{"id":4135,"date":"2023-03-20T19:22:57","date_gmt":"2023-03-20T16:22:57","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4135"},"modified":"2025-08-01T17:02:26","modified_gmt":"2025-08-01T14:02:26","slug":"enflasyonla-mucadelede-cift-faiz-dual-interest-rate-onerisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/enflasyonla-mucadelede-cift-faiz-dual-interest-rate-onerisi\/","title":{"rendered":"Enflasyonla M\u00fccadelede \u00c7ift Faiz (dual interest rate) \u00d6nerisi"},"content":{"rendered":"

\u00c7ift faiz<\/strong> nedir? Kronik y\u00fcksek enflasyonu hedefe getirmek, uzun vadeli, y\u0131llar s\u00fcren bir m\u00fccadele gerektirir. Uzun vadede \u00fcretim kapasitesi sabit de\u011fildir.<\/a> Bu nedenle, kronik y\u00fcksek enflasyonla sadece talep kanal\u0131ndan m\u00fccadele etmek eksik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Hakim iktisat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, enflasyonla m\u00fccadeleyi k\u0131sa vadede ele al\u0131r<\/a>. K\u0131sa vadede \u00fcretim kapasitesi sabit oldu\u011fundan, enflasyon talep daralt\u0131larak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Merkez bankas\u0131, politika faizini y\u00fckselterek talebi k\u0131sar ve enflasyonu hedefe getirir. Bu yakla\u015f\u0131m, k\u0131sa vadede ge\u00e7erlidir. \u00d6rnek verilecek olursa, enflasyon, birka\u00e7 ay i\u00e7inde y\u00fczde 3\u2019ten belirlenen y\u00fczde 2 hedefine indirildikten sonra faizler eski seviyesine d\u00f6necektir. Bu s\u00fcre i\u00e7erisinde, yat\u0131r\u0131mlar ve \u00fcretim kapasitesi olumsuz etkilense de, enflasyon hedefine ula\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra uzun vadeli trendlerine d\u00f6necektir.<\/p>\n

Buna mukabil, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek y\u0131llar alan bir s\u00fcre\u00e7 haline geldi\u011finde, para politikas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n arz \u00fczerindeki etkilerini de hesaba katmak gerekir. Talebi k\u0131smak i\u00e7in y\u0131llarca y\u00fcksek tutulan faiz, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 cayd\u0131rmakta, \u00fcretim kapasitesi geni\u015flemesine engel olmaktad\u0131r. \u00dcretim kapasitesi geni\u015fleyemedi\u011fi nispette, sonraki y\u0131llarda talebi k\u0131sma ihtiyac\u0131 devam etmektedir. Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrme kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, y\u0131llarca d\u00fc\u015f\u00fck b\u00fcy\u00fcmeye ve y\u00fcksek i\u015fsizli\u011fe raz\u0131 olunmas\u0131\u00a0 gerekmektedir.<\/p>\n

\u00dclkemizde, kronikle\u015fmi\u015f y\u00fcksek enflasyonla her iki kanaldan m\u00fccadele edilmesi gerekmektedir. Bir taraftan talep, politika faizi ile daralt\u0131l\u0131rken, di\u011fer taraftan yat\u0131r\u0131mlar, ikinci bir daha d\u00fc\u015f\u00fck faizle fonlanmal\u0131d\u0131r. Yat\u0131r\u0131m\u0131n has\u0131laya oran\u0131 y\u00fckseldi\u011fi nispette, sonraki senelerde geni\u015fleyen \u00fcretim kapasitesi, talep taraf\u0131ndaki bask\u0131y\u0131 azaltacak, politika faizinde kal\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sa\u011flanabilecektir. Geni\u015fleyen \u00fcretim kapasitesi, enflasyonu bask\u0131larken, b\u00fcy\u00fcmeye ve istihdama da katk\u0131da bulunacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7\u0131kt\u0131 A\u00e7\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h4>\n

\u00a0<\/strong>Enflasyon \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131 \u00fczerinden a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Bir ekonominin toplam \u00fcretim kapasitesinde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fcretime potansiyel \u00e7\u0131kt\u0131 denilmektedir. Ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7\u0131kt\u0131 potansiyel \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda pozitif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131, alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131nda negatif \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Enflasyon, pozitif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verildi\u011finde y\u00fckselmekte, negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verildi\u011finde d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n

Ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 talep belirlemektedir. Kapasitenin alt\u0131ndaki ve \u00fczerindeki talep fiyatla dengelenmektedir. Arz, kapasitenin \u00fczerindeki talebi fiyattaki y\u00fckseli\u015fle yakalamaktad\u0131r. Fiyatlardaki art\u0131\u015f, firmalar\u0131 kapasitelerinin \u00fczerinde daha y\u00fcksek maliyetle \u00fcretim yapmaya te\u015fvik ederken, talebi cayd\u0131rarak daraltmaktad\u0131r. Kapasitenin alt\u0131ndaki talep ise, mal ve hizmetlerin fiyat ve miktar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle dengelenmektedir.<\/p>\n

Enflasyonla m\u00fccadelede k\u0131sa vadeli yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/h4>\n

Ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7\u0131kt\u0131 potansiyel \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n alt\u0131na, ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7\u0131kt\u0131 azalt\u0131larak veya potansiyel \u00e7\u0131kt\u0131 art\u0131r\u0131larak \u00e7ekilebilir. Enflasyonla k\u0131sa vadeli m\u00fccadele yakla\u015f\u0131m\u0131, k\u0131sa vadede \u00fcretim kapasitesini sabit kabul etti\u011finden, sadece talebi daraltarak enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrme yoluna gitmektedir.<\/p>\n

