{"id":4296,"date":"2023-04-10T14:55:07","date_gmt":"2023-04-10T11:55:07","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4296"},"modified":"2025-08-13T16:54:33","modified_gmt":"2025-08-13T13:54:33","slug":"gzt-medyada-tan-haskol-ile-para-serisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/gzt-medyada-tan-haskol-ile-para-serisi\/","title":{"rendered":"GZT Medyada Tan Haskol ile Para Serisi"},"content":{"rendered":"<p><strong>GZT Medyada Tan Haskol. <\/strong>Kurucu orta\u011f\u0131m\u0131z Tan Haskol <a href=\"https:\/\/www.gzt.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">GZT medyan\u0131n<\/a> haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Z raporu program\u0131nda paran\u0131n bas\u0131lmas\u0131 ve \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecini ele alan 8 b\u00f6l\u00fcml\u00fck bir seri haz\u0131rlayacak. Program\u0131n yay\u0131nlanan ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kredi ve mevduatlar\u0131n \u00fcretilme s\u00fcre\u00e7leri ve bunlara ili\u015fkin mekanikler ele al\u0131nd\u0131. Bankalar\u0131n nas\u0131l para bast\u0131\u011f\u0131 da ki\u015fisel hesaplar\u0131n dahil oldu\u011fu basit bilan\u00e7olar \u00fczerinden g\u00f6sterildi.<\/p>\n<p><iframe title=\"Bankalar nas\u0131l para bas\u0131yor?\" width=\"788\" height=\"443\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/u_d419AOBR4?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>DE\u015e\u0130FRE<\/strong><\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe :<\/strong>\u00a0 \u0130nsanlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n g\u00fcvendi\u011fi ve bir o kadar da yanl\u0131\u015f anlad\u0131\u011f\u0131 tek sistem para. Parasal sisteme g\u00fcvenimiz \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ki, paran\u0131n nereden geldi\u011fini hi\u00e7bir zaman sorgulamay\u0131z. Onun var olmas\u0131 bize yeter. Ancak biz bug\u00fcn bunu sorgulamak istiyoruz. Mesela para basmak deyince akl\u0131n\u0131za ne geliyor? Bir\u00e7ok ki\u015finiz akl\u0131na Merkez bankalar\u0131 taraf\u0131ndan banknot matbaas\u0131nda bas\u0131lan paralar gelebilir. Ancak, bunlar i\u015fin g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131. Sistemin bel kemi\u011fi ise paray\u0131 havadan basan bankalar. Peki, bunu nas\u0131l yap\u0131yorlar? \u0130nsanl\u0131k tarihinin ilk zamanlar\u0131nda bazen bir \u00e7ak\u0131l ta\u015f\u0131, bazen bir deniz kabu\u011fu olarak g\u00f6r\u00fclen para; alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f gibi de\u011ferli metallerin ke\u015ffiyle mallar\u0131n de\u011fi\u015f toku\u015funu sa\u011flaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ulus \u00f6tesi bir konuma gelerek saklama faaliyetlerine konu oldu. Yani insanlar alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f gibi varl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan saklama ihtiyac\u0131 duydular. \u0130\u015fte bu ihtiya\u00e7 da bankalar\u0131n do\u011fu\u015funa sebep oldu.<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/gzt-medyada-tan-haskol-ile-para-serisi-2-bolum\/\">Finans Uzman\u0131 Tan Haskol<\/a> : <\/strong>Bankac\u0131l\u0131k faaliyetleri \u00f6ncelikle saklama faaliyeti olarak ba\u015fl\u0131yor. \u0130\u015fte Orta\u00e7a\u011f Avrupa\u2019s\u0131nda hanedanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 saklama faaliyeti, Tap\u0131nak \u015e\u00f6valyelerinin alt\u0131n saklamas\u0131 gibi. Yani teorik d\u00fczeyde siz alt\u0131n\u0131n\u0131z\u0131, saklamak istedi\u011finiz paray\u0131 g\u00fcvenlik endi\u015feleriyle saklama g\u00fcc\u00fc olan birine veriyorsunuz.