{"id":4623,"date":"2023-05-29T15:10:45","date_gmt":"2023-05-29T12:10:45","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4623"},"modified":"2025-07-20T04:18:27","modified_gmt":"2025-07-20T01:18:27","slug":"turkiyenin-doviz-rezervleri-hakkinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/turkiyenin-doviz-rezervleri-hakkinda\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye’nin D\u00f6viz Rezervleri Hakk\u0131nda"},"content":{"rendered":"

T\u00fcrkiye’nin d\u00f6viz rezervlerini \u015f\u00f6yle tahlil edebiliriz. \u00dclkenin bir rezervi var. \u015eu anda bu 100 milyar dolar civar\u0131. E\u011fer mevduat\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7ekmek isterseniz alaca\u011f\u0131n para bu kadar. Halbuki \u00fclkedeki d\u00f6viz mevduat\u0131 100 milyar dolardan fazla. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu mevduat\u0131n bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00f6viz cinsi kredi var. Bunlar likit de\u011fil. Bug\u00fcn banka krediyi paraya \u00e7evirip borcunu \u00f6deyemez. TL’de de durum ayn\u0131d\u0131r. Yerle\u015fikler d\u00f6viz talep etti\u011finde \u00fclke rezervi azalmaz. Bir taraf pozisyonunu eksiye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrse yerle\u015fi\u011fin talebi kar\u015f\u0131lan\u0131r. Bu taraf eskiden firmalard\u0131. Banka firmaya d\u00f6viz kredisi veriyor kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6viz mevduat\u0131 da yerle\u015fiklerin mevduat talebini kar\u015f\u0131l\u0131yordu. \u015eimdi kar\u015f\u0131da firma yok TCMB var. Bu asl\u0131nda bir problem bu de\u011fil. Ger\u00e7ek sorun \u015fu \u00fclke rezervinin erimesi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ithalat\u0131 \u00fclke rezervi ile yap\u0131yoruz. Onun kayna\u011f\u0131 da d\u0131\u015f bor\u00e7. D\u0131\u015f bor\u00e7 almay\u0131nca eski ald\u0131klar\u0131m\u0131zdan harcamad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 yani \u00fclke rezervini yiyoruz. Bu bitince ithalat yap\u0131lamaz ve ithalat kesilirse \u00fcretim sekteye u\u011frar. Bu durum ger\u00e7ekle\u015fmeden cari dengeye gelinmesi \u015fart.<\/p>\n

Bu anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zla TL bankac\u0131l\u0131k aras\u0131nda bir fark var. \u0130kisinde de paran\u0131z bankada beklemiyor. Her zaman birisine kredi olarak verilmi\u015ftir. Bu TCMB de olabilir, bir firma da olabilir. Fark \u015furada: millet bankaya h\u00fccum ederse TCMB s\u0131n\u0131rs\u0131z TL bas\u0131p bankalar\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilir. Ancak Millet yabanc\u0131 paraya h\u00fccum ederse \u00e7ekebilece\u011fi maksimum nakit \u00fclke d\u00f6viz rezervi kadard\u0131r. Bu y\u00fczden gerekti\u011finde nakit d\u00f6viz \u00e7ekimi durduracak irade gereklidir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de bankalar sadece TL basmaz, D\u00d6V\u0130ZDE BASAR<\/a>. Bankalar, firmalara her d\u00f6viz kredisi verdiklerinde d\u00f6viz mevduat\u0131 tan\u0131mlar. ABD d\u0131\u015f\u0131nda bas\u0131lan dolarlara, avrodolar denir.<\/a> Banka her d\u00f6viz kredisi verdi\u011finde<\/p>\n