Kapasite alt\u0131 \u00fcretim, maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrmemekte, aksine art\u0131rmaktad\u0131r. Enflasyonun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcksek faiz ortam\u0131nda, fiyatlar i\u00e7indeki sabit maliyetlerin ve finansman giderlerinin pay\u0131 artmaktad\u0131r. Buna ra\u011fmen, d\u00fc\u015fen talep firmalar\u0131n fiyat art\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektedir. Firmalar, fiyatlar\u0131, sabit maliyetlerini k\u0131smen kar\u015f\u0131layabildikleri noktaya kadar \u00e7ekmekte ve zarar\u0131na sat\u0131\u015flar yapmaktad\u0131r. Kronik y\u00fcksek enflasyonun d\u00fc\u015fmesi y\u0131llar ald\u0131\u011f\u0131nda, zamanla zarar\u0131 sermayesini t\u00fcketen firmalar iflas etmektedir.<\/p>\n

Y\u0131llar s\u00fcren kapasitenin alt\u0131nda \u00fcretim, firmalar\u0131 yat\u0131r\u0131m yapmaktan da al\u0131koymaktad\u0131r. Di\u011fer yandan, \u00fcretim kapasitesi iflas eden firmalar nispetinde daralmaktad\u0131r. Daralan kapasite kar\u015f\u0131s\u0131nda, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in talebi daha fazla k\u0131sma ihtiyac\u0131 do\u011fmaktad\u0131r. K\u0131sa vadeli yakla\u015f\u0131mla uzun vadeli enflasyon m\u00fccadelesi, ekonominin k\u00fc\u00e7\u00fclme sarmal\u0131na girmesine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Enflasyonla m\u00fccadelede uzun vadeli yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/h4>\n

Kronik enflasyonla m\u00fccadele, uzun vadeli bir yakla\u015f\u0131m gerektirmektedir. Nitekim, orta vadeli programlarda, y\u00fczde 5 oran\u0131ndaki enflasyon hedefine 3-4 y\u0131lda ula\u015f\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Uzun vadede, talebi k\u0131smak yerine \u00fcretim kapasitesini art\u0131rma se\u00e7ene\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Talebi kontrol alt\u0131nda tutarken \u00fcretim kapasitesi y\u00fckseltilerek negatif \u00e7\u0131kt\u0131 a\u00e7\u0131\u011f\u0131 elde edilecektir. Talebin \u00fcretim kapasitesindeki art\u0131\u015f\u0131 gecikmeli takip etmesi, enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n

Uzun vadeli yakla\u015f\u0131mda, talebi, k\u0131smak yerine \u00fcretim kapasitesini a\u015fmayacak d\u00fczeyde tutmak yeterlidir. Enflasyonda \u0131l\u0131ml\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, talebin \u00fcretim kapasitesini a\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir. Firmalar kapasitelerine yak\u0131n \u00fcretim yapabildiklerinden, yat\u0131r\u0131m yapmaya istekli olacakt\u0131r. Merkez bankas\u0131, ikinci bir daha d\u00fc\u015f\u00fck faizle yat\u0131r\u0131mlar\u0131 destekleyerek \u00fcretim kapasitesinin daha h\u0131zl\u0131 geni\u015flemesini sa\u011flayacakt\u0131r. Y\u00fcksek politika faiziyle, talebin potansiyel \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 gecikmeli yakalamas\u0131 sa\u011flanarak enflasyonda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f kaydedilecektir.<\/p>\n

Enflasyonla talep kanal\u0131ndan m\u00fccadele<\/strong><\/h4>\n

Faiz-enflasyon sarmal\u0131n\u0131 t\u00fcm faizleri d\u00fc\u015f\u00fcrerek k\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. D\u00fc\u015f\u00fck faiz, her ne kadar firmalar\u0131n faiz giderlerini azaltsa da talebi canland\u0131rarak daha y\u00fcksek enflasyona yol a\u00e7maktad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck faiz – y\u00fcksek enflasyon d\u00f6nemlerinde, faiz art\u0131\u015f\u0131 fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan firma bat\u0131klar\u0131 da azalmaktad\u0131r. Maalesef, bu durum s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fildir. Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in faiz art\u0131\u015f\u0131na gidildi\u011finde, fiyat art\u0131\u015f\u0131 faiz art\u0131\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalmakta ve firma karlar\u0131 faiz maliyetini kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131nda iflaslarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. 2018 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcndeki 6,25 puanl\u0131k y\u00fckl\u00fc politika faizi art\u0131\u015f\u0131 sonras\u0131 takibe d\u00fc\u015fen kredilerdeki h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f da bu durumun bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n

Talepte sert daralmaya gitmeden enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmenin yolu \u00fcretim kapasitesini art\u0131rmaktan ge\u00e7mektedir. Bu y\u00f6ntemde, politika faizi ba\u015ftan y\u00fcksek tutulsa da, y\u00f6n\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7eviren enflasyona paralel d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclecektir. As\u0131l ama\u00e7, enflasyondaki y\u00fckseli\u015fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve \u00fcretim kapasitesi art\u0131\u015f\u0131na gidebilmek i\u00e7in zaman kazanmakt\u0131r. Ayn\u0131 esnada, yat\u0131r\u0131m faizleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k gibi enflasyona kaynakl\u0131k eden sekt\u00f6rlerde \u00fcretim ve stoklama kapasitesinde h\u0131zl\u0131 bir geni\u015flemeye gidilecek ve enflasyon esasen talebi k\u0131smak yerine \u00fcretim kapasitesi art\u0131r\u0131larak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclecektir.<\/p>\n

