geriletirken, b\u00fcy\u00fcmeye ve istihdama da katk\u0131da bulunur.<\/p>\n<p><strong>Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131:<\/strong> Bor\u00e7lanan taraf\u0131n kald\u0131rac\u0131 k\u0131s\u0131tlan\u0131r. Hanehalk\u0131 kesiminde kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 halen uygulanmaktad\u0131r. Konut ve ta\u015f\u0131t kredilerinde pe\u015finat oran\u0131 uygulamas\u0131, kredi kartlar\u0131nda limitin ki\u015finin gelirinin 4 kat\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 bunlara \u00f6rnektir. Benzer \u015fekilde, \u015firket borcu \u00f6z kayna\u011f\u0131n belli bir kat\u0131 ile, \u015firket kredi taksitleri gelirin belli bir oran\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r. Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131, bir taraftan talebi kontrol alt\u0131nda tutarken di\u011fer yandan kredi faizlerini d\u00fc\u015f\u00fcrerek yat\u0131r\u0131mlar\u0131 te\u015fvik eder.<\/p>\n<p><strong>Volatilite hedeflemesi: <\/strong>TCMB, d\u00f6viz kurlar\u0131nda haftal\u0131k ve \u00fc\u00e7 ayl\u0131k volatilite hedefler. Haftal\u0131k volatiliteyi hedefledi\u011fi d\u00fczeye \u00e7ekmek i\u00e7in d\u00f6viz al\u0131m sat\u0131mlar\u0131 yapar. 3 ayl\u0131k volatiliteyi hedefe \u00e7ekmek i\u00e7in kur korumal\u0131 mevduat\u0131 devreye sokar, devreden \u00e7\u0131kar\u0131r, g\u00fc\u00e7lendirir veya zay\u0131flat\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6viz kuru volatilitesi d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e, T\u00fcrk liras\u0131 yat\u0131r\u0131m ara\u00e7lar\u0131 yabanc\u0131lar i\u00e7in cazip hale gelir. TL de\u011fer kaybederken dahi, de\u011fer kayb\u0131 yat\u0131r\u0131m arac\u0131 getirisinin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, yat\u0131r\u0131mc\u0131 d\u00f6viz baz\u0131nda da kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kar. Bu durum s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, \u00fclkeye gelen sermaye ak\u0131mlar\u0131 d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131 geriletir.<\/p>\n<p><strong>Reeskont kredileri:<\/strong> TCMB, ihracat\u00e7\u0131lara ve d\u00f6viz kazand\u0131r\u0131c\u0131 hizmet \u00fcretenlere, k\u0131sa vadeli, yabanc\u0131 para cinsinden reeskont kredisi kulland\u0131rmaktad\u0131r. TCMB, 1 Ekim 2021 tarihinden itibaren reeskont kredisi limitini 30 milyar dolara \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Yat\u0131r\u0131mlar\u0131 desteklemek amac\u0131yla, yabanc\u0131 para cinsinden reeskont kredileri sadece d\u00f6viz kazand\u0131ran yat\u0131r\u0131mlar\u0131n fonlanmas\u0131na tahsis edilir.<\/p>\n<p><strong>Yat\u0131r\u0131m ve konut kredisi desteklemesi: <\/strong>KOB\u0130\u2019lerin ve \u00e7ift\u00e7ilerin para ve sermaye piyasalar\u0131na eri\u015fimi s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fundan, KOB\u0130, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yat\u0131r\u0131mlar\u0131 TCMB taraf\u0131ndan fonlan\u0131r. Konut kredisi faizleri ayl\u0131k y\u00fczde 1\u2019in alt\u0131na d\u00fc\u015fene kadar konut kredileri de destekleme kapsam\u0131nda fonlan\u0131r.<\/p>\n<p>Kredi faizleri ayl\u0131k y\u00fczde 1\u2019in alt\u0131na geriledi\u011finde, konut kredileri destekleme kapsam\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. KOB\u0130\u2019ler, \u00e7ift\u00e7iler ve besiciler her daim y\u00fcksek faiz oranlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131ndan, \u00fcretim kapasitesini b\u00fcy\u00fcten KOB\u0130, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yat\u0131r\u0131m desteklemeleri devam ettirilir.<\/p>\n<p>TCMB, bankalar\u0131, kulland\u0131rd\u0131klar\u0131 T\u00fcrk liras\u0131 cinsinden yat\u0131r\u0131m ve konut kredilerinin belli bir oran\u0131 kadar faizsiz fonlar. Programa dahil olan bankalar\u0131n uygulayaca\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m kredisi ve konut kredisi faizlerine \u00fcst s\u0131n\u0131r getirilir.