 <\/p>\n

D\u00f6viz kredisi 100<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 D\u00f6viz mevduat\u0131 100 <\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

kayd\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bankalar olu\u015fturduklar\u0131 d\u00f6viz mevduata kar\u015f\u0131l\u0131k likit d\u00f6viz varl\u0131klar bulundurmak zorundalar. Vatanda\u015f d\u00f6vizini talep etti\u011finde krediyi geri \u00e7a\u011f\u0131ramazlar. Vatanda\u015f paras\u0131n\u0131 ba\u015fka bir bankaya aktarmak istedi\u011finde rezerve ihtiya\u00e7lar\u0131 var. Rezerv ABD bankalar\u0131n\u0131n hesaplar\u0131ndaki d\u00f6vize deniyor. Bu d\u00f6viz de ABD bankas\u0131n\u0131n mevduat\u0131 yani y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc. Yine kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir para yok. Yine ABD bankas\u0131n\u0131n verdi\u011fi kredilerden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir para. Ama ABD bankalar\u0131n\u0131n bir \u00f6zelli\u011fi var: as\u0131l rezerve eri\u015febiliyorlar. As\u0131l rezerv ABD bankalar\u0131n\u0131n FED’teki mevduatlar\u0131. \u0130htiya\u00e7 duyduklar\u0131nda FED’ten bor\u00e7lan\u0131p rezerv bulabilirler. Dolay\u0131s\u0131yla bizim bir bankadan ba\u015fka bir bankam\u0131za dolar g\u00f6nderilece\u011fi zaman bu i\u015flem ABD’de bir bankadaki iki hesap veya iki bankadaki 2 hesap aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu b\u00f6yle bir parantez olarak kals\u0131n, mevzumuza d\u00f6nelim. Bizim bankalar rezerv ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131ndan bor\u00e7lanarak kar\u015f\u0131lar:<\/p>\n

 <\/p>\n

Muhabir 100<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Yurt d\u0131\u015f\u0131na kredi borcu 100<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Her yurt d\u0131\u015f\u0131ndan bor\u00e7land\u0131klar\u0131nda ABD bankas\u0131ndaki muhabir hesaplar\u0131 yani mevduatlar\u0131 artar. Bu paray\u0131 da nakit \u00e7ekip mudilerinin nakit taleplerini kar\u015f\u0131layabilir veya hesaplar\u0131nda tutup mudilerinin d\u00f6viz transferlerini yaparlar. Bankalar\u0131m\u0131z\u0131n bu rezervleri Merkez Bankas\u0131na swapla verip faiz kazanabilir. Banka rezervleri d\u00f6viz mevduatlar\u0131ndan \u00e7ok daha azd\u0131r. Bu sadece d\u00f6viz mevduat\u0131 i\u00e7in de\u011fil TL mevduat\u0131 i\u00e7in de b\u00f6yle. B\u00f6yle olmak da zorunda. \u00c7\u00fcnk\u00fc dikkat ederseniz bankalar mevduat\u0131 krediden \u00fcretiyor. Zaten sizin mevduat\u0131n\u0131z \u00fcretilirken ortada rezerv yoktu. Banka \u00e7ekimlere yetecek kadar TL veya d\u00f6viz rezervini tutar. Tutaca\u011f\u0131 minimum likit varl\u0131k oran\u0131 bellidir, bunun alt\u0131na d\u00fc\u015femez.<\/p>\n

Rezerv ve mevduat\u0131n iki farkl\u0131 olgu oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fckten sonra bu ikisi \u00fczerinden yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi ve cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n etkilerini g\u00f6sterece\u011fiz. Yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi fazla bir rezerv ihtiyac\u0131 do\u011furmaz. Burada bildi\u011fimiz para tan\u0131mlama s\u00fcreci \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Banka bir varl\u0131k edindi\u011finde kar\u015f\u0131s\u0131na mevduat yazar ve dolar basm\u0131\u015f olur. Eskiden bu i\u015flem:<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

Ticari d\u00f6viz kredisi 100<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 D\u00f6viz mevduat\u0131 100<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\u015feklinde oluyordu. Hane halk\u0131n\u0131n d\u00f6viz talebini firmalar kar\u015f\u0131l\u0131yordu diyebiliriz. \u0130\u00e7eride d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyona d\u00fc\u015fmek isteyen oldu\u011fu s\u00fcrece i\u00e7 talep i\u00e7eriden kar\u015f\u0131lanabiliyor. Firmalar 2018 y\u0131l\u0131na kadar d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in hane halk\u0131n\u0131n d\u00f6viz talebi kar\u015f\u0131lanabildi. Birinin d\u00f6viz pozisyon fazlas\u0131 di\u011ferinin d\u00f6viz pozisyon a\u00e7\u0131\u011f\u0131 oldu, bu ikisi birbirini dengeledi. 2018 kur krizi ile birlikte firmalar d\u00f6viz kredilerinden elini ete\u011fini \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. Firmalar\u0131n a\u00e7\u0131k pozisyonu kapand\u0131k\u00e7a yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi kar\u015f\u0131lanamad\u0131 ve kur y\u00fckseldi. Kurlardaki her y\u00fckseli\u015fte firmalar\u0131n yerini kamu ald\u0131. Kamu a\u00e7\u0131k pozisyona d\u00fc\u015ferek yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebini kar\u015f\u0131lad\u0131. Bunu swap, KKM gibi ara\u00e7larla yapt\u0131. \u0130\u00e7eride fazla pozisyonu dengeleyecek bir a\u00e7\u0131k pozisyon oldu\u011fu s\u00fcrece i\u00e7 talep y\u00f6netilebilir.<\/p>\n