Enflasyonun a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc bir trende girmesi i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7ta y\u00fcksek bir politika faizi uygulamak zorunludur. Kademeli faiz art\u0131\u015flar\u0131, trendi a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7evirmemekte, k\u0131sa s\u00fcrede etkisini yitirmektedir. Benzer tecr\u00fcbeler ABD\u2019de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. 1970\u2019lerin sonlar\u0131nda, reel faizde art\u0131\u015f sa\u011flamayan Fed fonlama faizi (ye\u015fil \u00e7izgi) art\u0131\u015flar\u0131 enflasyonun (mavi \u00e7izgi) y\u00fckselmesine neden olmu\u015ftur. \u00dclkemizde de, yetersiz faiz art\u0131\u015flar\u0131, Kas\u0131m 2016 ile A\u011fustos 2018 aras\u0131nda enflasyonu beslemi\u015ftir.<\/p>\n

Politika faizinin seviyesi, enflasyonla m\u00fccadelede kritik \u00f6nemdedir. Gere\u011finden d\u00fc\u015f\u00fck politika faizi enflasyonu beslerken, gere\u011finden y\u00fcksek politika faizi resesyona yol a\u00e7maktad\u0131r. ABD\u2019de enflasyonun hedefe yakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1980-1983 d\u00f6neminde ekonomi iki defa resesyona girmi\u015ftir.<\/p>\n

Faiz gereken seviyeye \u00e7ekildikten sonra, enflasyon \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7mektedir. Enflasyon d\u00fc\u015ferken ayn\u0131 d\u00fczeyde tutulan faiz, reel faizleri daha da y\u00fckselterek para politikas\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmakta ve ekonominin resesyona girmesine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Optimum reel faiz hesaplamas\u0131nda, cari enflasyonun kullan\u0131lmas\u0131 yan\u0131lt\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlara yol a\u00e7abilmektedir. Fed fonlama faizi (ye\u015fil \u00e7izgi) cari enflasyonla (mavi \u00e7izgi) e\u015fitlendi\u011finde, ABD ekonomisi resesyona girmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Halbuki, resesyonun ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Ocak 1980\u2019de, Fed fonlama faizi ile 12 ay sonras\u0131 beklenen enflasyon (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi) aras\u0131ndaki fark 3,4 puana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Fark\u0131n 1980 Nisan\u2019\u0131nda 7,6 puana kadar \u00e7\u0131kmas\u0131 resesyonu derinle\u015ftirmi\u015f ve Fed\u2019in seri faiz indirimlerine zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Fed d\u00fc\u015fen enflasyona kar\u015f\u0131l\u0131k h\u0131zla faiz indirimine giderek \u00fclkeyi ilk resesyondan (grafikte gri taral\u0131 alan) \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00dclkemizde de cari enflasyon \u00fczerinden yap\u0131lacak analizler yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kar\u0131mlara yol a\u00e7abilmektedir. Enflasyonun (mavi \u00e7izgi) y\u00fczde 25,2 ile\u00a0 zirve yapt\u0131\u011f\u0131 Ekim 2018\u2019de, TCMB fonlama faizi (ye\u015fil \u00e7izgi) y\u00fczde 24 seviyesindedir. Bu tarihten sonra enflasyon d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7mi\u015ftir. Buna g\u00f6re, enflasyonun alt\u0131nda bir politika faizi yeterli s\u0131k\u0131la\u015fma sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 12 ay sonras\u0131 beklenen enflasyon (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi) \u00fczerinden yap\u0131lacak analiz bu \u00e7eli\u015fkiyi gidermektedir.<\/p>\n

TCMB, fonlama faizi (ye\u015fil \u00e7izgi) ile beklenen enflasyon (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi) aras\u0131ndaki marj\u0131, Haziran 2018\u2019de 7,3 puana kadar \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen, cari ve beklenen enflasyon artmaya devam etmi\u015ftir. TCMB\u2019nin Eyl\u00fcl 2018\u2019de marj\u0131 9,6 puana \u00e7\u0131karmas\u0131, cari enflasyonu Ekim 2018\u2019den itibaren, beklenen enflasyonu Kas\u0131m 2018\u2019den itibaren d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n

Beklenen enflasyon ile fonlama faizi aras\u0131ndaki reel faiz, ABD\u2019de 4 puan T\u00fcrkiye\u2019de 9 puan civar\u0131nda iken enflasyonda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f trendini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Enflasyon d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7tikten sonra, fonlama faizinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmemesi her iki \u00fclkede de resesyona neden olmu\u015ftur.<\/p>\n

Enflasyon d\u00fc\u015f\u00fc\u015fteyken Fed\u2019in ikinci defa fonlama faizini y\u00fczde 20\u2019ye yakla\u015ft\u0131rmas\u0131 hata olmu\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fclme sarmal\u0131na girilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Temmuz 1981\u2019de y\u00fczde 11,2\u2019ye ula\u015fan reel faiz Kas\u0131m 1982\u2019ye kadar s\u00fcren s\u00fcren ikinci bir resesyonu ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Resesyon uzad\u0131k\u00e7a, \u00fcretim kapasitesinde ya\u015fanan kay\u0131plar talebin daha fazla k\u0131s\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n

