{"id":4686,"date":"2023-07-01T08:30:04","date_gmt":"2023-07-01T05:30:04","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4686"},"modified":"2025-07-20T01:47:05","modified_gmt":"2025-07-19T22:47:05","slug":"gzt-medyada-tan-haskol-ile-para-serisi-2-bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/gzt-medyada-tan-haskol-ile-para-serisi-2-bolum\/","title":{"rendered":"GZT Medyada Tan Haskol ile Para Serisi : 2.B\u00f6l\u00fcm"},"content":{"rendered":"<p><iframe title=\"Merkez bankas\u0131 ne yap\u0131yor? @zraporucom\" width=\"788\" height=\"443\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/F0gV81FyEyw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 :<\/strong> Elimde tuttu\u011fum dolar\u0131n \u00fcst\u00fcnde <a href=\"https:\/\/www.federalreserve.gov\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ABD Merkez Bankas\u0131 Federal Rezerv<\/a>&#8216;in ismi yaz\u0131yor. Bu gibi ka\u011f\u0131t paralar\u0131 basan kurum olarak Merkez Bankalar\u0131n\u0131 tan\u0131yoruz. Peki size Merkez Bankalar\u0131 kurulmadan \u00f6nce bankalar\u0131n zaten para bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylesem. \u00d6rne\u011fin ABD\u2019nin Merkez Bankas\u0131 FED\u2019 in kurulumu 1913 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fken ilgin\u00e7 bir \u015fekilde ABD\u2019deki ilk banka 1791 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftu. Yani Merkez bankas\u0131 kurulmadan \u00f6nce yakla\u015f\u0131k \u00a0120 y\u0131l boyunca ABD para bas\u0131yor, kredi veriyor ve mevduat toplayabiliyordu. Madem bankalar para basabiliyordu ne oldu da Merkez Bankalar\u0131na ihtiya\u00e7 duyuldu?\u00a0 Bir d\u00f6nem d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki,\u00a0 art arda bankalar bat\u0131yor, finansal krizler hi\u00e7 bitmiyor ve kimse kimseye bor\u00e7 vermek istemiyor. \u0130\u015fte 1864\u2019 ten 1914\u2019e kadar yani Merkez Bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131 sistemi kurulmadan \u00f6nce 1000\u2019den fazla bankan\u0131n batt\u0131\u011f\u0131 ABD\u2019de durum b\u00f6yleydi. Kriz \u00fcst\u00fcne kriz ya\u015fan\u0131yor ve bankac\u0131l\u0131k sistemi d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yordu. G\u00fcvenini kaybeden m\u00fc\u015fterilerde kriz ortam\u0131nda bankalara h\u00fccum ederek paralar\u0131n\u0131 \u00e7ekmek istiyorlard\u0131.<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/gzt-medyada-tan-haskol-ile-para-serisi\/\">Finans Uzman\u0131 Tan Haskol<\/a> : <\/strong>Herkes paras\u0131n\u0131 istedi\u011finde herkesin paras\u0131n\u0131 \u00f6demeniz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, banka kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 da bunun fark\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in bu bahsetti\u011fimiz negatif ortamda paralar\u0131n\u0131 bankadan talep etmeye ba\u015flayacaklard\u0131r. Herkesin paras\u0131n\u0131 talep etti\u011fi bir durumda bankan\u0131n iflas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 :<\/strong> O d\u00f6nemlerde paralar alt\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bas\u0131l\u0131rd\u0131. Bankalar paras\u0131 olanlara \u015funu taahh\u00fct ediyordu. Bana ne zaman gelirseniz gelin ka\u011f\u0131t\u0131n \u00fcst\u00fcnde yazan de\u011ferin alt\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 size temin edece\u011fim. Ancak bankalar kasalardaki alt\u0131n miktar\u0131ndan daha fazla para bas\u0131p sisteme da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131. Yani herkes elindeki parayla bankaya gelirse, bankalar alt\u0131n talebini kar\u015f\u0131layamazd\u0131. Bu d\u00f6nemde de k\u0131smen benzerlik var banka hesaplar\u0131m\u0131zda bulunan dijital paralar fiziki paralardan daha fazla. Herkes bankadan fiziki para talep ederse bankalar\u0131n bunu kar\u015f\u0131lama \u015fans\u0131 yok. Sisteme g\u00fcven oldu\u011fu s\u00fcrece herkes ayn\u0131 anda para \u00e7ekmek istemeyecek ama g\u00fcvensizlik ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman banka iflaslar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacak.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : \u00a0<\/strong>Biz bu durumda banka iflaslar\u0131na izin veremeyiz. \u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc, b\u00fct\u00fcn bir finansal sistem b\u00f6yle domino etkisiyle y\u0131kabilir. Bu durumda yap\u0131lmas\u0131 gereken ne? Bir\u00a0 Merkez Bankas\u0131 kurmak. Ortak\u00a0 bir sistem kurmak. Merkez Bankas\u0131n\u0131n da \u00a0bu kriz durumlar\u0131nda yani finansal stabilitenin bozuldu\u011fu durumlarda zor duruma d\u00fc\u015fen bankalar\u0131 kurtarmas\u0131, onlar\u0131 finanse etmesi yani asl\u0131nda Merkez Bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131, bankalar i\u00e7in bir likidite y\u00f6netimi yapmak amac\u0131yla \u00a0kuruluyor.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 :<\/strong> Tabi Merkez Bankalar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131 bu olsa da bug\u00fcn farkl\u0131 g\u00f6revleri de var. Ancak biz bug\u00fcn as\u0131l g\u00f6revine odaklanaca\u011f\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn bile Merkez Bankalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6revinin bankalar\u0131 kurtarmak ve olas\u0131 krizleri \u00f6nlemek oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin, birka\u00e7 ay \u00f6nce ABD\u2019de batan bankalar\u0131 hat\u0131rlay\u0131n. Bu durumda Amerikan Merkez Bankas\u0131 FED ne yapm\u0131\u015ft\u0131? Bu iflaslardan di\u011fer bankalarda olumsuz etkilenmesin ve bankalar mevduat sahiplerine rahat\u00e7a \u00f6deme yapabilsin diye bor\u00e7 verme program\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> Bunun psikolojik etkileri de var. Ayn\u0131 zamanda bu beklenti y\u00f6netimini de i\u00e7eriyor. Mekanik olarak merkez bankas\u0131n\u0131n bir bankan\u0131n arkas\u0131nda durmas\u0131 veya kurtarma programlar\u0131 ayn\u0131 zamanda o bankan\u0131n m\u00fc\u015fterilerinin istedi\u011fi zaman paras\u0131n\u0131 alabilece\u011fi anlam\u0131na da, bankan\u0131n batmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na da geliyor. Bu durumda bankaya olan para \u00e7ekme taleplerini de d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 : <\/strong>Yani Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n sadece \u015funu demesi bile bizleri rahatlatmaya yetiyor. Merak etmeyin ben sizin arkan\u0131zday\u0131m ve kimseyi ma\u011fdur etmeyece\u011fim. Bire bir Merkez Bankalar\u0131 uygulama yapmasa bile sadece s\u00f6zleriyle piyasay\u0131 etkileyebiliyor. Ancak \u015fu da var ki, krizler hi\u00e7 bitmiyor ve Merkez Bankalar\u0131 s\u00f6z verdi\u011fi halde baz\u0131 krizleri \u00f6nleyemiyor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : \u00a0<\/strong>\u0130ki tip kriz var temelde. Bir tanesi<a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/2007-2008-finansal-krizi\/\"> Finansal kriz<\/a>, \u00a0bir tanesi Ekonomik kriz. Finansal kriz dedi\u011fimiz \u015fey; hala haz\u0131rda ekonomik alt yap\u0131 varken, g\u00fcven veya paran\u0131n dola\u015f\u0131m\u0131 veya \u015fu anda tahayy\u00fcl edemedi\u011fimiz ba\u015fka bir sorundan piyasan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131. Yani, makinalar\u0131n hepsi var ama makinalar\u0131 hareket ettirecek benzin ve ya\u011f\u00a0 yok. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz Finansal krizi. Bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kolay. Para arz\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131, kurtarma programlar\u0131yla m\u00fcdahale ve benzeri gibi hareketlerle Merkez Bankalar\u0131 finansal krizleri \u00e7\u00f6zebilirler ve finansal krizlerde daha etkilidirler.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 : <\/strong>Bu tarz krizlerde bankalar\u0131 kurtarmak ve mevduat sahiplerine g\u00fcvence vermek i\u00e7in bir kurtarma program\u0131 ba\u015flatmak finansal krizi \u00e7\u00f6zebilir. Ayr\u0131ca Merkez Bankalar\u0131 durgun bir ekonomiyi canland\u0131rmak i\u00e7in bankalara d\u00fc\u015f\u00fck faizle ucuz finansman sa\u011flayabilir. Hep sa\u011fdan soldan duyar\u0131z Merkez Bankas\u0131 faizi artt\u0131rd\u0131 ya da d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc diye. \u0130\u015fte o faiz, bankalara bor\u00e7 verirken uygulad\u0131\u011f\u0131 faiz. Bu faiz d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funda bankalara ucuz finansman sa\u011flanm\u0131\u015f oluyor. B\u00f6ylece bankalar\u0131n rezerv ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lan\u0131yor. Ancak bir kriz durumu daha var ki, onunla bu \u015fekilde m\u00fccadele etmek \u00e7ok zor.