<\/p>\n<p>Program kapsam\u0131nda, bankalar, destekleme d\u0131\u015f\u0131nda kulland\u0131rd\u0131klar\u0131 krediler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kredi de\u011ferlili\u011fi y\u00fcksek \u015firketlerden ald\u0131klar\u0131 belli bir tutar\u0131n \u00fczerindeki ticari senetleri teminat g\u00f6sterir. B\u00f6ylelikle, TCMB destekli kredi kullananlar senet d\u00fczenleme k\u00fclfetinden kurtulur. Destekleme \u00fcretim kapasitesini geni\u015fletmek isteyen veya konut kredisi \u00e7ekmek isteyen t\u00fcm dezavantajl\u0131 kesimlere yay\u0131l\u0131r. Y\u00fczbinlerce senedin TCMB ve bankalar taraf\u0131ndan takibi ve muhafazas\u0131 gerekmez. S\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da, y\u00fcksek tutarl\u0131 ticari senet teminat i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Yat\u0131r\u0131m desteklemelerinde, sadece \u00fcretim kapasitesini do\u011frudan geni\u015fleten yat\u0131r\u0131mlar ve KOSGEB taraf\u0131ndan takip edilen yat\u0131r\u0131m projeleri fonlan\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda sekt\u00f6rel ayr\u0131ma gidilmez. Sekt\u00f6rel ayr\u0131ma gitmek yerine, \u00fcretim kapasitesini geni\u015fleten harcamalara odaklanmak, her sekt\u00f6rde ihtiya\u00e7 duyulan kapasite geni\u015flemesine en etkin \u015fekilde hizmet edecektir. Enflasyonla m\u00fccadelede, sadece ithalat\u0131 ikame eden \u00fcr\u00fcnlerin de\u011fil, i\u00e7 pazara sat\u0131lan \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretim kapasitesinin de geni\u015fletilmesi gerekmektedir. Enflasyonun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve in\u015faat gibi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u00e7 pazara hitap eden sekt\u00f6rlerden gelmektedir. 2019 y\u0131l\u0131nda konut kredilerindeki \u00e7ak\u0131lma, konut \u00fcretimini bo\u011fmu\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kira enflasyonunu tetiklemi\u015ftir.<\/p>\n<p>KOSGEB projeleri d\u0131\u015f\u0131nda, \u015firkete al\u0131nan ofis e\u015fyas\u0131 ve ta\u015f\u0131t gibi \u00fcretim kapasitesini do\u011frudan geni\u015fletmeyen harcamalar desteklenmez. Yat\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek ve belgelemek banka sorumlulu\u011fundad\u0131r. Dijital yat\u0131r\u0131mlar\u0131n T\u00dcB\u0130TAK ve KOSGEB taraf\u0131ndan takip edilenleri, destekleme kapsam\u0131na al\u0131n\u0131r. Kredilerin amac\u0131na uygun kullan\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 TCMB taraf\u0131ndan g\u00f6zetlenir ve denetlenir.<\/p>\n<p><strong>Politika faizi:<\/strong> Enflasyon y\u00fczde 5\u2019in \u00fczerindeyken politika faizi y\u00fczde 5 d\u00fczeyinde sabit tutulur. Enflasyon y\u00fczde 5\u2019lik hedefin alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, politika faizi s\u0131f\u0131ra kadar indirilir. Enflasyon hedefe geldikten sonra, politika faizi de y\u00fczde 5 d\u00fczeyine d\u00f6ner.<\/p>\n<h4>Uygulama ad\u0131mlar\u0131<\/h4>\n<p>1) Politika faizi, kademeli indirilerek y\u00fczde 5\u2019te sabit tutulur. Politika faizi, mevduat faizini enflasyonun alt\u0131na \u00e7eker.<\/p>\n<p>2) Kur korumal\u0131 mevduat da d\u00f6vizden k\u0131sa vadede reel getiri kazan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek, tasarruf sahiplerini \u015firketlerin ihra\u00e7 etti\u011fi tahvil ve hisse senetlerine y\u00f6nlendirir.<\/p>\n<p>3) TCMB,\u00a0 yabanc\u0131 para cinsinden reeskont kredisi limitini sadece d\u00f6viz getirecek yat\u0131r\u0131mlara tahsis eder.<\/p>\n<p><strong>Dikkat: <\/strong>Reeskont kredileri yat\u0131r\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kulland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda, \u00fcretim kapasitesi geni\u015flemesi sa\u011flamamaktad\u0131r. \u015eirketler, k\u0131sa vadeli TCMB reeskont kredileriyle i\u015fletme sermayelerini fonlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>4) Bor\u00e7lanan kald\u0131rac\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak, kredi faizleri ve i\u00e7 talep e\u015fanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u015eirketlere adapte olabilecekleri zaman\u0131 tan\u0131mak amac\u0131yla, kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 kademe kademe sertle\u015ftirilir.