{"id":4395,"date":"2023-04-23T06:34:47","date_gmt":"2023-04-23T03:34:47","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4395"},"modified":"2025-07-22T00:16:34","modified_gmt":"2025-07-21T21:16:34","slug":"birinci-derece-fiyat-farklilastirmasi-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/birinci-derece-fiyat-farklilastirmasi-nedir\/","title":{"rendered":"Birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 nedir?"},"content":{"rendered":"<p>Birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 monopol piyasa analizlerine ili\u015fkin bir konudur. Monopol piyasas\u0131nda bir firma \u00fcretti\u011fi her \u00fcr\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 birimlerini farkl\u0131 fiyatlardan satar. B\u00f6yle bir piyasada firman\u0131n her t\u00fcketiciye farkl\u0131 fiyat uygulamas\u0131na birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 veya tam fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 denir.<\/p>\n<p>Birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131nda monopolc\u00fc firma, \u00fcretti\u011fi mal\u0131 sat\u0131n almak isteyenlerle teker teker g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr ve \u00fcretti\u011fi her \u00fcr\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 birimlerini o birime en y\u00fcksek fiyat\u0131 veren t\u00fcketiciye satar. Bir ekonomide <a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/arz-soklari-nedir\/\">piyasa talep e\u011frisi<\/a> t\u00fcketicilerin her birim \u00fcr\u00fcn i\u00e7in \u00f6demeye raz\u0131 olduklar\u0131 en y\u00fcksek fiyat d\u00fczeylerinin \u00a0( talep rezervasyon fiyatlar\u0131n\u0131n ) geometrik yerine tekab\u00fcl etti\u011fi hat\u0131rlan\u0131rsa, birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131, monopolc\u00fc firman\u0131n \u00fcretti\u011fi her birim mal\u0131 piyasa talep e\u011frisince belirlenen fiyattan satmas\u0131 \u015feklinde de tan\u0131mlanabilir. Birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131nda monopolc\u00fc firma tam rekabet\u00e7i end\u00fcstri kadar mal \u00fcretir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, monopolc\u00fc firman\u0131n tek fiyat uygulamas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak<a href=\"https:\/\/ocw.metu.edu.tr\/pluginfile.php\/6830\/course\/section\/2517\/L3_rekabetcipiyasa.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> t\u00fcketici art\u0131\u011f\u0131n\u0131n<\/a> ve dara kayb\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc kar olarak elde eder. K\u0131saca, birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 monopolc\u00fcn\u00fcn tam rekabet\u00e7i end\u00fcstri kadar etkin olmas\u0131na yol a\u00e7ar. Yukar\u0131da anlat\u0131lanlar a\u015fa\u011f\u0131daki grafikte g\u00f6sterilmi\u015ftir;<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4396\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi.jpg\" alt=\"Birinci Derece Fiyat Farkl\u0131la\u015fmas\u0131 Grafi\u011fi\" width=\"563\" height=\"270\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi.jpg 563w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-300x144.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-150x72.jpg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-450x216.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 563px) 100vw, 563px\" \/><\/p>\n<p>Tam fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131nda monopolc\u00fc her birim mal\u0131 talep e\u011frisince belirlenen en y\u00fcksek fiyattan satt\u0131\u011f\u0131ndan, marjinal has\u0131lat\u0131 ( ilave birimin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n toplam has\u0131latta getirdi\u011fi art\u0131\u015f ) fiyata e\u015fittir. Dolay\u0131s\u0131yla da piyasa talep e\u011frisi tam rekabettekine benzer bi\u00e7imde art\u0131k monopolc\u00fcn\u00fcn marjinal has\u0131lat\u0131n\u0131 temsil eder. Dolay\u0131s\u0131yla da monopolc\u00fc MR = LRMC e\u015fitli\u011finin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 noktada \u00a0rekabet\u00e7i \u00fcretim &#8211; sat\u0131\u015f d\u00fczeyinde dengeye gelir. B\u00f6ylece monopolc\u00fc tek fiyat uygulamas\u0131nda yer alan t\u00fcketici fazlas\u0131 ile dara kayb\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmek suretiyle, hem toplam kar\u0131n\u0131 artt\u0131rm\u0131\u015f, hem de tek fiyat uygulamas\u0131n\u0131n kaynak da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u00fczerindeki olumsuz etkisini telafi etmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Monopolc\u00fcn\u00fcn tam fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na gidebilmesi i\u00e7in, her t\u00fcketicinin \u00f6demeye raz\u0131 oldu\u011fu maksimum fiyat\u0131 bilmesi gerekir. Bu durum ise bir ekonomide pek m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir durumdur. Dolay\u0131s\u0131yla da tam fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ek hayatta pek rastlanmayan bir durum olarak alg\u0131lamak gerekir. Bu alanda bilgi asimetrisi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar vard\u0131r ve veri kullan\u0131m miktar\u0131, uygulama ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 ile bilgi asimetrisinin durumu t\u00fcketice aleyhine yeniden modellenmi\u015ftir. Burada ana fikir monopolc\u00fc firman\u0131n daha fazla veriyi i\u015fleyerek m\u00fc\u015fteriler i\u00e7in mikro segmentasyon yapmas\u0131 ve t\u00fcketici rant\u0131n\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fcklemesi imkan\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojileri ile daha fazla uygulanabilir olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 monopol piyasa analizlerine ili\u015fkin bir konudur. Monopol piyasas\u0131nda bir firma \u00fcretti\u011fi her \u00fcr\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 birimlerini farkl\u0131 fiyatlardan satar. B\u00f6yle bir piyasada firman\u0131n her t\u00fcketiciye farkl\u0131 fiyat uygulamas\u0131na birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 veya tam fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 denir. Birinci derece fiyat farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131nda monopolc\u00fc firma, \u00fcretti\u011fi mal\u0131 sat\u0131n almak isteyenlerle teker teker g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr ve<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":4396,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[286,298,299],"class_list":{"0":"post-4395","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-iktisat-teoremleri","10":"tag-monopol","11":"tag-talep"},"better_featured_image":{"id":4396,"alt_text":"Birinci Derece Fiyat Farkl\u0131la\u015fmas\u0131 Grafi\u011fi","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":563,"height":270,"file":"2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi.jpg","filesize":15093,"sizes":{"medium":{"file":"Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-300x144.jpg","width":300,"height":144,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":3406,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-300x144.jpg"},"thumbnail":{"file":"Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":2045,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-150x150.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-150x72.jpg","width":150,"height":72,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":1280,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-150x72.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-450x216.jpg","width":450,"height":216,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":5989,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi-450x216.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4395,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Birinci-Derece-Fiyat-Farklilasmasi.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4395"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5245,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4395\/revisions\/5245"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}