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : <\/strong>Merkez Bankalar\u0131 i\u00e7in finansal krizleri \u00e7\u00f6zmek nispeten kolayken ekonomik krizleri \u00e7\u00f6zmek ya da atlatmak daha g\u00fc\u00e7. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomik krizler Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n\u00a0 politika ara\u00e7lar\u0131yla do\u011frudan m\u00fcdahale edemeyece\u011fi yada\u00a0 para politikas\u0131yla \u00a0k\u0131sa vadede \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretemeyece\u011fi\u00a0 sorunlar\u0131 kaps\u0131yor. Covid s\u00fcrecinde mesela bunu g\u00f6rd\u00fck. Yani arz zincirlerinin k\u0131r\u0131lmas\u0131yla ya\u015fanan ekonomik krizi Merkez Bankalar\u0131 para politikas\u0131yla \u00e7\u00f6zemedi. Para politikas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz kald\u0131.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 : <\/strong>\u015e\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn; \u00fcretiyoruz ama tedarik etmede s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. \u0130stesek \u00fcretiriz ama talep yetersiz. \u0130nsanlarda harcamak i\u00e7in bir istek yok. Sonra yat\u0131r\u0131mlar da duruyor. B\u00f6yle bir durumda insanlara kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z bir \u015feyler de da\u011f\u0131tmak laz\u0131m. \u00a0\u0130\u015fte bu g\u00f6revi h\u00fck\u00fcmetler \u00fcstleniyor. Nitekim Covid 19 d\u00f6neminde \u00fclkelerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 te\u015fvik tedbirlerinin i\u00e7erisinde ; vergi indirimleri, vergilerin ertelenmesi, k\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6dene\u011finin devreye al\u0131nmas\u0131, ailelere ve i\u015fletmelere yap\u0131lan nakdi yard\u0131mlar maliye politikas\u0131na \u00f6rnek verilebilir. H\u00fck\u00fcmetler bu harcamalar\u0131n finansman\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bor\u00e7lanarak temin ediyor. Bunun i\u00e7in bir bor\u00e7lanma senedi ihra\u00e7 ediyorlar, \u00a0piyasaya da\u011f\u0131t\u0131yorlar ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda finansman buluyorlar. Bilin bakal\u0131m bu bor\u00e7lanma \u00a0senedi al\u0131mlar\u0131n\u0131 kim organize ediyor? Elbette Merkez Bankas\u0131. Bunu anlamak i\u00e7in Covid 19 d\u00f6neminde ABD Merkez Bankas\u0131 FED ne kadar devlet bor\u00e7lanma senedi alm\u0131\u015f bakal\u0131m. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u00fczere 2020 y\u0131l\u0131ndan sonra \u00a0muazzam bir art\u0131\u015f var. Merkez Bankas\u0131 piyasadan bor\u00e7lanma senedi al\u0131yor ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda rezerv sa\u011fl\u0131yor bunu da bankalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131yor. B\u00f6ylece Merkez Bankas\u0131 ve bankalar i\u015fbirli\u011fiyle para bas\u0131lm\u0131\u015f oluyor Buraya kadar merkez bankalar\u0131na neden ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu, bankalara bor\u00e7 verme g\u00f6revi \u00fczerinden anlatt\u0131k.\u00a0 \u015eimdiyse bu bor\u00e7 verme i\u015flemi nas\u0131l oluyor onu anlatal\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : <\/strong>Mevduatlar bankalarda, bankalar aras\u0131nda gidip geliyorlar ve bunun neticesinde baz\u0131 bankalarda rezerv ihtiyac\u0131 olu\u015fuyor baz\u0131 bankalarda da mevduatlar daha fazla olu\u015fuyor. Genelde de bu e\u011filim k\u00fc\u00e7\u00fck bankalardan b\u00fcy\u00fck bankalara do\u011fru \u015fekillenir yani b\u00fcy\u00fck bankalarda mevduatlar toplan\u0131r,\u00a0 k\u00fc\u00e7\u00fck bankalarda ekseri rezerv ihtiyac\u0131 do\u011far. Bunun neticesinde rezervin nas\u0131l fonlanaca\u011f\u0131n\u0131 da anlatm\u0131\u015ft\u0131k. Yani ya ba\u015fka bankadan bor\u00e7lanacaks\u0131n\u0131z devam edebilmek i\u00e7in operasyonunuza ya da Merkez Bankas\u0131ndan menkul k\u0131ymet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bor\u00e7lanacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r \u00a0Enes Cebe\u00a0 :<\/strong> \u0130lk durumda bankalar\u0131n ba\u015fka bir bankadan bor\u00e7lanabildi\u011fini varsayal\u0131m. Rezerv ihtiyac\u0131n\u0131 kapatmak isteyen bankalar, elinde bulundurdu\u011fu devlet bor\u00e7lanma senetlerini ba\u015fka bir bankaya teminat vererek, ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilir. Bu durumda fazla rezervi olan banka a\u00e7\u0131\u011f\u0131 olan bankaya bor\u00e7 vermi\u015f oldu.