<\/p>\n<p><strong>Dikkat:<\/strong> \u015eirketlere, kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131na adapte olabilecekleri yeterli zaman tan\u0131nmazsa, likidite y\u00f6netimini yapamayan \u015firketler iflasla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir.<\/p>\n<p>5) Talep \u00fcretim\u00a0 kapasitesi alt\u0131na \u00e7ok d\u00fc\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece, mevduat ve kredi faizleri aras\u0131ndaki makas istenen d\u00fczeyde kapanana kadar, kald\u0131ra\u00e7 oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Dikkat: <\/strong>Talep \u00fcretim kapasitesinin \u00e7ok alt\u0131na \u00e7ekilerek enflasyonda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f hedeflenirse, ekonomi k\u00fc\u00e7\u00fclme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fclen bir ekonomide, faizler d\u00fc\u015fse de yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmayaca\u011f\u0131ndan, \u00fcretim kapasitesi geni\u015fletilemez.<\/p>\n<p>6) Volatilite hedeflemesi sayesinde, T\u00fcrk liras\u0131na i\u00e7eriden ve d\u0131\u015far\u0131dan artan ilgi, d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131 geriletir. D\u00fc\u015fen ithal mal fiyatlar\u0131, enflasyonu k\u0131sa vadede geriletir.<\/p>\n<p>7) T\u00fcrk liras\u0131 cinsinden ticari bor\u00e7lanmadaki daralman\u0131n bir k\u0131sm\u0131, TCMB\u2019nin yat\u0131r\u0131m ve konut kredisi desteklemeleri ile ikame edilir. Destekleme hacmi, ticari bor\u00e7 darald\u0131k\u00e7a b\u00fcy\u00fcr. Ara\u00e7lar, talebi \u00fcretim kapasitesinin biraz alt\u0131nda dengeleyecek \u015fekilde koordine edilir.<\/p>\n<p><strong>Dikkat: <\/strong>Kredilerde, desteklemelerin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 art\u0131\u015f, kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131n daralt\u0131c\u0131 etkisini a\u015farsa, desteklenmeyen bor\u00e7lanma faizleri ve enflasyon y\u00fckselir. Y\u00fckselen bor\u00e7lanma faizleri, desteklenmeyen yat\u0131r\u0131mlar\u0131 engelleyece\u011finden, \u00fcretim kapasitesinde ama\u00e7lanan b\u00fcy\u00fcme sa\u011flanamaz.<\/p>\n<p>8) Mevduata eksi reel faiz, gerileyen kredi faizleri, TCMB reeskont kredileri, yat\u0131r\u0131m ve konut kredisi desteklemeleri yat\u0131r\u0131mlar\u0131n finansal kaynaklardan ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcr. Artan yat\u0131r\u0131mlar \u00fcretim kapasitesini geni\u015fletir. Talepteki art\u0131\u015f, \u00fcretim kapasitesi art\u0131\u015f\u0131n\u0131 gecikmeli takip ederek, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>9) Enflasyon y\u00fczde 5 hedefinin alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, politika faizi aktif hale gelir. Enflasyon hedefe y\u00fckselene kadar, politika faizi y\u00fczde 5\u2019in alt\u0131nda belirlenir.<\/p>\n<h4>Kazan\u0131mlar<\/h4>\n<p>1) <strong>Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in faiz y\u00fckseltilmez.<\/strong> Aksine, bor\u00e7lanan taraf kald\u0131rac\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, kredi faizlerini ve enflasyonu e\u015fanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>2) <strong>B\u00fcy\u00fcmeden taviz verilmez.<\/strong> Enflasyonla m\u00fccadele k\u0131sa vadeli bir yakla\u015f\u0131mla ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, diren\u00e7 g\u00f6steren enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda, reel faiz daha fazla y\u00fckseltildi\u011finden resesyon ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelmektedir. Uzun vadeli yakla\u015f\u0131mda, enflasyon esasen talep k\u0131sarak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmedi\u011fi i\u00e7in talebin pozitif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131na neden olmayacak bir d\u00fczeye \u00e7ekilmesi yeterlidir. Bu sayede, k\u0131sa vadede \u00e7ok daha s\u0131n\u0131rl\u0131 negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verilir. At\u0131l b\u0131rak\u0131lan \u00fcretim