Bir de i\u015fin rezerv boyutu var. REZERVLER\u0130 POZ\u0130SYONLA Y\u00d6NTEMEZS\u0130N\u0130Z. Cari a\u00e7\u0131k verdi\u011finiz s\u00fcrece d\u0131\u015far\u0131dan kaynak giri\u015fi olmal\u0131 ki rezervleriniz erimesin. Cari a\u00e7\u0131k verirken d\u0131\u015far\u0131dan kaynak giri\u015fi olmazsa Merkez Bankas\u0131 rezervleri erir. Bu erime ilelebet s\u00fcrmez. B\u00f6yle bir durumda cari ekonominin cari dengeye gelmesi gerekir. Cari dengeye gelmek i\u00e7in sadece kuru yukar\u0131 salmak da yetmez. Ayn\u0131 zamanda talebin de daralmas\u0131 gerekir. Ana ak\u0131mc\u0131lar talebi eksi b\u00fcy\u00fcme b\u00f6lgesine kadar daralt\u0131rlar. Biz ise talebin b\u00fcy\u00fcmeyi s\u0131f\u0131ra yakla\u015ft\u0131racak \u015fekilde daralt\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Talebi daraltmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde kurdaki y\u00fckseli\u015f oldu\u011fu gibi fiyatlara yans\u0131r, enflasyon y\u00fckselir, kurdaki y\u00fckseli\u015f de bo\u015fa gitmi\u015f olur. Enflasyondaki y\u00fckseli\u015f yurt i\u00e7i fiyatlar\u0131 tekrar yurt d\u0131\u015f\u0131 fiyatlar seviyesine getirdi\u011finden cari dengeye ula\u015fabilmek i\u00e7in tekrar kurda bir y\u00fckseli\u015f gerekir. Kur enflasyon sarmal\u0131na girmemek i\u00e7in talebi bask\u0131l\u0131yoruz. Bu sayede hem kurdan fiyatlara ge\u00e7i\u015f zay\u0131flar, zay\u0131f talep ortam\u0131nda ithalat d\u00fc\u015fer. Y\u00fckselen reel kur da ithalat\u0131 bask\u0131larken, ihracat\u0131 art\u0131r\u0131r. Sonu\u00e7 olarak ekonomi cari dengeye gelir ve kanama durmu\u015f olur. Ekonomi cari dengede oldu\u011fu s\u00fcrece de rezervlerde erime ya\u015fanmaz.<\/p>\n