TCMB de benzer \u015fekilde, d\u00fc\u015fen enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda fonlama faizini (ye\u015fil \u00e7izgi) Eyl\u00fcl 2018\u2019den Haziran 2019\u2019a kadar ayn\u0131 d\u00fczeyde tutmu\u015ftur. Beklenen enflasyondaki (k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi) d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, reel faizi Mart 2019\u2019da y\u00fczde 10,3\u2019e kadar y\u00fckseltmi\u015ftir. Gere\u011finden y\u00fcksek reel faiz, ekonominin, 2018 4. \u00e7eyre\u011fi, 2019 1. ve 2. \u00e7eyreklerinde k\u00fc\u00e7\u00fclmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\"FED
Tablo 1 : ABD’de FED Fonlama Faizi, Cari ve Beklenen Enflasyon<\/figcaption><\/figure>\n
\"T\u00fcrkiye'de
Tablo 2 :T\u00fcrkiye\u2019de TCMB Fonlama Faizi, Cari ve Beklenen Enflasyon<\/figcaption><\/figure>\n

ABD tecr\u00fcbesi, talebi bo\u011farak enflasyonun 3 senede hedefe yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. 3 sene, \u00fcretim kapasitesinin geni\u015fletilmesi i\u00e7in uygun bir s\u00fcredir. Kapasite art\u0131\u015f\u0131 sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, enflasyon talep k\u0131s\u0131lmadan ve b\u00fcy\u00fcmeden feragat edilmeden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilecektir.<\/p>\n

K\u0131sa vadede talep dizginlenemezse, d\u00fc\u015f\u00fck faizle fonlanan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00fcretim kapasitesini geni\u015fletmesi i\u00e7in gereken zaman kazan\u0131lamayacakt\u0131r. Talebin dizginlenemedi\u011fi senaryoda, er ya da ge\u00e7 daha y\u00fcksek bir faiz art\u0131r\u0131m\u0131na gidilmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00dclkemizde, 12 ay sonra beklenen enflasyonun 9 puan kadar \u00fczerindeki bir politika faizi ile enflasyonda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f trendinin ba\u015flat\u0131labilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ekim 2021\u2019de 12 ay sonra beklenen enflasyonun y\u00fczde 13,91 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, y\u00fczde 23 seviyesindeki politika faizinin enflasyonda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f trendini ba\u015flatabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Enflasyonla yat\u0131r\u0131m kanal\u0131ndan m\u00fccadele<\/strong><\/h4>\n

\u00a0<\/strong>Talep politika faizi ile kontrol alt\u0131nda tutulurken, enflasyonla m\u00fccadelenin \u00fcretim kapasitesi \u00fczerindeki olumsuz etkilerini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in TCMB\u2019nin yat\u0131r\u0131m ve konut kredisi faizlerini do\u011frudan bir ara\u00e7la kontrol etmesi gerekmektedir.<\/p>\n

TCMB fonlama vadesi en fazla 91 g\u00fcnd\u00fcr. K\u0131sa vadeli ara\u00e7larla uzun vadeli faizler ancak enflasyon beklentileri iyile\u015fti\u011fi nispette kontrol edilebilmektedir. Son d\u00f6nemde k\u00f6t\u00fcle\u015fen enflasyon beklentileri, uzun vadeli faizlerde y\u00fckseli\u015fe yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Konut kredisi faizlerindeki (siyah) y\u00fckseli\u015f, ipotekli konut sat\u0131\u015flar\u0131nda (mavi) 2019\u2019dakine benzer bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

\"Faiz,
Tablo 3: \u0130potekli konut sat\u0131\u015flar\u0131 ve konut kredisi faizleri<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n<\/div>\n

Konut, yurti\u00e7i gelir hesaplamas\u0131nda yat\u0131r\u0131m olarak kabul edildi\u011finden, konut kredisi faizleri de d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmelidir. \u0130potekli konut sat\u0131\u015flar\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan sert d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sonras\u0131 yava\u015flayan yeni konut in\u015faatlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kira enflasyonuna yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, enflasyonla m\u00fccadelede konut kredisi faizlerinin d\u00fc\u015f\u00fck tutulmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in piyasadaki t\u00fcm faizleri d\u00fc\u015f\u00fcrmek, k\u0131sa vadede talebi canland\u0131rarak daha fazla enflasyona yol a\u00e7maktad\u0131r. Y\u00fcksek enflasyondan ve faizden, yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131 t\u00fcketim harcamalar\u0131na g\u00f6re daha olumsuz etkilendi\u011finden, y\u00fcksek enflasyon ve faiz daha fazla enflasyon do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcketim harcamalar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131lmas\u0131, yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi kronik y\u00fcksek enflasyonla en etkili m\u00fccadele y\u00f6ntemidir. Bu nedenle, t\u00fcketim ve yat\u0131r\u0131m faizlerinin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Merkez Bankas\u0131, yat\u0131r\u0131m kredilerini ikinci bir d\u00fc\u015f\u00fck faizle 2020 y\u0131l\u0131ndan bu yana T\u00fcrkiye Yat\u0131r\u0131m ve Kalk\u0131nma Bankas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla reeskont penceresinden fonlamaktad\u0131r. Yat\u0131r\u0131mlar\u0131n desteklenmesi i\u00e7in daha \u00e7ok bilinen ara\u00e7 reeskont penceresidir. Bu uygulamada, merkez bankas\u0131 ticari senet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kredi kulland\u0131rmaktad\u0131r. Her ne kadar krediyi merkez bankas\u0131 kulland\u0131rsa da kredi riski bankaya aittir. Kredi banka taraf\u0131ndan garanti edilmekte, senet d\u0131\u015f\u0131nda ikinci bir teminat bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Senet d\u00fczenlenmesi bir formaliteden ileri ge\u00e7mese de uygulaman\u0131n geni\u015f kesimlere yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektedir. \u00c7ift faiz \u00f6nerisinde senet d\u00fczenleme \u015fart\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, yat\u0131r\u0131m kredisi kulland\u0131r\u0131m\u0131 tabana yay\u0131labilecektir. \u00d6zellikle enflasyonun belirleyicisi konumundaki tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yat\u0131r\u0131mlar\u0131 her \u00f6l\u00e7ekte desteklenebilecektir.<\/p>\n

