{"id":4221,"date":"2023-03-26T22:55:32","date_gmt":"2023-03-26T19:55:32","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4221"},"modified":"2025-07-28T00:25:08","modified_gmt":"2025-07-27T21:25:08","slug":"turkiyede-yangin-sondurme-ucaklarinin-gelecegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/turkiyede-yangin-sondurme-ucaklarinin-gelecegi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye&#8217;de Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7aklar\u0131n\u0131n Gelece\u011fi"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u00fcrkiye&#8217;de Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7aklar\u0131<\/strong>&#8216;n\u0131n durumu nas\u0131l? Nasreddin Hoca&#8217;ya bat\u0131p giden eski aylara ne oldu\u011fu soruldu\u011funda hazret, &#8216;k\u0131rp\u0131p k\u0131rp\u0131p y\u0131ld\u0131z yaparlar&#8217; demi\u015f. Sahi, eskiyen u\u00e7aklar\u0131 ne yaparlar? Basit\u00e7e s\u00f6yleyecek olursak, ya i\u00e7indeki tekrar kullan\u0131labilecek t\u00fcm aksam s\u00f6k\u00fclerek emekli edilir veya zamanla artan bak\u0131m maliyetleri sineye \u00e7ekilip kullanmaya devam edilir. Emekli edilip, tekrar kullan\u0131labilir durumdaki par\u00e7alar\u0131 s\u00f6k\u00fcld\u00fckten sonra geri kalan g\u00f6vdesi ya haddehanede eritilerek ekonomiye kazand\u0131r\u0131l\u0131r veya bir m\u00fczede, bir parkta, bir k\u0131\u015fla \u00f6n\u00fcnde statik olarak sergilenir.<\/p>\n<p>Eski olsun yeni olsun, bir u\u00e7a\u011f\u0131 g\u00fcvenli olarak u\u00e7urabilmek yani u\u00e7u\u015fa elveri\u015fli halde tutabilmek i\u00e7in d\u00fczenli olarak bak\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Bak\u0131mlar, u\u00e7a\u011f\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re u\u00e7ak sahibinin tek ba\u015f\u0131na yapabilece\u011fi seviyeden, sivil veya askeri bir havac\u0131l\u0131k otoritesinden onayl\u0131 bak\u0131m kurulu\u015funda, \u00f6zel e\u011fitimli ve otorite taraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f teknisyenler taraf\u0131ndan uygulanabilecek seviyeye kadar uzan\u0131r.<\/p>\n<p>Fakat u\u00e7aklar ya\u015fland\u0131k\u00e7a ar\u0131zalar, y\u0131pranma nedeniyle bozulma ve k\u0131r\u0131lmalar artar. Bu y\u00fczden ya\u015flanan u\u00e7aklara ayr\u0131 bir ihtimam g\u00f6stermek, yap\u0131sal g\u00fc\u00e7lendirmeler ve sistem seviyesinde\u00a0 g\u00fcncellemeler yapmak gerekir. T\u00fcm bu tadilatlar,<\/p>\n<ul>\n<li>u\u00e7a\u011f\u0131n \u00fcreticisi veya duruma g\u00f6re askeri veya sivil bir havac\u0131l\u0131k otoritesinden onayl\u0131 bir tasar\u0131m kurulu\u015fu taraf\u0131ndan tasarlan\u0131p,<\/li>\n<li>otorite onayl\u0131 bir \u00fcretim kurulu\u015fu taraf\u0131ndan \u00fcretilip,<\/li>\n<li>yine otorite onayl\u0131 bir bak\u0131m kurulu\u015funda,<\/li>\n<li>\u00f6zel e\u011fitimli ve otorite taraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f teknisyenler taraf\u0131ndan hava arac\u0131na uygulan\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Sivil olsun askeri olsun, u\u00e7ar durumda bulunan ya\u015fl\u0131 u\u00e7aklar\u0131n bak\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli k\u0131s\u0131tlar, metal yorgunlu\u011fu, metal yap\u0131lar\u0131n korozyonu ve yedek par\u00e7a temininin giderek zorla\u015fmas\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka zorluk ise, ister u\u00e7ak \u00fcreticisinin isterse u\u00e7a\u011f\u0131n sistemlerine ait alt par\u00e7a \u00fcreticisi \u015firketlerin zaman i\u00e7erisinde kapanm\u0131\u015f olmas\u0131 veya tasar\u0131m ve \u00fcretim altyap\u0131s\u0131n\u0131n bir \u015fekilde kaybedilmesi neticesinde, u\u00e7ak sahibinin teknik destek konusunda muhatap bulamamas\u0131d\u0131r. Bu durumdaki bir u\u00e7a\u011f\u0131n u\u00e7u\u015fa devam etmesi isteniyorsa, yedek par\u00e7alar\u0131n veya yap\u0131sal tamiratlar\u0131n otorite onayl\u0131 tasar\u0131m ve \u00fcretim kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131f\u0131rdan tasarlan\u0131p \u00fcretilmesinden ba\u015fka yol kalmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fl\u0131 u\u00e7aklar\u0131 u\u00e7urmak her halukarda astar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden pahal\u0131 bir i\u015f oldu\u011fu i\u00e7in, u\u00e7ar durumdaki ya\u015fl\u0131 u\u00e7aklar ya m\u00fczeler ve \u00f6zel kolleksiyonlar b\u00fcnyesinde sadece g\u00f6steri u\u00e7u\u015fu yapan tarihi u\u00e7aklar olarak veya Afrika gibi gelir d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck b\u00f6lgelerde yolcu ve y\u00fck ta\u015f\u0131mada ve birde as\u0131l konumuz olan, yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7a\u011f\u0131 tadilat\u0131 ge\u00e7irerek orman yang\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>D\u00fcnya \u00fczerinde faal olarak u\u00e7an, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan kalma veya daha eski u\u00e7aklar, sadece izleyicilerin \u00fczerinden al\u00e7ak irtifadan birka\u00e7 ge\u00e7i\u015f veya meydan \u00fczerinde birka\u00e7 tur att\u0131klar\u0131, yorgun g\u00f6vdelerini zorlayacak keskin manevralardan ka\u00e7\u0131n\u0131lan, en fazla yar\u0131m saatlik u\u00e7u\u015flar yapmaktad\u0131rlar. 80 veya daha fazla ya\u015f\u0131ndaki u\u00e7aklar\u0131n buji veya ini\u015f tak\u0131m\u0131 contas\u0131 gibi belli bir u\u00e7u\u015f saati veya ini\u015f say\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmesi icabeden \u00f6m\u00fcrl\u00fc par\u00e7alar\u0131n\u0131n temini g\u00fc\u00e7 oldu\u011fundan, havada kal\u0131\u015f s\u00fcreleri k\u0131sa tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Askeri u\u00e7aklarda ise durum biraz daha farkl\u0131. Konu vatan savunmas\u0131 veya cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n temini olunca \u00fclkeler, kabaran bak\u0131m masraflar\u0131n\u0131 ikinci plana atabiliyorlar. Mesela Boeing 707 yolcu u\u00e7aklar\u0131ndan tadil edilmi\u015f KC-135 tanker u\u00e7aklar\u0131, 60 ya\u015flar\u0131n\u0131 ge\u00e7melerine\u00a0 ra\u011fmen gerek T\u00fcrk Hava Kuv.&#8217;nde gerekse ABD Hava Kuv.&#8217;nde hala u\u00e7urulmaktad\u0131rlar. Fakat t\u00fcm sivil ve askeri t\u00fcrevleriyle beraber 707 ailesinin \u00fcretim miktar\u0131 yakla\u015f\u0131k 2000 kadar oldu\u011fu i\u00e7in, hizmetten \u00e7ekilen u\u00e7aklardan temin edilen yedek par\u00e7alar vas\u0131tas\u0131yla tanker u\u00e7ak filolar\u0131n\u0131n bir s\u00fcre daha u\u00e7mas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Benzer olarak, 700&#8217;den fazla B-52 ABD Hava Kuv.&#8217;lerinde hizmete girmi\u015f ve halen yakla\u015f\u0131k 60 adet u\u00e7ak hizmettedir. 60 y\u0131la ula\u015fan \u00f6m\u00fcrleri boyunca yap\u0131lan modernizasyonlar ve emekli edilen \u00e7ok say\u0131daki u\u00e7aktan s\u00f6k\u00fclen &#8216;\u00e7\u0131kma&#8217; par\u00e7alar sayesinde B-52&#8217;lerin 2040&#8217;a kadar hizmette kalmalar\u0131 planlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<h4><u>THK&#8217;n\u0131n Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7aklar\u0131<\/u><\/h4>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-4224 size-full\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turboprob-Takilmis-CL-215-Ucagi.jpg\" alt=\"Turboprob Modifiye CL-215 Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7a\u011f\u0131\" width=\"1024\" height=\"681\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turboprob-Takilmis-CL-215-Ucagi.jpg 1024w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turboprob-Takilmis-CL-215-Ucagi-300x200.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turboprob-Takilmis-CL-215-Ucagi-768x511.jpg 768w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turboprob-Takilmis-CL-215-Ucagi-150x100.jpg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Turboprob-Takilmis-CL-215-Ucagi-450x299.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Bu genel bilgiler ve \u00f6rneklerden sonra as\u0131l konumuza gelecek olursak, beklenenin \u00f6tesinde ger\u00e7ekle\u015fen olumsuz iklim \u015fartlar\u0131 ve ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin muhtemel sabotajlar\u0131\u00a0 nedeniyle Akdeniz b\u00f6lgesi ba\u015fta olmak \u00fczere, 12 g\u00fcn i\u00e7erisinde 200&#8217;den fazla orman yang\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve gerek maddi gerekse can kay\u0131plar\u0131 nedeniyle hepimizi \u00fcz\u00fcnt\u00fcye bo\u011fmu\u015ftur. Yang\u0131nla m\u00fccadele kapsam\u0131nda THK b\u00fcnyesindeki CL-215 u\u00e7aklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131, konunun i\u00e7 siyasete bakan y\u00f6n\u00fc nedeniyle kamuoyu nezdinde \u00e7ok\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Anla\u015f\u0131lan o ki, OGM, ge\u00e7mi\u015f senelerde ger\u00e7ekle\u015fen orman yang\u0131n\u0131 istatistiklerine dayanarak ve bunlar\u0131n \u00fczerine belli bir emniyet pay\u0131 koyarak bu seneki havadan s\u00f6nd\u00fcrme faaliyetleri i\u00e7in belli bir ihtiya\u00e7 miktar\u0131 belirleyip ihaleye \u00e7\u0131km\u0131\u015f, fakat az \u00f6nce sayd\u0131\u011f\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen durumlar nedeniyle belirlenen miktarlar yetersiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda s\u0131kl\u0131kla konu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z bir konu olan iklim de\u011fi\u015fikliklerinin tetikledi\u011fi, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda g\u00f6zlemlenmekte olan s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 