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe :<\/strong> Saklama faaliyetlerini geli\u015ftirense sarraflar oldu. Sarraflar\u0131n sistemi basitti. Alt\u0131n\u0131 olanlar sarraflara gider ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n de\u011ferinden bi\u00e7ilen senetlerden al\u0131rd\u0131. Elinde senet bulunanlar da kendi aralar\u0131nda ticaretini senetle yaparlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc sarraflara olan g\u00fcven sonsuzdu. Ne de olsa senedi g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerinde alt\u0131nlar\u0131n\u0131 geri alabileceklerdi. Ancak sarraflar daha sonra \u015funu fark etti: Alt\u0131nlar\u0131n\u0131 emanet edenler nadiren sarrafa u\u011fruyorlard\u0131. B\u00f6ylece, kasalar\u0131nda bulunan alt\u0131n miktar\u0131ndan daha fazla bir de\u011ferde senet basarak piyasaya da\u011f\u0131tt\u0131lar. Kimse bir sorun oldu\u011funu fark etmedi\u011fi s\u00fcrece bunu yapmalar\u0131nda bir sak\u0131nca yoktu. \u0130\u015fte bu \u015fekilde modern bankac\u0131l\u0131k sistemi do\u011fmu\u015f oldu.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol <\/strong><strong>: <\/strong>Modern anlamda kredi sistemi veya bankac\u0131l\u0131k sistemi diye bildi\u011fimiz \u015fey, asl\u0131nda dola\u015f\u0131mdaki kredi miktar\u0131n\u0131n alt\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmamas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Yani insanlara verdi\u011fimiz kredi ve taahh\u00fctlerin bizim sahip oldu\u011fumuz alt\u0131n rezervinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, kredi dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n alt\u0131n miktar\u0131ndan daha fazla oldu\u011fu, alt\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha fazla olmad\u0131\u011f\u0131 noktada ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe : <\/strong>E\u011fer alt\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoksa paralar ne kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bas\u0131l\u0131yor diye soracak olursan\u0131z, itibar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda diyebiliriz. Yani bir \u00fclkenin itibar\u0131 ve ona duyulan g\u00fcven, o \u00fclkenin para basma g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> Paran\u0131n de\u011feri itibari bir de\u011fer. Bizim, ona piyasada atfetti\u011fimiz de\u011fer. Bu, farkl\u0131 dinamiklerden etkileniyor.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe <\/strong><strong>:<\/strong> \u015eimdi bu itibari paralar\u0131 basarken alt\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131k. Peki, bankalar bu para basma s\u00fcrecinin neresinde? Genel kan\u0131 bankalar\u0131n bor\u00e7 verenlerle bor\u00e7 alan aras\u0131nda arac\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Buna g\u00f6re insanlar tasarruf amac\u0131yla bankaya paray\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar. Banka bunun i\u00e7in onlara faiz \u00f6d\u00fcyor. Daha sonra tasarruf sahiplerinden toplad\u0131\u011f\u0131 mevduatlarla ihtiyac\u0131 olanlara kredi veriyor ve vadesi geldi\u011finde faiziyle birlikte geri al\u0131yor. B\u00f6ylece banka bor\u00e7 alanla bor\u00e7 vereni bulu\u015fturup arac\u0131l\u0131k faaliyetlerinden paras\u0131n\u0131 kazan\u0131yor. \u0130\u015fte bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n hikayesi bu. Ger\u00e7ekten de hikaye. Peki ger\u00e7ek ne?<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> Bankalar do\u011frudan paray\u0131 bas\u0131yorlar. Merkez bankalar\u0131n\u0131n durumuysa bug\u00fcn, paran\u0131n miktar\u0131n\u0131 belli politikalarla kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015fan pozisyonda. Yani finansal stabiliteyi sa\u011flay\u0131p para miktar\u0131n\u0131, para durumunu kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015fan kurum. Ama bankalar\u0131n para basmak i\u00e7in bunlara ihtiyac\u0131 yok. Bankalar arac\u0131 de\u011fil bizzat sistemin kendisidir ve bizzat para basarlar.