Bununla birlikte, reeskont penceresi de \u00e7ift faiz uygulamas\u0131 ile e\u015fg\u00fcd\u00fcm halinde geni\u015fletilebilir. Reeskont arac\u0131 ticari yat\u0131r\u0131mlar\u0131n desteklenmesinde daha geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ama\u00e7lanan \u00fcretim kapasitesi geni\u015flemesine hizmet edecektir. Halen, TCMB taraf\u0131ndan Kalk\u0131nma ve Yat\u0131r\u0131m Bankas\u0131na yat\u0131r\u0131m kredisi kulland\u0131rmak \u00fczere tahsis edilmi\u015f 20 milyar TL limitte ciddi bir art\u0131\u015fa gidilmesi ve faizin y\u00fczde 14\u2019\u00fcn alt\u0131na \u00e7ekilmesi bu y\u00f6nde at\u0131labilecek ad\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n

Reeskont arac\u0131, ticari senet d\u00fczenlenmesini gerektirdi\u011finden, konut kredilerinin desteklenmesinde kullan\u0131lamaz. \u00d6neri, konut kredisi faizlerinin de d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine imkan tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

D\u00fcnyadaki \u00e7ift faiz uygulamalar\u0131<\/strong><\/h4>\n

\u00c7ift faiz, ilk olarak \u0130ngiltere Merkez Bankas\u0131 (BOE) taraf\u0131ndan 2008 krizi sonras\u0131nda Funding for Lending Scheme (FLS) ad\u0131 alt\u0131nda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. BOE belirledi\u011fi ikinci daha d\u00fc\u015f\u00fck bir faiz \u00fczerinden bankalar\u0131 kredi hacmini geni\u015fletmeleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda fonlam\u0131\u015ft\u0131r. Halen, bankalar\u0131n reel sekt\u00f6re kulland\u0131rd\u0131klar\u0131 krediler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, Avrupa Merkez Bankas\u0131 (ECB) TLTRO program\u0131yla politika faizinin 50 baz puan alt\u0131nda, \u0130srail Merkez Bankas\u0131 (BOI) Dual Interest Rate Pillar program\u0131 kapsam\u0131nda eksi faizle, Japon Merkez Bankas\u0131 (BOJ) -10 baz puan faizle fonlama yapmaktad\u0131r. Likidite tuza\u011f\u0131nda, politika faizi s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131na indirilemedi\u011fi noktada, merkez bankalar\u0131 ikinci bir daha d\u00fc\u015f\u00fck faizle ekonomiyi canland\u0131rma yoluna gitmektedir.<\/p>\n

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, hakim iktisat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretemedi\u011fi likidite tuza\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 konvansiyonel olmayan bir ara\u00e7 geli\u015ftirmi\u015f ve uygulam\u0131\u015flard\u0131r. Benzer \u015fekilde, enflasyonla hem arz hem talep taraf\u0131nda uzun vadeli m\u00fccadele de konvansiyonel olmayan ara\u00e7lar gerektirmektedir. \u00c7ift faiz uygulamalar\u0131 \u00fclkemiz \u015fartlar\u0131na uyarland\u0131\u011f\u0131nda, yat\u0131r\u0131mlar y\u00fcksek faizden korunarak arz taraf\u0131ndaki enflasyonist bask\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131labilecektir.\u00a0<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00e7ift faiz \u00f6nerisi<\/strong><\/h4>\n

Para politikas\u0131nda \u00e7ift faiz uygulamas\u0131 kurgu \u00f6rnekler \u00fczerinden anlat\u0131lacakt\u0131r:<\/p>\n

Mevcut senaryo: Merkez Bankas\u0131, bankalara y\u00fczde 20 faizle 300 milyar TL kulland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Uygulama: Bankalar, kulland\u0131rd\u0131klar\u0131 yat\u0131r\u0131m kredisi nispetinde merkez bankas\u0131ndan faizsiz fon kullan\u0131r. S\u0131f\u0131r faizli fonlama, ayl\u0131k veya 3 ay vadeli repo \u00fczerinden, desteklenen kredilerin vadesinin yar\u0131s\u0131 s\u00fcresince yap\u0131l\u0131r. Destekleme sayesinde, yat\u0131r\u0131m kredisi faizleri yar\u0131 yar\u0131ya yak\u0131n d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n