orman yang\u0131nlar\u0131yla daha s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ger\u00e7ektir. Bu durumda, ivedilikle ileriki seneler i\u00e7in gerekli planlamalar yap\u0131larak, ihtiya\u00e7lar belirlenmeli ve \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle, orman yang\u0131nlar\u0131 ile m\u00fccadele u\u00e7aklar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti ve kullan\u0131m\u0131 konusunda \u00fclkelerin farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131 \u00fczerinde duracak olursak, mesela ABD&#8217;de ilgili kurumlar yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7aklar\u0131n\u0131 hizmet al\u0131m\u0131 \u015feklinde \u015firketlerden kiralarken,\u00a0 Fransa&#8217;da Securite Civile (bizdeki tam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, AFAD&#8217;\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc Sivil Savunma), \u0130spanya ve Yunanistan&#8217;da ise Hava Kuvvetleri b\u00fcnyesinde bulunmaktad\u0131rlar. \u00d6zel \u015firketler, devlet kurumlar\u0131na nazaran daha k\u00fc\u00e7\u00fck olduklar\u0131 i\u00e7in maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fck tutabilmektedirler. Fakat maliyet ve u\u00e7u\u015f emniyeti aras\u0131nda kurulmas\u0131 gereken hassas dengenin, u\u00e7u\u015f emniyeti aleyhine bozulmas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131, ilgili devlet kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenli ve tavizsiz denetlenmeleri gerekir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;deyse orman yang\u0131nlar\u0131yla m\u00fccadele, malum oldu\u011fu \u00fczere, OGM&#8217;nin sorumlulu\u011fu alt\u0131ndad\u0131r. Uzunca bir s\u00fcre hizmet al\u0131m\u0131 \u015feklinde, \u00f6nce THK&#8217;n\u0131n elindeki zirai ila\u00e7lama u\u00e7aklar\u0131 ile, 2009&#8217;dan itibarende CL-215 u\u00e7aklar\u0131yla yang\u0131nlara m\u00fcdahale edilmi\u015ftir. Her ne kadar, gerekli bak\u0131mlar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ya\u015fl\u0131 u\u00e7aklar\u0131 u\u00e7urmak m\u00fcmk\u00fcnse de, bu u\u00e7aklar\u0131n bak\u0131m ve idameleri i\u00e7in, e\u011fitimli teknisyenlerin mevcudiyeti ve yedek par\u00e7a ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n devam\u0131 da dahil, gerekli altyap\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi laz\u0131md\u0131r. Bu ise maliyetlerin zamanla artmas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Binlerce \u00fcretilmi\u015f bir u\u00e7ak tipi i\u00e7in altyap\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi nisbeten daha kolay iken 125 adet \u00fcretilmi\u015f CL-215 u\u00e7a\u011f\u0131 i\u00e7inse bir o kadar zordur. Kald\u0131 ki, ya\u015fanan kaza ve k\u0131r\u0131mlar neticesinde mevcutlar daha da azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden, baz\u0131lar\u0131 50 ya\u015f\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fck \u00fcretim adetleri neticesinde bak\u0131m altyap\u0131s\u0131 gayet zay\u0131flam\u0131\u015f bir filonun u\u00e7u\u015fa elveri\u015fli tutulmas\u0131, astar\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc ge\u00e7ip ge\u00e7medi\u011finin de\u011ferlendirilmesi gereken, pahal\u0131 bir u\u011fra\u015f olacakt\u0131r. Nitekim bakan Pakdemirli&#8217;nin a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, 9 u\u00e7a\u011f\u0131n emniyetli olarak u\u00e7ar hale gelmesinin maliyeti 27-34 milyon $ aras\u0131nda olacakt\u0131r.(1)<\/p>\n<p>Zaman zaman kiralanmas\u0131 veya sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 g\u00fcndeme gelen y\u00fcksek kapasiteli yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7aklar\u0131 ise c\u00fcsseleri nedeniyle keskin manevralar veya y\u00fcksek a\u00e7\u0131l\u0131 dal\u0131\u015flar yapamayacaklar\u0131 i\u00e7in y\u00fcklerini nisbeten daha y\u00fcksek irtifadan b\u0131rakmak durumunda kalmaktad\u0131rlar. Bu ise y\u00fck\u00fcn bir k\u0131sm\u0131n\u0131n dha d\u00fc\u015fmeden buharla\u015farak heba olmas\u0131 demektir. Ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck u\u00e7aklar ikmal i\u00e7in uzun pistlere ihtiya\u00e7 duymakta, bu ise az say\u0131daki b\u00fcy\u00fck hava meydanlar\u0131na inebilecekleri anlam\u0131na gelmektedir. Y\u00fcksek kapasiteli tanklar\u0131n\u0131 doldurmak i\u00e7in ve b\u00fcy\u00fck ve merkezi meydandan yang\u0131n sahas\u0131na d\u00f6nmek i\u00e7in harcad\u0131klar\u0131 zaman nedeniyle birim zamanda \u00fcretebildikleri sorti miktar\u0131 da s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4223\" aria-describedby=\"caption-attachment-4223\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-4223\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Orta-Sinif-Yangin-Sondurme-Helikopteri.jpeg\" alt=\"Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme Helikopterleri\" width=\"800\" height=\"583\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Orta-Sinif-Yangin-Sondurme-Helikopteri.jpeg 800w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Orta-Sinif-Yangin-Sondurme-Helikopteri-300x219.jpeg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Orta-Sinif-Yangin-Sondurme-Helikopteri-768x560.jpeg 768w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Orta-Sinif-Yangin-Sondurme-Helikopteri-150x109.jpeg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Orta-Sinif-Yangin-Sondurme-Helikopteri-450x328.jpeg 450w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4223\" class=\"wp-caption-text\">Resim 2 : Orta s\u0131n\u0131f yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme helikopteri<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00d6te yandan OGM&#8217;nin kiralad\u0131\u011f\u0131 yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme helikopterleri 1.5-2t su ta\u015f\u0131yabilen orta s\u0131n\u0131f helikopterlerdir. Do\u011fal su kaynaklar\u0131ndan oldu\u011fu kadar OGM taraf\u0131ndan olu\u015fturulan sun&#8217;i k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6llerden sepetlerini dald\u0131rarak ikmal yapabilen bu helikopterler, kapasiteleri d\u00fc\u015f\u00fck olsa da y\u00fcksek sorti say\u0131s\u0131na ula\u015farak ciddi miktarda katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131rlar. Fakat bunun da bir bedeli vard\u0131r. \u00c7ift motorlu ve iki pilot taraf\u0131ndan kullan\u0131lacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f bu hava ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bak\u0131m ve i\u015fletilmesi haliyle daha masrafl\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n<h4><u>Se\u00e7enekler<\/u><\/h4>\n<p>THK&#8217;n\u0131n elindeki CL-215 u\u00e7aklar\u0131na gelecek olursak, elbette bu u\u00e7aklar bizim bir k\u0131ymetimiz. Maliyetleri sineye \u00e7ekip u\u00e7urmaya devam etmekte bir se\u00e7enek, ama tek se\u00e7enek de\u011fil.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/CL-215-Yangin-Sondurme-Ucagi.jpg\" alt=\"THK&#039;ya ait CL-215 Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7a\u011f\u0131\" title=\"\"><\/p>\n<ol>\n<li>U\u00e7a\u011f\u0131n tasarland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde dahi demode oldu\u011fu halde, 1960&#8217;lar\u0131n sonlar\u0131nda piyasada \u00e7ok say\u0131da bulundu\u011fu i\u00e7in se\u00e7ilen, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan kalma piston motorlar\u0131, art\u0131k miadlar\u0131n\u0131 doldurduklar\u0131 i\u00e7in u\u00e7ak \u00fcreticisinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 tadilat kitleri sat\u0131n al\u0131narak, turboprop motorlarla de\u011fi\u015ftirilebilirler. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kitlerinin ilk al\u0131m maliyetleri fazla olsa da 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan kalma motorlar\u0131n bak\u0131m maliyetlerinden k\u0131smak m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Tabii, as\u0131l soru THK&#8217;n\u0131n bu tadilat\u0131n finansman\u0131n\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<figure id=\"attachment_4225\" aria-describedby=\"caption-attachment-4225\" style=\"width: 1600px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-4225 size-full\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi.jpg\" alt=\"C-160T, C-160D U\u00e7a\u011f\u0131 MAFFS su bo\u015faltma sistemi\" width=\"1600\" height=\"1063\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi.jpg 1600w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi-300x199.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi-1024x680.jpg 1024w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi-768x510.jpg 768w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi-1536x1020.jpg 1536w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi-150x100.jpg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi-450x299.jpg 450w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/C-160-Yangin-Sondurme-Ucagi-1200x797.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4225\" class=\"wp-caption-text\">Resim 4: Sol \u00fcstten itibaren saat y\u00f6n\u00fcnde;Bir C-160T u\u00e7a\u011f\u0131, toprak piste inen bir C-160D, MAFFS sisteminin C-130 u\u00e7a\u011f\u0131ndan su bo\u015faltma denemesi, C-130 u\u00e7a\u011f\u0131na y\u00fcklenmeye haz\u0131r bir MAFFS seti<\/figcaption><\/figure>\n<p>2. ABD Hava Kuv.&#8217;lerinin C-130 nakliye u\u00e7aklar\u0131, acil durumlarda Orman \u0130daresinin talebi \u00fczerine orman yang\u0131nlar\u0131na m\u00fcdahale edebilmek i\u00e7in, MAFFS (Modular Airborne Fire Fighting System) ad\u0131 verilen ve u\u00e7a\u011f\u0131n kargo k\u0131sm\u0131na kolayl\u0131kla y\u00fcklenip indirilebilen, 10t su ta\u015f\u0131yabilen bir sistem ile donat\u0131labilmektedirler. T\u00fcrk Hava Kuv.