kapasitesi en aza \u00e7ekilir. Uzun vadede, talep, \u00fcretim kapasitesi art\u0131\u015f\u0131n\u0131 gecikmeli takip ederek b\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<p>3) <strong>Yat\u0131r\u0131m ve konut kredisi faizleri kal\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/strong> \u00dclkemizde, konut kredisi faizleri y\u00fczde 10\u2019un alt\u0131na 2010, 2011, 2013 ve 2020 y\u0131llar\u0131nda birka\u00e7 ayl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Faizlerdeki dalgalanmalar, yat\u0131r\u0131m mal\u0131 ve konut talebinde istikrars\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7arak, arz taraf\u0131ndaki geni\u015flemeye ket vurmu\u015ftur. Uzun y\u0131llar y\u00fczde 10\u2019un alt\u0131nda seyredecek konut ve yat\u0131r\u0131m kredisi faizleri, \u00fcretim kapasitesini geni\u015fleterek, b\u00fcy\u00fcme, enflasyon ve cari dengeye dair hedeflere ula\u015f\u0131lmas\u0131na kal\u0131c\u0131 zemin haz\u0131rlayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>4) <strong>Desteklenen her 4 konut kredisinden 3\u2019\u00fc desteksiz ger\u00e7ekle\u015fmeyecek bir konut sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 fonlar.<\/strong> 2017-2019 y\u0131llar\u0131nda, konut kredisi faizi y\u00fczde 11,69\u2019dan y\u00fczde 23,16\u2019ya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, <a href=\"https:\/\/evds2.tcmb.gov.tr\/index.php?\/evds\/dashboard\/1078\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ipotekli konut sat\u0131\u015flar\u0131<\/a> 42.575\u2019ten 11.713\u2019e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Faizlerdeki 11 puanl\u0131k art\u0131\u015f, ipotekli konut sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn kayb\u0131na neden olmu\u015ftur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de y\u00fczde 20\u2019yi a\u015fan konut kredisi faizleri, konut talebinde sert daralmaya yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n<p>5) <strong>Enflasyonda kal\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sa\u011flan\u0131r. <\/strong>2018-2019 y\u0131llar\u0131ndaki enflasyonla m\u00fccadele y\u00f6ntemi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki y\u00fcksek enflasyonu haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. 2019\u2019da enflasyonu talep k\u0131sarak d\u00fc\u015f\u00fcrmek, sat\u0131\u015flar\u0131 azalan firmalar\u0131n yat\u0131r\u0131m i\u015ftah\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fc\u015fen yat\u0131r\u0131mlar neticesinde, \u00fcretim kapasitesinin yeterince artmamas\u0131, 2021 y\u0131l\u0131nda talebin daha fazla k\u0131s\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir. \u00d6zellikle, 2019 y\u0131l\u0131nda ipotekli konut sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ak\u0131lmas\u0131, yeni konut \u00fcretimini olumsuz etkilemi\u015ftir. Konut arz\u0131ndaki gerileme, 2021 y\u0131l\u0131nda konut fiyatlar\u0131nda ve kiralarda h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015flere neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Talebi k\u0131smak yerine, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 y\u00fcksek faizden koruyarak \u00fcretim kapasitesini art\u0131rmak, yat\u0131r\u0131m oran\u0131n\u0131 y\u00fczde 30\u2019lara \u00e7\u0131karacakt\u0131r. Yat\u0131r\u0131m oran\u0131ndaki art\u0131\u015f, enflasyonun kal\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flar. Enflasyonun d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in, talebin \u00fcretim kapasitesindeki art\u0131\u015f\u0131 gecikmeli takip etmesi yeterli olur.<\/p>\n<p>6) <strong>Faiz y\u00fckseltmeden T\u00fcrk liras\u0131 de\u011ferlenir.