200 milyar TL tutar\u0131nda yat\u0131r\u0131m kredisi desteklendi\u011finde, Merkez Bankas\u0131 zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131, 200 milyar TL art\u0131rarak bankalar\u0131n fon ihtiyac\u0131n\u0131 500 milyar TL\u2019ye \u00e7\u0131kar\u0131r. Fonlama ihtiyac\u0131n\u0131n 200 milyar TL\u2019si faizsiz yat\u0131r\u0131m fonlamas\u0131 ile kar\u015f\u0131lan\u0131r. Kalan 300 milyar TL fonlama ihtiyac\u0131, y\u00fczde 25\u2019e \u00e7\u0131kar\u0131lan politika faizi \u00fczerinden giderilir. Y\u00fckselen politika faizi kar\u015f\u0131s\u0131nda, bankalar\u0131n yat\u0131r\u0131m deste\u011fi haricindeki bor\u00e7lanmalar\u0131n\u0131 300 milyar TL\u2019den 250 milyar TL\u2019ye d\u00fc\u015f\u00fcrmeleri halinde, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ortalama fonlama faizi y\u00fczde 14\u2019e gerileyecektir (25*250+200*0)\/275=%13,88).<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, politika faizi y\u00fckseltildi\u011fi halde, Merkez Bankas\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ortalama fonlama faizi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Her ne kadar, daha d\u00fc\u015f\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 fonlama faizi ile s\u0131k\u0131la\u015fma ba\u015far\u0131lsa da, her iki durumda da yat\u0131r\u0131mlar d\u0131\u015f\u0131ndaki kredi faizleri ilk durumdan daha yukar\u0131da dengelenecektir. Bankalar, Merkez Bankas\u0131ndan kulland\u0131klar\u0131 son TL\u2019nin maliyeti nispetinde alternatif fon kayna\u011f\u0131 olan mevduat faizlerini ve dolay\u0131s\u0131yla kredi faizlerini y\u00fckseltecektir. Mevcut duruma g\u00f6re, yat\u0131r\u0131m kredisi faizleri d\u00fc\u015ferken, di\u011fer kredi faizleri y\u00fckselecektir. Bu sayede, yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n enflasyona katk\u0131s\u0131 t\u00fcketim harcamalar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle telafi edilecektir.<\/p>\n

Y\u00fcksek politika faizi, mevduat ve tahvil faizlerini y\u00fckselterek sermaye ak\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ekecektir. Yurti\u00e7inde d\u00f6viz arz\u0131n\u0131n artmas\u0131 sonucunda, gerileyen kur ithal mal ve girdi fiyatlar\u0131yla beraber enflasyonu a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekecektir.<\/p>\n

\u00c7ift Faiz Uygulamas\u0131n\u0131n \u00d6n\u00fcndeki Riskler:<\/strong><\/h4>\n

1-)Politika faizinin s\u0131k\u0131la\u015fmay\u0131 sa\u011flayacak kadar y\u00fcksek olmas\u0131<\/strong><\/h4>\n

Politika faizi s\u0131k\u0131la\u015fmay\u0131 sa\u011flayacak kadar y\u00fcksek olmazsa, \u00e7ift faiz uygulamas\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olacakt\u0131r. K\u0131sa vadede talep enflasyonu ile m\u00fccadele kaybedildi\u011fi takdirde, y\u00fckselen enflasyonu, TL\u2019de de\u011fer kayb\u0131 ve faizlerde y\u00fckseli\u015f takip edecektir. Bu s\u00fcre\u00e7, y\u00fckselen faizin kredi bat\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bankalar\u0131n sert kredi daralmas\u0131na gitmesi ile birlikte son bulacakt\u0131r. Derin bir resesyonda, yat\u0131r\u0131m faizleri d\u00fc\u015f\u00fck olsa dahi, gelir projeksiyonlar\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015fen \u015firketler yat\u0131r\u0131m karar\u0131 almayacakt\u0131r.<\/p>\n

2-)Politika faizinin reesyona yol a\u00e7mas\u0131<\/strong><\/h4>\n

\u00c7ift faiz uygulamas\u0131nda, enflasyon yat\u0131r\u0131mlar kanal\u0131ndan \u00fcretim kapasitesi geni\u015fletilerek d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclecektir. Yat\u0131r\u0131mlar\u0131n artmas\u0131 i\u00e7in en \u00f6nemli \u015fart b\u00fcy\u00fcyen bir ekonomidir. Firmalar, sat\u0131\u015flar\u0131 azal\u0131rken yat\u0131r\u0131m yapmaktan ka\u00e7\u0131nmaktad\u0131r. Talep, ekonomiyi k\u00fc\u00e7\u00fcltecek d\u00fczeyde k\u0131s\u0131l\u0131rsa d\u00fc\u015f\u00fck tutulan yat\u0131r\u0131m faizleri yat\u0131r\u0131mlar\u0131 canland\u0131rmak i\u00e7in yeterli olmayacakt\u0131r. Uygulaman\u0131n ba\u015far\u0131 kazanabilmesi i\u00e7in, politika faizi, talebi resesyona yol a\u00e7madan k\u0131sacak seviyede belirlenmelidir.<\/p>\n

3-)Enflasyon beklentilerinin bozulmas\u0131<\/strong><\/h4>\n

D\u00fc\u015f\u00fck faizle fonlanan yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131m mal\u0131 enflasyonunu y\u00fckseltece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki beklenti, cari enflasyonu da olumsuz etkileyecektir. Beklentilerde bozulma ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in, politika faizinde yap\u0131lacak art\u0131\u015fla yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131ndaki art\u0131\u015fa mukabil t\u00fcketim harcamalar\u0131 daralt\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

4-)Yat\u0131r\u0131m mal\u0131 al\u0131m\u0131nda kullan\u0131lmayan kredilerin desteklenmesi<\/strong><\/h4>\n