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe :<\/strong> Peki, bu paray\u0131 nas\u0131l bas\u0131yorlar ? Gelin birka\u00e7 senaryo \u00fczerinden mekanizmay\u0131 anlatal\u0131m. Mekanizmay\u0131 anlamam\u0131z i\u00e7in ilk \u00f6nce \u00e7ift kay\u0131tl\u0131 muhasebe sistemini bilmeliyiz. \u00c7ok basit bir \u00f6rnek verip daha sonra bunu bankalara uyarlayaca\u011f\u0131z. Ali araba almak i\u00e7in arkada\u015f\u0131 Ahmet\u2019ten 100.000 lira bor\u00e7lans\u0131n. Bunu muhasebede \u015fu \u015fekilde kaydederiz. Ali\u2019nin bilan\u00e7osunda y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler k\u0131sm\u0131na, Ahmet\u2019ten ald\u0131\u011f\u0131 borcu yazar, varl\u0131klar\u0131na da gelen paray\u0131 yazar\u0131z. \u00c7ift kay\u0131tl\u0131 muhasebe sistemi b\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu \u015fekilde paran\u0131n nereden geldi\u011fini \u00f6\u011frenebilir ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerimizi anlayabiliriz. Banka kredi verirken i\u015fler biraz kar\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc banka kendi borcunu olu\u015fturabiliyor. D\u00fc\u015f\u00fcnsenize kendiniz i\u00e7in, kendinize bor\u00e7 veriyorsunuz. Ali\u2019nin bor\u00e7 almak i\u00e7in Ahmet\u2019e ihtiyac\u0131 vard\u0131. Ama bankan\u0131n her zaman i\u00e7in Ahmetlere ihtiyac\u0131 yok. Yani bankan\u0131n kredi vermesi i\u00e7in illa birinin para getirmesi gerekmiyor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> Bankaya gitti\u011finiz ve herhangi bir kredi talebinde bulundunuz. Mesela ev alacaks\u0131n\u0131z, araba alacaks\u0131n\u0131z veya ba\u015fka bir \u015fey alacaks\u0131n\u0131z. Kredi talebiniz onayland\u0131\u011f\u0131 anda banka ne yap\u0131yor? Size bir mevduat tan\u0131ml\u0131yor. Kredinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda mevduat\u0131 banka o anda yazm\u0131\u015f oluyor .Bu, bankan\u0131n para basma faaliyeti.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe :<\/strong> Bunu \u00e7ift kay\u0131tl\u0131 muhasebe sisteminde g\u00f6sterelim. Bankan\u0131n birine 100 lira kredi verece\u011fini varsayal\u0131m. Bu durumda varl\u0131klar k\u0131sm\u0131nda krediler 100 lira, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckte ise mevduat 100 lira art\u0131yor. Yani bir tu\u015fla banka dijital olarak para bas\u0131yor. Tabii bu senaryoda bir banka ve bir m\u00fc\u015fteri var. Ger\u00e7ek hayatta birden fazla m\u00fc\u015fteri, birden fazla bankaya rastl\u0131yoruz. Gelin di\u011fer senaryoya bakal\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> 2 Adam\u0131nda ayn\u0131 bankada hesab\u0131 var. Biri araba almak istiyor; di\u011feri de banka taraf\u0131ndan kredilendirildi.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe :<\/strong> Banka araba almak isteyen m\u00fc\u015fterisine 100 liral\u0131k kredi tan\u0131mlas\u0131n. B\u00f6ylece, az \u00f6nce anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi mevduat\u0131 da olu\u015fturmu\u015f oldu. Araba almak isteyen m\u00fc\u015fteri 100 liray\u0131 sat\u0131c\u0131ya g\u00f6nderecek ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda arabay\u0131 alacak. Bu \u015fekilde mevduat al\u0131c\u0131dan sat\u0131c\u0131ya ge\u00e7ti. Sat\u0131c\u0131n\u0131n da\u00a0 mevduat hesab\u0131 ayn\u0131 bankada oldu\u011fu i\u00e7in, bankan\u0131n bilan\u00e7osu de\u011fi\u015fmedi. Yani mevduat yine bankada kalm\u0131\u015f oldu. Araba hangi parayla al\u0131nd\u0131? Banka\u2019n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu mevduatla. Peki mevduat nerede? Yine bankada.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> Banka a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015fen bir \u015fey var m\u0131? Yok.. Mevduat\u0131 birinci adamdan sildi, ikinci adama yazd\u0131. Bunun ne rezerv pozisyonunda ne de kredi pozisyonunda herhangi bir de\u011fi\u015fim yok. Mevduat rakam\u0131 da ayn\u0131.