&#8217;leride 90&#8217;lar\u0131n sonunda bu sistemden bir miktar sipari\u015f etmi\u015f ve bilfiil kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat nakliye u\u00e7aklar\u0131n\u0131n orman yang\u0131nlar\u0131na m\u00fcdahale s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lmalar\u0131n\u0131n h\u0131zla y\u0131pranmalar\u0131na neden oldu\u011fu farkedilince, 7-8 y\u0131l sonra uygulamadan vazge\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Fakat A400M u\u00e7aklar\u0131 hizmete girdik\u00e7e peyderpey emekli edilen C-160T u\u00e7aklar\u0131, kalan \u00f6m\u00fcrleri s\u0131k\u0131ca takip edilmek kayd\u0131yla, MAFFS benzeri bir sistemle donat\u0131larak kullan\u0131labilirler. Hatta, Alman Hava Kuv.&#8217;lerinin kendi C-160D u\u00e7aklar\u0131n\u0131n faydal\u0131 \u00f6m\u00fcrlerini 8 bin u\u00e7u\u015f saatinden 12 bin saate \u00e7\u0131karmak i\u00e7in uygulad\u0131\u011f\u0131 LEDA (<em>Lebensdauerverl\u00e4ngernde Ma\u00dfnahme-\u00d6m\u00fcr Uzatma Tedbirleri<\/em>) tadilat\u0131 uygulanarak, \u00f6zellikle kanatlar\u0131 yap\u0131sal olarak g\u00fc\u00e7lendirilirse, daha uzun bir s\u00fcre kullan\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Fakat u\u00e7a\u011f\u0131n bir konsorsiyum taraf\u0131ndan, nisbeten az say\u0131da \u00fcretilmi\u015f olmas\u0131 ve peyderpey hizmetten \u00e7\u0131k\u0131yor olu\u015flar\u0131 ileriki y\u0131llarda teknik destek al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4226\" aria-describedby=\"caption-attachment-4226\" style=\"width: 531px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4226 size-full\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TAI-ZIU-Ucagi.jpg\" alt=\"TAI Z\u0130U Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7a\u011f\u0131\" width=\"531\" height=\"247\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TAI-ZIU-Ucagi.jpg 531w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TAI-ZIU-Ucagi-300x140.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TAI-ZIU-Ucagi-150x70.jpg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TAI-ZIU-Ucagi-450x209.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 531px) 100vw, 531px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4226\" class=\"wp-caption-text\">Resim 5: <a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/tek-kristal-superalasimlar-ve-turkiyede-uretimi\/\">TAI Z\u0130U<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<ol>\n<li>90&#8217;l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonunda bir D-8 projesi \u00e7er\u00e7evesinde TAI taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Z\u0130U (Zirai \u0130la\u00e7lama U\u00e7a\u011f\u0131), temel al\u0131narak geli\u015ftirelecek tek motorlu bir deniz u\u00e7a\u011f\u0131, yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme maksatl\u0131 olarak kullan\u0131labilir. U\u00e7a\u011f\u0131n nisbeten k\u00fc\u00e7\u00fck ve amfibi olmas\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6llerden ve dar vadilerden deposunu doldurup, sarp kayal\u0131klara dahi y\u00fck\u00fcn\u00fc rahat\u00e7a b\u0131rakabilmesini sa\u011flayacakt\u0131r. Y\u00fcksek sorti say\u0131lar\u0131na ula\u015fabilmek i\u00e7in y\u00fcksek seyir s\u00fcrati ve ivmelenme, bunun i\u00e7inde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir motor \u015fart iken, u\u00e7a\u011f\u0131n tek pilotlu ve tek motorlu olmas\u0131 i\u015fletme maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcrecektir.<\/li>\n<li>Son y\u0131llar\u0131n y\u00fckselen de\u011feri insans\u0131z sistemler temelinde bir \u00e7\u00f6z\u00fcmde geli\u015ftirilebilir. Yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme gibi tehlikeli bir g\u00f6revi yapacak hava arac\u0131n\u0131n insans\u0131z olmas\u0131, muhtemel bir kazada ya\u015fanacak can kay\u0131plar\u0131n\u0131nda \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecektir. Fakat, d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131z ve batarya kapasitesi nedenleriyle, dron tabir olunan sistemlerden ziyade sabit kanatl\u0131 \u0130HA&#8217;lar\u0131n yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme g\u00f6revleri i\u00e7in daha elveri\u015fli oldu\u011fuda a\u015fikard\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<h4>\u00a0<u>De\u011ferlendirme<\/u><\/h4>\n<p>\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcne binaen, tamamen kiralama usul\u00fc bir filoyla m\u00fccadeleden ziyade, ticari havayollar\u0131na benzer olarak, asgari ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layacak