{"id":4665,"date":"2023-06-09T15:10:53","date_gmt":"2023-06-09T12:10:53","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4665"},"modified":"2025-07-20T04:05:54","modified_gmt":"2025-07-20T01:05:54","slug":"turkiyede-kur-enflasyon-iliskisi-ve-sessiz-monopol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/turkiyede-kur-enflasyon-iliskisi-ve-sessiz-monopol\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de Kur-Enflasyon \u0130li\u015fkisi ve Sessiz Monopol"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sessiz monopol<\/strong>. Bununla ilgili en kritik g\u00f6zlem 2021 son \u00e7eyre\u011finde ya\u015fananlar. <a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/para-ve-kur-politikasinin-turkiye-ekonomisinin-ihtiyaci-olan-stratejiye-gore-konumlandirilmasi\/\">Dolar kuru 10&#8217;dan 18&#8217;e kadar y\u00fckseldi ve oldu\u011fu gibi enflasyona ge\u00e7ti.<\/a> Aral\u0131k 2021 ve Ocak 2022 enflasyonlar\u0131 toplam\u0131 %25 civar\u0131yd\u0131. Yurti\u00e7i fiyatlar da yurtd\u0131\u015f\u0131 fiyatlar kadar artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in cari a\u00e7\u0131ktaki kapanma ancak birka\u00e7 ay s\u00fcrd\u00fc. Ard\u0131ndan ekonomi h\u0131zla cari a\u00e7\u0131\u011fa d\u00f6nd\u00fc. Ani kur ataklar\u0131, sat\u0131c\u0131lar\u0131n ayn\u0131 anda fiyat art\u0131rmalar\u0131n\u0131 adeta koordine ederek, bu i\u015ften t\u00fcm sat\u0131c\u0131lar\u0131n karl\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Herkes ayn\u0131 anda fiyat art\u0131r\u0131nca kimsenin sat\u0131\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmez. Kimse fiyat art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in m\u00fc\u015fteri kaybetmez. Adeta anla\u015fmal\u0131 devasa bir monopol\/oligopol piyasas\u0131 gibi. Normal \u015fartlarda binlerce firman\u0131n bir arada bulundu\u011fu ve yo\u011funla\u015fmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck bir end\u00fcstride firmalar bir araya gelip fiyat art\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde anla\u015famazlar. Ancak kurlar\u0131 birden art\u0131r\u0131rsan\u0131z, z\u0131mni bir anla\u015fmaya zemin haz\u0131rlars\u0131n\u0131z ve bu organizasyonu kendi elinizle sa\u011flam\u0131\u015f olursunuz. 21 Aral\u0131k 2021&#8217;de 18&#8217;e kadar \u00e7\u0131kan dolar y\u0131l sonunda 13.5&#8217;e kadar gerilese de b\u00fct\u00fcn sat\u0131c\u0131lar fiyatlar\u0131n\u0131 birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde 18&#8217;e g\u00f6re art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Herkes ayn\u0131 anda fiyat\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kimse zarar etmedi. Kur d\u00fc\u015ft\u00fc diye de fiyat art\u0131\u015flar\u0131 geri \u00e7ekilmedi. \u00dccretler arkadan geldi\u011fi i\u00e7in arada ge\u00e7en birka\u00e7 ayda da muazzam karlar edildi. MKK kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re, \u015firketler 2022 y\u0131l\u0131nda karlar\u0131n\u0131 %245 art\u0131rd\u0131lar. Kar art\u0131\u015f\u0131 hizmetler sekt\u00f6r\u00fcnde %300&#8217;e yakla\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Kur art\u0131\u015f\u0131 ile cari a\u00e7\u0131kta bir d\u00fczelme isteniyorsa, kur art\u0131\u015flar\u0131 zamana yay\u0131lmal\u0131 ve beraberinde <a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/kredi-genislemesi-enflasyona-yol-acar-mi\/\">TALEP KISILMALI.<\/a> Sat\u0131\u015flar\u0131 d\u00fc\u015ferken firmalar rahat fiyat art\u0131ramazlar ve\/veya e\u015fanl\u0131 fiyat art\u0131ramazlar b\u00f6ylece sessiz monopol olu\u015fmaz\/bozulur.<\/p>\n<p>Bir firma fiyat art\u0131r\u0131rken bir di\u011feri art\u0131rmad\u0131\u011f\u0131nda, fiyat art\u0131ran zarar eder. B\u00f6ylece art\u0131\u015f cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. Zamana yay\u0131lan kur art\u0131\u015flar\u0131 fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da zamana yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, b\u00f6ylece fiyat art\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki senkronizasyonu bozarak SESS\u0130Z MONOPOL\u00dc da\u011f\u0131t\u0131rs\u0131n\u0131z. Kurdan enflasyona ge\u00e7i\u015fler de b\u00f6ylelikle zay\u0131flar. Yurti\u00e7i fiyatlar yurtd\u0131\u015f\u0131 fiyatlardan daha az artar. D\u0131\u015far\u0131s\u0131 daha pahal\u0131 hale gelince, ithalat azal\u0131r, ihracat artar ve cari a\u00e7\u0131kta bir d\u00fczelme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle yap\u0131lmaz, kur birden sal\u0131n\u0131rsa, yurti\u00e7i ve yurtd\u0131\u015f\u0131 fiyatlar\u0131 ayn\u0131 anda ayn\u0131 oranda artar. Enflasyon artt\u0131\u011f\u0131 ile kal\u0131r. Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmak i\u00e7in tekrar kur art\u0131\u015f\u0131na ihtiya\u00e7 duyulur. Her defas\u0131nda ba\u015fa sarar\u0131z. Bu defa ayn\u0131 hatan\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 gerekiyor. Kuru sabit tutmaktan da, birden b\u0131rakmaktan da vazge\u00e7ilmesi gerekiyor. Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netilebilir hale getirecek kur art\u0131\u015f\u0131 zamana yay\u0131larak yap\u0131lmal\u0131. Yaz\u0131n gelecek turizm gelirleri T\u00fcrkiye\u2019ye bu imkan\u0131 verebilir. Bir taraftan da b\u00fcy\u00fcme %1&#8217;e do\u011fru \u00e7ekilerek talep frenlenirse, cari a\u00e7\u0131kta bir iyile\u015fme g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.tcmb.gov.tr\/wps\/wcm\/connect\/b55353d5-7d27-4b89-8658-a2a1441bef0e\/Turk_Lirasi_Mevduat_ve_Katilma_Hesaplarina_Donusumun_Desteklenmesi_Hakkinda_Teblige_Iliskin_Uygulama_Talimati.pdf?MOD=AJPERES\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kur \u00fczerinde \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc kontrol mekanizmalar\u0131<\/a> olu\u015fturuldu. Bu mekanizmalar kuru sabit tutmak i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131. Kuru sabit tutmak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yabanc\u0131y\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131r, yerliyi d\u00f6vize y\u00f6nlendirir. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olan kurun oynakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. TCMB, kurun y\u00f6n\u00fcne kar\u0131\u015fmadan oynakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrse, d\u00f6viz bu kadar cazip olmayacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc yurti\u00e7i enflasyonla yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon fark\u0131 kadar bir kur art\u0131\u015f\u0131 yeterli olacak. Kur art\u0131\u015f\u0131 zamana yay\u0131l\u0131nca, d\u00f6viz yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131 enflasyonun alt\u0131nda kazanacak. D\u00f6viz cazibesini yitirecek. Ama, d\u00f6viz bir senelik primi \u00fc\u00e7 g\u00fcnde yap\u0131nca, bir anda en karl\u0131 ara\u00e7 haline geliyor. Yerlinin d\u00f6viz talebi art\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00d6zetle, elimizdeki ara\u00e7lar\u0131, d\u00f6vizi sabit tutmak yerine d\u00f6vizin oynakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in kullan\u0131rsak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir kur politikas\u0131 olu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n<p><strong>Enflasyonu y\u00fckselten d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki art\u0131\u015f m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Kur art\u0131\u015f\u0131 tamam\u0131yla enflasyona ge\u00e7se dahi, uzun vadede kur art\u0131\u015f\u0131 enflasyonu yukar\u0131 \u00e7ekmez, aksine a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7eker. Bunun basit bir nedeni var. Yurti\u00e7i enflasyonla yurtd\u0131\u015f\u0131 enflasyon fark\u0131 kadar kur art\u0131\u015f\u0131 reel kuru sabit tutmak i\u00e7in yeterli. Ne demek istiyoruz? Bir mal\u0131n fiyat\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131nda 1 dolar yurti\u00e7inde 25 lira olsun. D\u00f6viz kurunu da 25 TL al\u0131yoruz. Bu mal\u0131n fiyat\u0131 yurti\u00e7inde 1 y\u0131lda %40 artarak 35 TL, yurtd\u0131\u015f\u0131nda %10 artarak 1,1 dolar olsun. Bu durumda bu iki fiyat\u0131 birbirine e\u015fitleyen d\u00f6viz kuru (35\/1,1) 32 olur. Kur %32 artarak 25&#8217;ten 32&#8217;ye \u00e7\u0131ksa yurti\u00e7i ve yurtd\u0131\u015f\u0131 fiyatlar ayn\u0131 tutarda artm\u0131\u015f olacak. Yurti\u00e7indeki %40&#8217;l\u0131k art\u0131\u015fa kar\u015f\u0131l\u0131k kurun %32 artmas\u0131 reel kuru sabit tutacak. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda enflasyon s\u0131f\u0131r\u0131n \u00fczerinde oldu\u011fu s\u00fcrece, kurun yurti\u00e7i enflasyonun alt\u0131nda artmas\u0131 reel kurlar\u0131 muhafaza etmek i\u00e7in yeterli. Dolay\u0131s\u0131yla, enflasyonu y\u00fckselten kur art\u0131\u015flar\u0131 de\u011fil. Bilakis, kur art\u0131\u015flar\u0131 enflasyonun alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in enflasyonu a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7eker. Peki neden bize d\u00f6viz kurlar\u0131 enflasyonun sebebi gibi geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kurlar\u0131 aylarca sabit tutup, birden b\u0131rak\u0131yoruz. Kur ata\u011f\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, kur art\u0131\u015f\u0131 enflasyonu ge\u00e7iyor ve enflasyonu y\u00fckseltiyor. Enflasyonu y\u00fckselten kur art\u0131\u015f\u0131n\u0131 birka\u00e7 g\u00fcne veya birka\u00e7 haftaya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak. Art\u0131\u015f y\u0131la yay\u0131lsa enflasyonun alt\u0131nda kalacak ve enflasyonu art\u0131rmayacak. Bu nedenle, TCMB elindeki ara\u00e7larla d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n oynakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeli. Oynakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnce, kur art\u0131\u015flar\u0131 zamana e\u015fit yay\u0131l\u0131r ve hi\u00e7bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda enflasyonu ge\u00e7mez. D\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n enflasyonu yukar\u0131 \u00e7ekti\u011fini g\u00f6rmeyiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sessiz monopol. Bununla ilgili en kritik g\u00f6zlem 2021 son \u00e7eyre\u011finde ya\u015fananlar. Dolar kuru 10&#8217;dan 18&#8217;e kadar y\u00fckseldi ve oldu\u011fu gibi enflasyona ge\u00e7ti. Aral\u0131k 2021 ve Ocak 2022 enflasyonlar\u0131 toplam\u0131 %25 civar\u0131yd\u0131. Yurti\u00e7i fiyatlar da yurtd\u0131\u015f\u0131 fiyatlar kadar artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in cari a\u00e7\u0131ktaki kapanma ancak birka\u00e7 ay s\u00fcrd\u00fc. Ard\u0131ndan ekonomi h\u0131zla cari a\u00e7\u0131\u011fa d\u00f6nd\u00fc. Ani kur ataklar\u0131,<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":4666,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[204,228,419,298,232],"class_list":{"0":"post-4665","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-makro-ekonomik-analizler","8":"tag-enflasyon","9":"tag-faiz","10":"tag-kur","11":"tag-monopol","12":"tag-turkiye-ekonomisi"},"better_featured_image":{"id":4666,"alt_text":"Enflasyon Kur Ge\u00e7i\u015fkenli\u011fi","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":1380,"height":846,"file":"2023\/06\/Sessiz-Monopol.jpg","filesize":134651,"sizes":{"medium":{"file":"Sessiz-Monopol-300x184.jpg","width":300,"height":184,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":16366,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-300x184.jpg"},"large":{"file":"Sessiz-Monopol-1024x628.jpg","width":1024,"height":628,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":70678,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-1024x628.jpg"},"thumbnail":{"file":"Sessiz-Monopol-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":11257,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"Sessiz-Monopol-768x471.jpg","width":768,"height":471,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":48824,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-768x471.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Sessiz-Monopol-150x92.jpg","width":150,"height":92,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":9432,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-150x92.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Sessiz-Monopol-450x276.jpg","width":450,"height":276,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":25538,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-450x276.jpg"},"bunyad-full":{"file":"Sessiz-Monopol-1200x736.jpg","width":1200,"height":736,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":87008,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-1200x736.jpg"},"bunyad-768":{"file":"Sessiz-Monopol-768x471.jpg","width":768,"height":471,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":48824,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol-768x471.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"Picasa","camera":"","caption":"","created_timestamp":"1058403600","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4665,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sessiz-Monopol.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4665"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5390,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4665\/revisions\/5390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}