Tabi bu durumun bir bedeli var. Enflasyonu ve cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 e\u015f anl\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fcmeden feragat etmek gerekiyor. \u0130\u015fte bu y\u00fczden d\u0131\u015far\u0131dan d\u00f6viz getirmek vaat ediliyor. D\u0131\u015far\u0131dan d\u00f6viz hangi \u015fartlarda gelir? Bunlardan birisi TL riski alarak di\u011feri TL riski almadan. Yabanc\u0131n\u0131n TL riski alarak gelmesinde bug\u00fcn bir engel yok. TL riskini almamak i\u00e7in gelmiyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc TL’den elde edecekleri kazanc\u0131n kur art\u0131\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalabilece\u011fini fiyatl\u0131yorlar. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc kuru stabil tutabilece\u011fimize dair bir plan program yok. Kuru aylarca sabit tutmak stabil tutmak anlam\u0131na gelmiyor. Beklenen kurun sabit kalmas\u0131 da de\u011fil. Kur TL getirisinin alt\u0131nda y\u00fckseldi\u011fi s\u00fcrece yabanc\u0131 para kazanabilir. Bu da KKM sayesinde her zamankinden daha m\u00fcmk\u00fcn. KKM i\u00e7erideki d\u00f6viz talebini y\u00f6netme imkan\u0131 tan\u0131d\u0131.<\/a> \u015eu anda tek yap\u0131lmas\u0131 gereken kurun stabil bir \u015fekilde yurt i\u00e7i enflasyon ile yurt d\u0131\u015f\u0131 enflasyon kadar artmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak. Yurt i\u00e7i enflasyonun alt\u0131nda bir kur art\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kadarl\u0131k art\u0131\u015f cari dengeyi s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in yeterli. Kur yurt i\u00e7i ile yurt d\u0131\u015f\u0131 enflasyon fark\u0131 kadar artt\u0131\u011f\u0131nda cari a\u00e7\u0131k b\u00fcy\u00fcmez, \u00fclke d\u00f6viz kaybetmez, d\u0131\u015f borca ihtiya\u00e7 duymaz. Yabanc\u0131 kendisine ihtiya\u00e7 duyulmayacak bir kur politikas\u0131 g\u00f6r\u00fcrse gelir. Yabanc\u0131 hep ona ihtiyac\u0131n\u0131z yokken gelir. \u0130htiyac\u0131n\u0131z varsa kuru y\u00f6netemiyorsunuz demektir. Yabanc\u0131 da kurunu y\u00f6netemeyen \u00fclkeye gelmez. KKM i\u00e7 talebi y\u00f6neterek kuru y\u00f6netme imkan\u0131 verdi. Bu imkan varken kura ani ataklar olmaz. Siz de d\u00f6vizdeki volatiliteyi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Volatiliteyi d\u00fc\u015f\u00fcrmek kuru sabit tutmak demek de\u011fil. Kur yurt i\u00e7i ile yurt d\u0131\u015f\u0131 enflasyon fark\u0131 kadar artar ancak bu art\u0131\u015f zamana e\u015fit yay\u0131l\u0131r. Bu sayede \u00fclkeye gecelik gelen yabanc\u0131 dahi makul bir getiri elde eder. Yabanc\u0131n\u0131n arad\u0131\u011f\u0131 az riskli makul getiridir. B\u00f6yle bir getiriyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde para \u00fclkeye akmaya ba\u015flar. Enflasyonu y\u00fcksek bir \u00fclkede kur aylarca sabit kal\u0131rsa yabanc\u0131 gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc o kurun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirler.<\/p>\n