Yat\u0131r\u0131m mal\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131 fonlamayan kredi t\u00fcrlerinin desteklenmesi, uygulamay\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z k\u0131lacakt\u0131r. Her ne kadar \u00fcretimde kullan\u0131lsa da, yat\u0131r\u0131m mal\u0131 al\u0131m\u0131nda kullan\u0131lmayan her ticari kredi, talep y\u00f6n\u00fcnden enflasyonu canland\u0131rmaktad\u0131r. Ticari kredilerin toplam kredilerden y\u00fczde 70\u2019lik bir pay ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, \u00fcretim eksenli bir destekleme program\u0131n\u0131n imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Desteklenen kredi hacmi b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc nispette, di\u011fer kredilerin faiz oranlar\u0131 y\u00fckseldi\u011finden, desteklenen kredilerin desteklenmeyen kredilerden \u00e7ok daha az olmas\u0131 \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n

5-)Uygulaman\u0131n tabana yay\u0131lmas\u0131<\/strong><\/h4>\n

TCMB, uzun y\u0131llard\u0131r, daha d\u00fc\u015f\u00fck faizle yabanc\u0131 para cinsinden k\u0131sa vadeli ihracat reeskont kredisi kulland\u0131rmaktad\u0131r. Reeskont penceresi, rezerv biriktirmek i\u00e7in iyi bir ara\u00e7 olsa da yat\u0131r\u0131mlar\u0131 desteklemek i\u00e7in uygun de\u011fildir. \u0130ngiltere Merkez Bankas\u0131 (BOE), bor\u00e7 senedi ihrac\u0131 gerektirmeyen FLS uygulamas\u0131yla desteklemeyi tabana yaym\u0131\u015ft\u0131r. Bankalar\u0131n kulland\u0131raca\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m kredilerinin s\u0131f\u0131r faizli repo arac\u0131 \u00fczerinden desteklenmesi, program\u0131n tabana yay\u0131lmas\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck faizli yat\u0131r\u0131m kredilerinden KOB\u0130\u2019lerin de faydalanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

6-)Yabanc\u0131 para cinsinden, k\u0131sa vadeli kredilerin desteklenmesi<\/strong><\/h4>\n

Desteklemenin yabanc\u0131 para cinsinden, k\u0131sa vadeli kredilerle s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmas\u0131, enflasyonu olumsuz etkileyecektir. \u00dclkemizde, enflasyonun \u00f6nemli bir kayna\u011f\u0131, geliri T\u00fcrk liras\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in d\u00f6viz kredisi kullanamayan tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k gibi sekt\u00f6rlerdir. D\u00f6viz geliri olmayan sekt\u00f6rlerde kapasite geni\u015flemesi sa\u011flanabilmesi i\u00e7in, \u00e7ift faiz program\u0131, uzun vadeli T\u00fcrk liras\u0131 yat\u0131r\u0131m kredilerini fonlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6nerinin kriti\u011fi<\/strong><\/h4>\n

1)<\/strong> Merkez Bankas\u0131 bankalara hazine bonosu teminat\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda finansman sa\u011flamaktad\u0131r, bankalar\u0131n yat\u0131r\u0131m kredilerinden uzun vadeli alacaklar\u0131n\u0131 teminat olarak g\u00f6sterip finansman sa\u011flamas\u0131 team\u00fcllerde yer almamaktad\u0131r.<\/p>\n

Cevap:<\/strong> \u00d6neride, bankalar kulland\u0131rd\u0131klar\u0131 yat\u0131r\u0131m kredisini de\u011fil yine hazine bonosu teminat g\u00f6sterecektir. Kredinin teminat g\u00f6sterilmesi, merkez bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerle\u015fik bir uygulamas\u0131 olan reeskont penceresinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n

2)<\/strong> Bankalar\u0131n hazine bonosu teminat\u0131 \u00fczerinden finanse edilmesi asl\u0131nda Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n bankalar\u0131 arac\u0131 kullanarak Hazineyi fonlama y\u00f6ntemidir, burada ticari bankalar \u00fczerinden yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n fonlanmas\u0131 planlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Cevap:<\/strong> TCMB, a\u00e7\u0131k piyasa i\u015flemlerinde sadece devlet i\u00e7 bor\u00e7lanma senetlerini de\u011fil (D\u0130BS), yabanc\u0131 devlet i\u00e7 bor\u00e7lanma senetlerini ve d\u00f6vizi de teminata kabul etmektedir. \u00d6neride, fonlama a\u00e7\u0131k piyasa i\u015flemleri \u00fczerinden yap\u0131laca\u011f\u0131ndan, D\u0130BS d\u0131\u015f\u0131nda say\u0131lan varl\u0131klar da teminat i\u015flevi g\u00f6recektir.<\/p>\n

3)<\/strong> Bankalara verilecek finansman\u0131n vadesi 1 veya 3 ay belirlenirken, yat\u0131r\u0131m kredilerinin vadelerinin \u00e7ok daha uzun olmalar\u0131 beklenir. Bu durumda bankalar k\u0131sa vadeli kaynaklar ile uzun vadeli alacaklar\u0131 finanse etmek durumunda kal\u0131r.<\/p>\n

Cevap:<\/strong> \u00d6neride, TCMB bankaya kulland\u0131raca\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m ve konut kredisi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda belli bir s\u00fcre faizsiz fonlama limiti tan\u0131yacakt\u0131r. Banka, belirlenen s\u00fcre boyunca, limiti dahilinde faizsiz repo imkan\u0131ndan yararlanmaya devam edecektir.<\/p>\n

4)<\/strong>Yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131n\u0131n da enflasyonist etki do\u011furma ihtimali vard\u0131r.<\/p>\n