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe :<\/strong> Bu sefer 2 banka ve 2 m\u00fc\u015fterinin oldu\u011fu bir senaryo d\u00fc\u015f\u00fcnelim.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> Birinci adamla ikinci adam al\u0131\u015fveri\u015f yapt\u0131lar. Mevduatlar gitti geldi. Mevduatlar ayn\u0131 miktarda gidip gelirse bankalar\u0131n yine rezerv ihtiyac\u0131 yok; do\u011fru mu ?<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe : <\/strong>Do\u011fru.. Gelin, \u00f6rnek \u00fczerinden g\u00f6sterelim. A bankas\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fterisi kredi talebinde bulunsun. Banka, bir tu\u015fla paray\u0131 basar ve mevduat\u0131 tan\u0131mlar. 100 Liral\u0131k mevduat A bankas\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fterisine gelir. B bankas\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fterisi de B\u2019den kredi als\u0131n. B bankas\u0131 bir tu\u015fla para basarak mevduat\u0131 tan\u0131mlad\u0131. Para B\u2019nin m\u00fc\u015fterisine geldi. A ve B bankalar\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fterileri birbiriyle ayn\u0131 de\u011ferde al\u0131\u015f veri\u015f yaps\u0131n ve mevduatlar bankalar aras\u0131 yer de\u011fi\u015ftirsin. Al\u0131\u015fveri\u015f e\u015fit de\u011ferde \u00a0yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mevduatlar yine bankada kald\u0131. Basit bir \u015fekilde para bas\u0131lm\u0131\u015f oldu. Bankalar\u0131n \u00e7ok kolay bir \u015fekilde para bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ancak bu iki senaryoda mevduatlar bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 miktar\u0131yla bankalarda kal\u0131yor. Milyonlarca insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, y\u00fczlerce bankan\u0131n oldu\u011fu bir yerde mevduatlar\u0131n bankalar aras\u0131 gidip gelmesiyle baz\u0131 bankalarda biraz daha az, baz\u0131lar\u0131ndaysa biraz daha fazla mevduat birikebiliyor. Mevduatlar\u0131n az birikti\u011fi yerde rezerv ihtiyac\u0131 do\u011fuyor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : <\/strong>Bankalar aras\u0131nda mevduatlar hareket ederler. 1.000 liral\u0131k para hareket ediyorsa, g\u00fcn sonunda baz\u0131 bankalarda belki 100 liral\u0131k rezerv ihtiyac\u0131 olu\u015fur; do\u011fru mu ?<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe : <\/strong>Bankalar rezerv ihtiyac\u0131n\u0131 merkez bankalar\u0131ndan, rezerv fazlas\u0131 olan ba\u015fka bir bankadan veya bir ki\u015finin mevduat hesab\u0131na yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 paradan kar\u015f\u0131layabilir. \u0130\u015fte burada, bankalar\u0131n neden mevduat toplad\u0131\u011f\u0131 sorusu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fuyor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : <\/strong>Bankalar o zaman neden mevduat toplar ? Birincisi, bankalar merkez bankalar\u0131ndan her zaman politika faiziyle bor\u00e7lanamazlar ve istedi\u011fi miktarda da bor\u00e7lanamazlar. \u0130\u015fte sermaye rasyolar\u0131 vesaire gibi teknik k\u0131s\u0131tlar vard\u0131r. Buna ek olarak, merkez bankas\u0131 her zaman bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamayabilir. Ayr\u0131ca bankan\u0131n maliyeti sadece politika faizi de de\u011fil. Niye ? Az \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, tahvilleri teminat olarak vermek zorundas\u0131n\u0131z, merkez bankas\u0131ndan bor\u00e7lan\u0131yorsan\u0131z. Ba\u015fka bankadan bor\u00e7lan\u0131yorsan\u0131z da tahvilleri teminat olarak vereceksiniz. Ama mudiden para ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda her hangi bir teminat vermek zorunda de\u011filsiniz.