Yabanc\u0131n\u0131n ikinci bir geli\u015f \u015fekli ise swap. \u015eu anda bu imkan kapal\u0131. Swapla geldi\u011finde yabanc\u0131 T\u00fcrk liras\u0131 riskini alm\u0131yordu. D\u00f6vizini bor\u00e7 veriyor, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda TL bor\u00e7lan\u0131yordu. Bor\u00e7 verilen d\u00f6viz de \u00fclke rezervlerine kat\u0131l\u0131yordu. Bu d\u00f6viz de s\u0131cak para. Gecelik olabilir, haftal\u0131k olabilir, ayl\u0131k olabilir. Bir g\u00fcn ans\u0131z\u0131n u\u00e7up gitti\u011finde ekonomileri sert vurur. Bu t\u00fcr ataklar\u0131 2018’de ya\u015fad\u0131k. Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir para ile finanse ediyoruz. KKM bize s\u0131cak paran\u0131n ani \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6netme imkan\u0131 tan\u0131yor. KKM ile d\u00f6vize i\u00e7 talebi azaltabiliyorsunuz. Ani \u00e7\u0131k\u0131\u015flara bir de i\u00e7 talep art\u0131\u015f\u0131n\u0131n eklenmesini engelleyebiliyorsunuz. Tabi \u015fu anda b\u00f6yle bir sorunumuz yok \u00e7\u00fcnk\u00fc swap piyasas\u0131 yok. Neden yok? \u00c7\u00fcnk\u00fc yabanc\u0131lar bor\u00e7land\u0131klar\u0131 TL ile tekrar d\u00f6viz alarak TL’yi a\u00e7\u0131\u011fa sat\u0131yorlard\u0131. Tan\u0131d\u0131k geldi mi? \u015eu anda yerle\u015fiklerin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilk yabanc\u0131lar yapt\u0131. TL kredi ile d\u00f6viz ald\u0131lar. Sonunda yabanc\u0131lar\u0131n i\u015flem yapt\u0131\u011f\u0131 Londra piyasas\u0131 faizleri art\u0131r\u0131larak, ara ara \u015fok faiz art\u0131\u015flar\u0131 yap\u0131larak TL’nin a\u00e7\u0131\u011fa sat\u0131\u015f\u0131 engellendi. Tabi bu arada TL’yi a\u00e7\u0131\u011fa satma niyeti olmayan, buldu\u011fu TL ile borsaya girecek yabanc\u0131lar da engellendi. Bu yabanc\u0131lar\u0131n TL bor\u00e7lan\u0131rken, verecekleri d\u00f6viz bor\u00e7tan da olundu. Kesilen s\u0131cak para musluklar\u0131ndan biri de bu yabanc\u0131lara kapat\u0131lan swap muslu\u011fu. Yabanc\u0131lara swap Londra’da de\u011fil ama belki \u0130stanbul’da a\u00e7\u0131labilir. Londra’da yap\u0131lan swaptan elde edilen TL ile ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 takip etme imkan\u0131 yok. Ama T\u00fcrkiye’deki bankalarda yap\u0131lan swap kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde edilen TL ile d\u00f6viz al\u0131nmamas\u0131 \u015fart\u0131 getirilebilir. Yabanc\u0131 bu \u015farta uygun d\u00f6vizini bor\u00e7 verip TL bor\u00e7lan\u0131r, o bor\u00e7la da borsaya girer, hisse al\u0131r. Biz de rezerv elde etmi\u015f oluruz. S\u0131k s\u0131k borsay\u0131 vurguluyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc faiz enflasyonun alt\u0131ndayken borsa \u00e7ok cazip. KKM ile birlikte kurun yurt i\u00e7i yurt d\u0131\u015f\u0131 enflasyon fark\u0131 kadar y\u00fckselmesi yetiyor. Borsa ise en az enflasyon kadar y\u00fckselir. Hatta \u015firketlerin kar ettikleri de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek enflasyon \u00fczerinde getiri beklenir. Kur d\u00fc\u015f\u00fck volatilite ile zaman yayg\u0131n bir \u015fekilde enflasyon alt\u0131nda y\u00fckselirken, k\u0131sa vadeli yabanc\u0131 fonlar makul d\u00fc\u015f\u00fck riskli getiri elde eder. Kazand\u0131k\u00e7a daha \u00e7ok gelirler. Daha \u00e7ok geldik\u00e7e \u00fclke rezervleri artar. Yabanc\u0131ya swap\u0131 kontroll\u00fc bir \u015fekilde a\u00e7mam\u0131z gerekiyor. Faiz enflasyonun alt\u0131ndayken sadece yabanc\u0131ya de\u011fil t\u00fcm TL kredinin nereye harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek zorundas\u0131n\u0131z. Sistemi buna g\u00f6re tekrar tasarlayacaks\u0131n\u0131z. Aksi takdirde krediyi \u00e7eken d\u00f6vize alt\u0131na ko\u015far. Bu da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmaz.<\/p>\n