<\/strong> Faizleri y\u00fckseltmenin enflasyon \u00fczerindeki en h\u0131zl\u0131 etkisi kurlar \u00fczerinden g\u00f6r\u00fclmektedir. Faizi y\u00fckselen T\u00fcrk liras\u0131 yat\u0131r\u0131m ara\u00e7lar\u0131, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in cazip hale gelir ve T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n di\u011fer para birimleri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki de\u011feri artar. De\u011ferlenen TL ile gerileyen ithal mal fiyatlar\u0131 enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Volatilite hedeflemesi, faiz y\u00fckseltmeden T\u00fcrk liras\u0131 enstr\u00fcmanlar\u0131n riskini azaltmakta ve yabanc\u0131 para enstr\u00fcmanlar\u0131n getirisini s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>7) <strong>\u0130\u00e7 piyasaya y\u00f6nelik sekt\u00f6rler yat\u0131r\u0131m finansman\u0131na eri\u015fir. <\/strong>\u00dclkemizde, hemen her d\u00f6nemde, y\u00fcksek TL kredi faizi nedeniyle ancak yabanc\u0131 para cinsinden yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilmi\u015ftir. TL gelirli sekt\u00f6rler yabanc\u0131 para cinsinden bor\u00e7lanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 finanse edememi\u015ftir. Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k \u00fcr\u00fcnleri de a\u011f\u0131rl\u0131kla yurti\u00e7inde sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, bu alandaki yat\u0131r\u0131mlar finansal kaynaklarla fonlanamam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk liras\u0131 cinsinden kredi faizlerinin d\u00fc\u015f\u00fck seyretti\u011fi d\u00f6nemlerde dahi, \u00e7ift\u00e7ilere kulland\u0131r\u0131lan kredi faizleri y\u00fcksek d\u00fczeyini korudu\u011fundan tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k \u00fcretim kapasitesi yeterince geni\u015fletilememi\u015ftir.<\/p>\n<p>Enflasyon, pozitif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir sonucudur. \u00dcretim kapasitesinin \u00fczerindeki talebin bir nedeni, k\u0131sa vadede y\u00fcksek talep ise uzun vadede yeterince geni\u015fletilemeyen \u00fcretim kapasitesidir. Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yat\u0131r\u0131mlar\u0131 desteklenerek \u00fcretim kapasitesi talepten daha h\u0131zl\u0131 geni\u015fletildi\u011finde, uzun d\u00f6nemde g\u0131da enflasyonu talepteki art\u0131\u015fa ra\u011fmen d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>8) <strong>Riskli bor\u00e7lanmay\u0131, faiz y\u00fckseltmek te\u015fvik ederken, kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 cayd\u0131r\u0131r.<\/strong> Faizler y\u00fckseldik\u00e7e, riski d\u00fc\u015f\u00fck bor\u00e7lular bor\u00e7lanma taleplerini azalt\u0131r. Azalan d\u00fc\u015f\u00fck riskli bor\u00e7 talebinin yerine kald\u0131rac\u0131 y\u00fcksek bor\u00e7lular\u0131n talebi ge\u00e7er.<\/p>\n<p>Faizlerin y\u00fckseldi\u011fi \u0131s\u0131nma d\u00f6nemlerinde, ekonomi b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, bat\u0131k oranlar\u0131 d\u00fc\u015fer. Bankalar, bat\u0131k oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcy\u00fcyen ekonomide, y\u00fcksek faizden riskli kesimlere bor\u00e7 verir. Y\u00fckselen faizler \u015firketlerin ve bireylerin gelirlerini azaltmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, kald\u0131rac\u0131 y\u00fcksek bor\u00e7lular topluca temerr\u00fcte d\u00fc\u015ferek finansal istikrar\u0131 tehlikeye atar.<\/p>\n<p>Kald\u0131ra\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131, riskli bor\u00e7 hacmini azaltarak para politikas\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. Ekonominin iyi zamanlar\u0131nda azalt\u0131lan y\u00fcksek kald\u0131ra\u00e7l\u0131 bor\u00e7lanma, daralma zamanlar\u0131nda finansal sistemi zorlamaz.<\/p>\n<p>9) <strong>\u0130\u015fletmeler finansal \u015foklara dayan\u0131kl\u0131l\u0131k kazan\u0131r.