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe : <\/strong>\u015e\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: Bir arkada\u015f\u0131n\u0131zdan bor\u00e7 alacaks\u0131n\u0131z ama o, size \u2018\u2019bor\u00e7 veririm ama bana araban\u0131 teminat olarak vereceksin. Borcunu \u00f6dedi\u011finde de teminat ortadan kalkacak \u2018\u2019 diyor. \u0130\u015fte Merkez Bankas\u2019\u0131ndan ya da di\u011fer bankalardan rezerv temin edilirken bu durum s\u00f6z konusu. Ama bankalara direkt olarak para yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bankan\u0131n teminat verme gibi bir derdi olmuyor. \u015eu ana kadar bankalar\u0131n kolay bir \u015fekilde para bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te duruma g\u00f6re rezerv ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Baz\u0131lar\u0131n\u0131z \u015funu sorabilir: O zaman sonsuza kadar para basabilir miyiz ?\u00a0 Tam olarak \u00f6yle de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc bankan\u0131n verece\u011fi kredi miktar\u0131yla ilgili bir tak\u0131m k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 bulunuyor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : <\/strong>Bankalar sermaye rasyolar\u0131n\u0131 ge\u00e7emezler. Yani sermayelerinin belli bir kat\u0131na kadar para basabilirler. Sermaye rasyosunun olmas\u0131n\u0131n nedeni, bankan\u0131n zaten sonsuza kadar para basmamas\u0131. B\u00f6yle bir \u015fey olursa, enflasyonla sistem y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in, para arz\u0131n\u0131 siz kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe : <\/strong>Sermayelerinin belirli bir kat\u0131na kadar para basabilen bankalar, piyasa \u015fartlar\u0131na ve risk i\u015ftah\u0131na g\u00f6re de kredi verirken dikkatli davran\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : <\/strong>Bunun d\u0131\u015f\u0131nda banka sermaye rasyosunun tamam\u0131n\u0131 kullan\u0131r m\u0131 kullanmaz m\u0131 ; bu risk i\u015ftah\u0131na g\u00f6re de de\u011fi\u015febilir bankalar\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc kredi verdi\u011finiz insan\u0131n krediyi geri \u00f6deyebilmesi gerekir. Yani kredi verdi\u011finiz insanlar kredileri geri \u00f6deyemezse, banka bu i\u015ften zarar eder.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r Enes Cebe : <\/strong>Buna da bir nevi operasyon riski diyebiliriz. Yani banka \u00f6n\u00fcne gelene kredi verir ve geri \u00f6demelerini alamazsa, yine rezerv s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na girecek. Buraya kadar anlatt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7ok basit bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayabiliriz. Bir \u00e7ift\u00e7i tar\u0131msal bir \u00fcr\u00fcn\u00fc ekmek i\u00e7in ilk a\u015famada ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131na ihtiya\u00e7 duymaz. \u00d6nce o mahsul\u00fc eker, sonra halihaz\u0131rda bulunan suyu kullan\u0131r. Ancak sonra elindeki su biter de hi\u00e7 ya\u011fmur ya\u011fmazsa mahsulleri zarar g\u00f6r\u00fcr. Ayn\u0131 \u015fekilde bankalar da ilk a\u015famada kredi vermek i\u00e7in mevduata ihtiya\u00e7 duymazlar. Ama bu s\u00fcre\u00e7te rezervlerini iyi y\u00f6netmek zorundalar. Yoksa operasyonel a\u00e7\u0131dan s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayabilirler. Sonu\u00e7 olarak bankalar\u0131n arac\u0131l\u0131k faaliyetleri yapmaktan ziyade, sistemin kendisi oldu\u011funu ve bilfiil para bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Zaten IMF gibi kurumlar da makalelerinde, bankalar\u0131n para basmadaki rol\u00fcn\u00fcn \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu ve duruma g\u00f6re finansal dalgalanmalara sebep olabilece\u011fini vurguluyor. Bu zamana kadar para basan kurum olarak sadece Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131 biliyorduk. Ama