miktarda OGM i\u00e7in sat\u0131n al\u0131nacak helikopter ve u\u00e7aklardan m\u00fcte\u015fekkil sabit bir filo kurulmas\u0131, olas\u0131 bir kapasite art\u0131r\u0131m\u0131 ihtiyac\u0131 durumundaysa bu filonun kiral\u0131k hava ara\u00e7lar\u0131 ile desteklenmesi hem daha maliyet etkin hem daha esnek bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Giderek &#8216;yeni normal&#8217; haline gelen devasa orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n say\u0131 ve b\u00fcy\u00fckl\u00fck olarak artmas\u0131, giderek yang\u0131na daha en ba\u015f\u0131nda, daha b\u00fcy\u00fcmeden ve h\u0131zla m\u00fcdahale edilerek s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi fikrini \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131yor. &#8216;Y\u0131lan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fckken ezmek&#8217; diye nitelendirilebilecek bu fikri hayata ge\u00e7irmek i\u00e7inse, bir ka\u00e7 merkezde konu\u015fland\u0131r\u0131lan b\u00fcy\u00fck u\u00e7aklardan ziyade, yang\u0131n ihtimali olan b\u00f6lgelerde \u00e7e\u015fitli noktalarda konu\u015flanan, h\u0131zl\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck ama \u00e7evik u\u00e7aklarla yang\u0131na m\u00fcdahale edilmesi gerekiyor.(2) K\u00fc\u00e7\u00fck ve \u00e7evik amfibi u\u00e7aklar k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6l veya nehir olsun uygun t\u00fcm su kaynaklar\u0131ndan tekrar dolum yapabilirken, b\u00fcy\u00fck amfibi u\u00e7aklar depolar\u0131n\u0131 doldurabilmek i\u00e7in suda daha uzun mesafeler gitmek zorundad\u0131rlar. Bu ise ancak b\u00fcy\u00fck g\u00f6llerden ve nehirlerden dolum yapabilecekleri anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>Amfibi olmayan u\u00e7aklarsa ancak havaalanlar\u0131nda dolum yapabileceklerdir. B\u00fcy\u00fck ve amfibi olmayan u\u00e7aklar ise say\u0131ca az olan uzun pistlere ihtiya\u00e7 duyacaklard\u0131r. Her iki durumda da havaalan\u0131na gidip gelirken zaman kayb\u0131 ya\u015fanacak, h\u0131zl\u0131 m\u00fcdahale imkan\u0131 kalmayacakt\u0131r. Ayr\u0131ca\u00a0 b\u00fcy\u00fck u\u00e7aklar\u0131n manevra kabiliyetleri daha az oldu\u011fu i\u00e7in yang\u0131na dal\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda daha dar a\u00e7\u0131yla al\u00e7alacaklar ve \u00f6zellikle dar vadilerde y\u00fcklerini daha y\u00fcksekten b\u0131rakmak zorunda kalacaklard\u0131r. Bu ise etkinliklerini azaltacakt\u0131r.<\/p>\n<p>THK filosundaki baz\u0131s\u0131 50 ya\u015f\u0131na gelmi\u015f CL-215 u\u00e7aklar\u0131n\u0131n u\u00e7u\u015fa elveri\u015fli hale getirilmesinin ve etkin olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n y\u00fcksek maliyetleri ikinci bir defa d\u00fc\u015f\u00fcnmemizi gerektirmektedir. Dahas\u0131 piston motorlar\u0131n\u0131n turboprop motorlarla de\u011fi\u015ftirillmesi ve u\u00e7aklar\u0131n yap\u0131sal tadilattan ge\u00e7irilmesinin daha y\u00fcksek maliyetli olaca\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n<figure style=\"width: 1600px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4227 size-full\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD.jpg\" alt=\"Rus Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7aklar\u0131\" width=\"1600\" height=\"528\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD.jpg 1600w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD-300x99.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD-1024x338.jpg 1024w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD-768x253.jpg 768w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD-1536x507.jpg 1536w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD-150x50.jpg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD-450x149.jpg 450w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Rus-Yangin-Sondurme-Ucaklari-Beriev-BE-200-II-76TD-1200x396.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Resim 6: Rus \u00fcretimi b\u00fcy\u00fck yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7aklar\u0131; solda Beriev Be-200, sa\u011fda Il-76TD<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>90&#8217;l\u0131 y\u0131llarda Rusya&#8217;n\u0131n \u00fclkemize olan borcuna mahsuben 19 adet tedarik edilen Mi-17 helikopterlerinin bak\u0131m altyap\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131nda ve sonras\u0131nda g\u00fcncelleme maksatl\u0131 tadilatlar, hatta a\u011f\u0131r bak\u0131mlar\u0131n\u0131 yapacak yetkili firma bulunmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan teknik zorluklar hat\u0131rlanacak olursa, Rusya men\u015feili bir yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7a\u011f\u0131 al\u0131nmas\u0131 durumunda ilk al\u0131m maliyetlerinin yan\u0131nda teknik altyap\u0131y\u0131 kurmak i\u00e7inde ciddi bir yat\u0131r\u0131m\u00a0 yapac\u0131\u011f\u0131m\u0131z unutulmamal\u0131d\u0131r. Bahse konu b\u00fcy\u00fck boyutlu u\u00e7aklardan be\u015f adet al\u0131nmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011fu i\u00e7in yurti\u00e7inde teknik altyap\u0131y\u0131 kurman\u0131n y\u00fcksek maliyetine katlanmak iyice anlams\u0131z olacak, bu durumda bak\u0131m hizmetlerinin yurtd\u0131\u015f\u0131ndan al\u0131nmas\u0131 nedeniyle y\u00fckl\u00fc miktarlarda d\u00f6viz yurtd\u0131\u015f\u0131na gidecektir.