<\/strong> \u0130\u015fletme sermayesini fonlayan k\u0131sa vadeli krediler, \u00e7o\u011funlukla yat\u0131r\u0131mlarda kullan\u0131lmamaktad\u0131r. KOB\u0130 ve \u00e7ift\u00e7inin bu t\u00fcr kredilere al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, gelirin kazan\u0131lmadan harcanmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu kesimler, y\u00fckselen faizlere kar\u015f\u0131 k\u0131r\u0131lgan hale gelmektedir. KGF kredileri ile daha \u00f6nce kredi kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olmayan kesimlerin kredi ile tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sonraki y\u0131llarda s\u0131k\u0131 finansal ko\u015fullar\u0131n \u00fcretici \u00fczerindeki olumsuz etkilerini katmerle\u015ftirmi\u015ftir. Kullan\u0131lan ara\u00e7lar, finansal kaynaklardan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 art\u0131r\u0131rken, yat\u0131r\u0131m d\u0131\u015f\u0131ndaki ticari kredilerin pay\u0131n\u0131 da zamanla azaltacakt\u0131r. \u0130\u015fletmeler \u00f6z sermayelerine dayand\u0131k\u00e7a, finansal \u015foklara kar\u015f\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131 hale gelecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Para ve Kur Politikas\u0131n\u0131n temel ama\u00e7lar\u0131 nelerdir? T\u00fcrkiye\u2019de, son y\u0131llarda yat\u0131r\u0131mlar\u0131 artt\u0131rmak ekonominin temel hedefi haline gelmi\u015ftir. Bu hedef, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n finansal kaynaklardan daha b\u00fcy\u00fck bir pay almas\u0131na dayal\u0131 strateji ile ba\u015far\u0131labilecektir. Para ve kur politikas\u0131n\u0131n enflasyonla m\u00fccadele y\u00f6ntemi, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131rma hedefi ile \u00e7eli\u015fmi\u015ftir. Faiz y\u00fckselterek kronik y\u00fcksek enflasyonu hedefe getirmek i\u00e7in 3-4 y\u0131l boyunca d\u00fc\u015f\u00fck<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":4121,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[229,208,204,408,232],"class_list":{"0":"post-4120","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-basel","10":"tag-ekonomik-kriz","11":"tag-enflasyon","12":"tag-para-politikasi","13":"tag-turkiye-ekonomisi"},"better_featured_image":{"id":4121,"alt_text":"","caption":"T\u00fcrkiye'de enflasyonla m\u00fccadele","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":1280,"height":930,"file":"2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri.jpg","filesize":526086,"sizes":{"medium":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-300x218.jpg","width":300,"height":218,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":23881,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-300x218.jpg"},"large":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-1024x744.jpg","width":1024,"height":744,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":246280,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-1024x744.jpg"},"thumbnail":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":8969,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-768x558.jpg","width":768,"height":558,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":143228,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-768x558.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-150x109.jpg","width":150,"height":109,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":6703,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-150x109.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-450x327.jpg","width":450,"height":327,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":50486,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-450x327.jpg"},"bunyad-full":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-1200x872.jpg","width":1200,"height":872,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":333668,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-1200x872.jpg"},"bunyad-768":{"file":"Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-768x558.jpg","width":768,"height":558,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":143228,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri-768x558.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"Istanbul","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"Istanbul","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4120,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turkiye-Ekonomisi-Stratejileri.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4120"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5426,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4120\/revisions\/5426"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}