\u00d6zetle yabanc\u0131n\u0131n geli\u015fi i\u00e7in iki \u015fey yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor: Birincisi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir kur politikan\u0131z olacak. Yabanc\u0131 hi\u00e7 gelmese bile cari dengede g\u00f6t\u00fcr\u00fclebildi\u011finizi g\u00f6stereceksiniz. Bunu yapabilmek i\u00e7in kuru art\u0131r\u0131rken talebi a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekeceksiniz, biraz b\u00fcy\u00fcmeden feragat edeceksiniz. Yabanc\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kal\u0131c\u0131 kurtulmak i\u00e7in ise yat\u0131r\u0131mlar\u0131n kredilerden ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 y\u00fckselteceksiniz. Yat\u0131r\u0131mlar artarsa \u00fclkenin ihracat\u0131 artar ve cari a\u00e7\u0131k kapan\u0131r. Yat\u0131r\u0131m boyutunu ba\u015fka makalelerde s\u0131k s\u0131k vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bu yaz\u0131da sadece bir parantez olarak kals\u0131n. KKM i\u00e7erideki d\u00f6viz talebini y\u00f6neterek kurun stabil, enflasyonun alt\u0131nda ve d\u00fc\u015f\u00fck volatilite ile y\u00fckselmesini temin eder. Cari dengeye geldi\u011finizde, rezervleriniz erimez, yabanc\u0131ya ihtiyac\u0131n\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f olursunuz. Onlar da kendilerine ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerinde gelirler. \u0130kinci nokta ise yabanc\u0131n\u0131n geli\u015finde en temel kanallardan birisi olan swap kanal\u0131n\u0131n kontroll\u00fc a\u00e7\u0131lmas\u0131. Swap yabanc\u0131ya TL riski almadan \u00fclkeye girme imkan\u0131 veriyordu. TL riski almasa da d\u00f6vizini bize bor\u00e7 veriyordu. Biz de bu s\u0131cak para ile rezervleri art\u0131r\u0131yorduk. Bug\u00fcn swap imkan\u0131 olsa TL riski almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yabanc\u0131 \u015fu ortamda bile borsaya gelebilir. Ama swap kanal\u0131n\u0131 a\u00e7man\u0131n b\u00fcy\u00fck de bir mahsuru var. Yabanc\u0131 buradan buldu\u011fu TL bor\u00e7la d\u00f6viz alabilir. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in yabanc\u0131ya y\u00f6nelik \u0130stanbul’da bir swap piyasas\u0131 a\u00e7\u0131labilir. Yabanc\u0131 bu piyasada buldu\u011fu TL bor\u00e7 ile d\u00f6viz almayaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct eder. Buldu\u011fu TL fonu TL enstr\u00fcmanlarda de\u011ferlendirir. T\u00fcrk bankalar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 i\u015flemleri de g\u00f6zetim alt\u0131nda tutmak m\u00fcmk\u00fcn olur. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u00fczere yabanc\u0131y\u0131 T\u00fcrkiye’ye getirecek \u015fartlar hep iktisadi. Yap\u0131sal reformlar de\u011fil. Ortodoks politikalar de\u011fil. Kurun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde TL getirinin alt\u0131nda y\u00fckselece\u011fine dair bir politikan\u0131z olacak. TL riski almadan TL yat\u0131r\u0131m yapabilmelerini sa\u011flayacak ara\u00e7lar olacak. Hepsi bu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrkiye’nin d\u00f6viz rezervlerini \u015f\u00f6yle tahlil edebiliriz. \u00dclkenin bir rezervi var. \u015eu anda bu 100 milyar dolar civar\u0131. E\u011fer mevduat\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7ekmek isterseniz alaca\u011f\u0131n para bu kadar. Halbuki \u00fclkedeki d\u00f6viz mevduat\u0131 100 milyar dolardan fazla. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu mevduat\u0131n bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00f6viz cinsi kredi var. Bunlar likit de\u011fil. Bug\u00fcn banka krediyi paraya \u00e7evirip borcunu \u00f6deyemez. TL’de de<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":4627,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[411,207,232],"class_list":{"0":"post-4623","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-doviz-rezervleri","10":"tag-rezerv-para","11":"tag-turkiye-ekonomisi"},"better_featured_image":{"id":4627,"alt_text":"Bankalar Nas\u0131l Para Basar","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":600,"height":284,"file":"2023\/05\/Avrodollar-Nedir.jpg","filesize":52310,"sizes":{"medium":{"file":"Avrodollar-Nedir-300x142.jpg","width":300,"height":142,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":12363,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Avrodollar-Nedir-300x142.jpg"},"thumbnail":{"file":"Avrodollar-Nedir-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":6407,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Avrodollar-Nedir-150x150.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Avrodollar-Nedir-150x71.jpg","width":150,"height":71,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":3622,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Avrodollar-Nedir-150x71.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Avrodollar-Nedir-450x213.jpg","width":450,"height":213,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":25884,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Avrodollar-Nedir-450x213.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4623,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Avrodollar-Nedir.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4623"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5155,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4623\/revisions\/5155"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4627"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}