(1)<\/p>\n<p>Bu takdirde en makul \u00e7\u00f6z\u00fcm, hem orta s\u0131n\u0131f helikopterlerden, hemde tek motorlu amfibi u\u00e7aklar ile yap\u0131sal g\u00fc\u00e7lendirmeler ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme te\u00e7hizat\u0131 tadilat\u0131ndan ge\u00e7irilmi\u015f C-160T u\u00e7aklar\u0131ndan m\u00fcte\u015fekkil karma bir filo olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. Z\u0130U&#8217;yu temel alan tek motorlu amfibi bir yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n bak\u0131m altyap\u0131s\u0131da yerli olaca\u011f\u0131ndan ve C-160T bak\u0131m altyap\u0131s\u0131 zaten mevcut oldu\u011fundan, helikopterlerin bak\u0131m sorumlulu\u011fu kiralayan firmalarda olacak \u015fekilde kiralanmas\u0131 durumunda, azami derecede maliyet-etkin bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. B\u00f6ylece hem yang\u0131n\u0131n en ba\u015f\u0131nda gerek helikopterlerle gerek tek motorlu amfibi u\u00e7aklarla h\u0131zla m\u00fcdahale etmek m\u00fcmk\u00fcn olurken, aksi bir durumda, yani\u00a0 yang\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi halindeyse, daha b\u00fcy\u00fck olan ama k\u0131sa ve toprak pistlerden de inip kalkabildi\u011fi i\u00e7in uzaktaki b\u00fcy\u00fck havaalanlar\u0131na giderek vakit kaybetme durumunda kalmayacak, tadil edilmi\u015f C-160&#8217;lardan faydalan\u0131labilecektir.<\/p>\n<p>Piyasada tek motorlu yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7aklar\u0131 mevcut olmakla beraber, yerli bir \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelinmesi durumunda TAI Z\u0130U&#8217;nun tadil edilerek bir yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7a\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi yakla\u015f\u0131k 1-1.5 y\u0131l s\u00fcrecektir. Fakat emsallerine g\u00f6re daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir u\u00e7ak olan Z\u0130U temel al\u0131narak geli\u015ftirilecek bir u\u00e7a\u011f\u0131n su ta\u015f\u0131ma kapasitesi yakla\u015f\u0131k 1,5t olacakt\u0131r.(3) Tek motorlu yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7aklar\u0131 aras\u0131nda \u00e7ok\u00e7a tercih edilen ve 3t su ta\u015f\u0131yabilen Air Tractor AT-802 u\u00e7a\u011f\u0131na benzer kapasite\u00a0 ve performansta amfibi bir u\u00e7a\u011f\u0131n geli\u015ftirilmesi ise asgari 3 y\u0131l\u0131 bulacakt\u0131r. Bahse konu u\u00e7a\u011f\u0131n geli\u015ftirilip, hizmete al\u0131nmas\u0131na kadar ge\u00e7ecek s\u00fcrede ise kiral\u0131k yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme u\u00e7aklar\u0131yla m\u00fccadeleye devam edilmelidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4229 size-full\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Air-Tractor-AT-802-Yangin-Sondurme-Ucagi.jpeg\" alt=\"AT-802 Tractor Yang\u0131n M\u00fcdahale U\u00e7a\u011f\u0131\" width=\"1024\" height=\"685\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Air-Tractor-AT-802-Yangin-Sondurme-Ucagi.jpeg 1024w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Air-Tractor-AT-802-Yangin-Sondurme-Ucagi-300x201.jpeg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Air-Tractor-AT-802-Yangin-Sondurme-Ucagi-768x514.jpeg 768w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Air-Tractor-AT-802-Yangin-Sondurme-Ucagi-150x100.jpeg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Air-Tractor-AT-802-Yangin-Sondurme-Ucagi-450x301.jpeg 450w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Resim 7: Air Tractor AT-802<\/figcaption><\/figure>\n<p>Geli\u015ftirilecek amfibi u\u00e7a\u011f\u0131n insans\u0131z olmas\u0131ysa, bir taraftan olas\u0131 kazalarda can kay\u0131plar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecek olsa da g\u00f6l veya nehirlerden ikmal yaparken insanlarla etkile\u015fime girece\u011fi i\u00e7in ba\u015fka tehlikeleri b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bunun i\u00e7in ya ayr\u0131\u015fma usulleri belirlenmesi veya amfibi olmayan ve pistlere kalk\u0131p inecek yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme \u0130HA&#8217;lar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekecektir.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan, yerli bir \u00e7\u00f6z\u00fcme karar verilmesi durumunda yedek par\u00e7a temini kolayla\u015facak ve bak\u0131m-idame masraflar\u0131ndan tasarruf edilebilecektir. Maliyet avantaj\u0131 ise emsallerinden daha fazla say\u0131da \u00fcretilmesine, bu ise daha fazla say\u0131da nitelikli \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n daha uzun s\u00fcreler istihdam\u0131na imkan verecektir.<\/p>\n<h4><strong><u>Sons\u00f6z<\/u><\/strong><\/h4>\n<p>Ya\u015fanan bu yang\u0131n felaketinde kaybetti\u011fimiz karde\u015flerimize Allah&#8217;tan rahmet diliyor,\u00a0 havac\u0131l\u0131k kurallar\u0131n\u0131n kanla yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fcsturundan hareketle, bu kay\u0131plar\u0131n tekrarlanmamas\u0131 i\u00e7in ivedilikle bir yol haritas\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyoruz. Bulunacak \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi ve yurdumuzda havac\u0131l\u0131k ekosisteminin kurulmas\u0131na katk\u0131 ad\u0131na yerli ve milli bir \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelinmesi g\u00f6nl\u00fcm\u00fczden ge\u00e7endir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/gundem\/son-dakika-haberi-bakan-pakdemirli-cnn-turkte-acikladi-5-yangin-sondurme-ucagi-alinacak-41885808\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/gundem\/son-dakika-haberi-bakan-pakdemirli-cnn-turkte-acikladi-5-yangin-sondurme-ucagi-alinacak-41885808<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.flightglobal.com\/tais-ziu-agricultural-aircraft-due-to-fly-soon\/32507.article\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.flightglobal.com\/tais-ziu-agricultural-aircraft-due-to-fly-soon\/32507.article<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye&#8217;de Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme U\u00e7aklar\u0131&#8216;n\u0131n durumu nas\u0131l? Nasreddin Hoca&#8217;ya bat\u0131p giden eski aylara ne oldu\u011fu soruldu\u011funda hazret, &#8216;k\u0131rp\u0131p k\u0131rp\u0131p y\u0131ld\u0131z yaparlar&#8217; demi\u015f. Sahi, eskiyen u\u00e7aklar\u0131 ne yaparlar? Basit\u00e7e s\u00f6yleyecek olursak, ya i\u00e7indeki tekrar kullan\u0131labilecek t\u00fcm aksam s\u00f6k\u00fclerek emekli edilir veya zamanla artan bak\u0131m maliyetleri sineye \u00e7ekilip kullanmaya devam edilir. Emekli edilip, tekrar kullan\u0131labilir durumdaki par\u00e7alar\u0131 s\u00f6k\u00fcld\u00fckten<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":4231,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,49,48],"tags":[76,257,260,258,259],"class_list":{"0":"post-4221","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-jeopolitik-risk-analizi","9":"category-kuresel-trendler","10":"tag-havacilik","11":"tag-tai","12":"tag-thk","13":"tag-yangin-sondurme-ucaklari","14":"tag-yanginla-mucadele"},"better_featured_image":{"id":4231,"alt_text":"Havac\u0131l\u0131k ve Yang\u0131n S\u00f6nd\u00fcrme","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":612,"height":408,"file":"2023\/03\/Yangin-Sondurme-Ucaklari.jpg","filesize":34430,"sizes":{"medium":{"file":"Yangin-Sondurme-Ucaklari-300x200.jpg","width":300,"height":200,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":13484,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Yangin-Sondurme-Ucaklari-300x200.jpg"},"thumbnail":{"file":"Yangin-Sondurme-Ucaklari-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":6568,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Yangin-Sondurme-Ucaklari-150x150.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Yangin-Sondurme-Ucaklari-150x100.jpg","width":150,"height":100,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":5317,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Yangin-Sondurme-Ucaklari-150x100.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Yangin-Sondurme-Ucaklari-450x300.jpg","width":450,"height":300,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":26497,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Yangin-Sondurme-Ucaklari-450x300.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"Getty Images\/iStockphoto","camera":"","caption":"Fire fighting helicopter dropping water onto wildfire","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"Fire fighting helicopter dropping water onto wildfire","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4221,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Yangin-Sondurme-Ucaklari.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4221"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4221\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5417,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4221\/revisions\/5417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}