Cevap:<\/strong> Yat\u0131r\u0131m faaliyete ge\u00e7ene kadar harcaman\u0131n enflasyonist etkisi bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle, ba\u015flang\u0131\u00e7ta, h\u0131zl\u0131 faaliyete ge\u00e7ecek yat\u0131r\u0131mlar\u0131 fonlamal\u0131 ve talebi t\u00fcketim taraf\u0131ndan daha fazla k\u0131smal\u0131d\u0131r. \u00c7ift faiz uygulamas\u0131, k\u0131sa vadeli yat\u0131r\u0131m faizlerini daha cazip hale getirerek, h\u0131zl\u0131 kara ge\u00e7en yat\u0131r\u0131mlar\u0131 te\u015fvik edebilecektir.<\/p>\n

5)<\/strong> Konut kredilerinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in ABD\u2019de FED taraf\u0131ndan finanse edilen Fannie Mae and Freddie Mac benzeri Birle\u015fik \u0130potek Finansman\u0131 A.\u015e. Kurulmu\u015ftu, Merkez Bankas\u0131 bu kurulu\u015fun \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 bor\u00e7lanma ara\u00e7lar\u0131n\u0131 sat\u0131n alarak uzun vadeli finansman sa\u011flarsa bankalar ellerindeki konut kredilerini bu kuruma satarak tekrar konut kredisi kulland\u0131rabilir. Uygulanacak faiz d\u00fc\u015f\u00fck olursa konut finansman maliyetleri de d\u00fc\u015f\u00fck olacakt\u0131r.<\/p>\n

Cevap:<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019de menkul k\u0131ymetle\u015ftirilmi\u015f konut kredisi (mortgage) yayg\u0131n de\u011fildir. Konut kredileri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bankalar taraf\u0131ndan verilmektedir. Kamu bankalar\u0131, zaman zaman konut kredisi faizlerinde indirime giderek konut al\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektedir. Bu t\u00fcr te\u015fviklerin kamu bankalar\u0131nca \u00fcstlenilmesi, maliyeti kamuya y\u00fcklemektedir. \u00c7ift faiz uygulamas\u0131 kamuya y\u00fck getirmeyecek, d\u00fc\u015f\u00fck yat\u0131r\u0131m ve konut faizleri t\u00fcm bankac\u0131l\u0131k sistemine yay\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

Devletin mortgage kredisi vermesi, kredi riskini de \u00fcstlenmesi anlam\u0131na gelmektedir. 2008 krizinden sonra, ABD Hazinesi Fannie Mae ve Freddie Mac isimli kurulu\u015flar\u0131 kurtarmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7<\/strong><\/h4>\n

Hakim iktisat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn k\u0131sa vadeli yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n uzun vadeli ara\u00e7larla tamamlanmas\u0131 halinde, \u00fclkemizde enflasyonun b\u00fcy\u00fcmeden feragat etmeden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi imkan dahilindedir.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

https:\/\/som.yale.edu\/blog\/central-banks-launch-funding-for-lending-programs<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.bankofengland.co.uk\/-\/media\/boe\/files\/markets\/funding-for-lending\/operating-procedures<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.ecb.europa.eu\/mopo\/implement\/omo\/tltro\/html\/index.en.html<\/p>\n

https:\/\/japan.kantei.go.jp\/98_abe\/statement\/202005\/_00001.html<\/p>\n

https:\/\/www.tcmb.gov.tr\/wps\/wcm\/connect\/085d78c0-9809-4b33-a6b6-21e0a22a6405\/PKA_Rapor.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-085d78c0-9809-4b33-a6b6-21e0a22a6405-nDVTJN9<\/p>\n

https:\/\/fred.stlouisfed.org\/series\/MICH#0<\/p>\n

https:\/\/www.sbb.gov.tr\/buyume\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7ift faiz nedir? Kronik y\u00fcksek enflasyonu hedefe getirmek, uzun vadeli, y\u0131llar s\u00fcren bir m\u00fccadele gerektirir. Uzun vadede \u00fcretim kapasitesi sabit de\u011fildir. Bu nedenle, kronik y\u00fcksek enflasyonla sadece talep kanal\u0131ndan m\u00fccadele etmek eksik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Hakim iktisat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, enflasyonla m\u00fccadeleyi k\u0131sa vadede ele al\u0131r. K\u0131sa vadede \u00fcretim kapasitesi sabit oldu\u011fundan, enflasyon talep daralt\u0131larak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Merkez bankas\u0131,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4139,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[237,204,228,230,232],"class_list":{"0":"post-4135","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-cift-faiz","10":"tag-enflasyon","11":"tag-faiz","12":"tag-ortodoks-iktisat","13":"tag-turkiye-ekonomisi"},"better_featured_image":{"id":4139,"alt_text":"\u00c7ift faiz (dual interest rate) nedir?","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":1368,"height":912,"file":"2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi.jpg","filesize":590355,"sizes":{"medium":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-300x200.jpg","width":300,"height":200,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":18453,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-300x200.jpg"},"large":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-1024x683.jpg","width":1024,"height":683,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":176257,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-1024x683.jpg"},"thumbnail":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":7879,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-768x512.jpg","width":768,"height":512,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":102116,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-768x512.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-150x100.jpg","width":150,"height":100,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":6036,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-150x100.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-450x300.jpg","width":450,"height":300,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":38673,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-450x300.jpg"},"bunyad-full":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-1200x800.jpg","width":1200,"height":800,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":234642,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-1200x800.jpg"},"bunyad-768":{"file":"Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-768x512.jpg","width":768,"height":512,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":102116,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi-768x512.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"1","keywords":[]}},"post":4135,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Enflasyonla-Mucadelede-Cift-Faiz-Onerisi.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4135"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5422,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4135\/revisions\/5422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}