bunun, b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk. Peki bankalar sistemin kendisiyse, merkez bankalar\u0131n\u0131n rol\u00fc ne ? Ben Enes Cebe. Parasalt\u2019\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Finans Uzman\u0131 Tan Haskol\u2019la bankalar\u0131n nas\u0131l para bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131k. Bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>GZT Medyada Tan Haskol. Kurucu orta\u011f\u0131m\u0131z Tan Haskol GZT medyan\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Z raporu program\u0131nda paran\u0131n bas\u0131lmas\u0131 ve \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecini ele alan 8 b\u00f6l\u00fcml\u00fck bir seri haz\u0131rlayacak. Program\u0131n yay\u0131nlanan ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kredi ve mevduatlar\u0131n \u00fcretilme s\u00fcre\u00e7leri ve bunlara ili\u015fkin mekanikler ele al\u0131nd\u0131. Bankalar\u0131n nas\u0131l para bast\u0131\u011f\u0131 da ki\u015fisel hesaplar\u0131n dahil oldu\u011fu basit bilan\u00e7olar \u00fczerinden g\u00f6sterildi. DE\u015e\u0130FRE<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4298,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":{"footnotes":""},"categories":[89],"tags":[274,273,272],"class_list":{"0":"post-4296","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-video","5":"has-post-thumbnail","7":"category-duyurular","8":"tag-bankacilik","9":"tag-bankacilik-sistemi","10":"tag-para","11":"post_format-post-format-video"},"better_featured_image":{"id":4298,"alt_text":"Parasalt Tan Haskol Videolar\u0131","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":1271,"height":666,"file":"2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir.jpg","filesize":264012,"sizes":{"medium":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-300x157.jpg","width":300,"height":157,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":12422,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-300x157.jpg"},"large":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-1024x537.jpg","width":1024,"height":537,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":101250,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-1024x537.jpg"},"thumbnail":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":6394,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-768x402.jpg","width":768,"height":402,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":63668,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-768x402.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-150x79.jpg","width":150,"height":79,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":3813,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-150x79.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-450x236.jpg","width":450,"height":236,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":25700,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-450x236.jpg"},"bunyad-full":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-1200x629.jpg","width":1200,"height":629,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":129582,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-1200x629.jpg"},"bunyad-768":{"file":"Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-768x402.jpg","width":768,"height":402,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":63668,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir-768x402.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4296,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Parasalt-Tan-Haskol-1.Bolum-Para-Nasil-Basilir.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4296"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5532,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4296\/revisions\/5532"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}