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : <\/strong>Ancak ekonominin bozuldu\u011fu, daha zorlay\u0131c\u0131 \u015fartlar\u0131n olu\u015ftu\u011fu sistematik\u00a0 risklerin\u00a0 artt\u0131\u011f\u0131 senaryolarda insanlar\u0131n bor\u00e7 ve kredi verme e\u011filimi d\u00fc\u015fer. Bu bankalar i\u00e7in de ge\u00e7erli. Kriz\u00a0 ortamlar\u0131nda\u00a0 herkes rezervini korumak isteyece\u011fi i\u00e7in banka piyasas\u0131ndan da rezerv bulamayabilir bu banka.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 : \u00a0<\/strong>Rezerv ihtiyac\u0131 olan bankan\u0131n ba\u015fka bir bankadan bor\u00e7 alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. B\u00f6yle bir durumda Merkez Bankas\u0131 devreye giriyor bankada elindeki devlet bor\u00e7lanma senetlerini merkez bankas\u0131na teminat vererek belirli bir faiz kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bor\u00e7 al\u0131yor. Bu sayede bankan\u0131n rezerv a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapanm\u0131\u015f oluyor. Peki, bu bankaya bor\u00e7 vermeyelim batarsa bats\u0131n diyebilir miyiz ?<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol : \u00a0<\/strong>Tabi konu\u015ftu\u011fumuz \u015fey banka yani finansal sistemin kendisi. O y\u00fczden s\u0131radan bir portakal sat\u0131c\u0131s\u0131 ya da ba\u015fka bir t\u00fcccar gibi bunu de\u011ferlendiremezsiniz. Banka iflaslar\u0131 b\u00fct\u00fcn finansal sistemin \u00e7\u00f6kmesine ve reel kesimde ticaretin durmas\u0131na neden olur.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 :<\/strong> \u00a0Bu y\u00fczden en son ya\u015fanan banka iflaslar\u0131ndan sonra ABD \u2018nin\u00a0 merkez\u00a0 bankas\u0131 ve d\u00fczenleyicileri bankac\u0131l\u0131k sistemiyle beraber geni\u015f kapsaml\u0131 bir kurtarma program\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131. Bankalar sistemin ana \u00e7ark\u0131 olarak para basma vazifesi g\u00f6r\u00fcyor. Merkez bankalar\u0131 da\u00a0 bu \u00e7ark\u0131n d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde i\u015fleyebilmesi i\u00e7in onlara rezerv sa\u011flayarak yard\u0131mc\u0131 oluyor. Baz\u0131lar\u0131n\u0131z ama merkez bankalar\u0131 fiziki olarak para basm\u0131yorlar m\u0131 diyebilir. \u00a0Bu i\u015fin g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131. Bankalar\u0131n dijital olarak bast\u0131\u011f\u0131 paran\u0131n yan\u0131nda fiziki paralar denizde bir damla olarak kal\u0131r. Zaten o y\u00fczden mevduat sahipleri topluca bankaya gelip para istememeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc o b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir fiziki para yok. Sistemin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in ona g\u00fcvenmeliyiz ve hepimiz ayn\u0131 anda hareket etmemeliyiz.<\/p>\n<p><strong>Finans Uzman\u0131 Tan Haskol :<\/strong> Herkes ayn\u0131 anda bunu talep ederse benim operasyonum sonlan\u0131yor. Genelde \u00a0ekonomi politikas\u0131nda da bu bir temel prensip. Yani bizim, hepimiz ayn\u0131 anda tasarruf etmek istersek hi\u00e7 kimse tasarruf edemez. Herkes ayn\u0131 anda t\u00fcketim yapmak isterse hi\u00e7 kimse t\u00fcketemez. O y\u00fczden insanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 t\u00fcketmeli bir k\u0131sm\u0131 tasarruf yapmal\u0131. Bunlar farkl\u0131 zamanlarda olmal\u0131. B\u00f6ylece sizin t\u00fcketim ihtiyac\u0131n\u0131z oldu\u011fu zamanda benim tasarruflar\u0131mla \u00fcretim yap\u0131labilir, benim t\u00fcketime ihtiyac\u0131m oldu\u011fu zamanda siz kendi t\u00fckettiklerinizi sat\u0131p tasarruf edip benim t\u00fcketim ihtiyac\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131layabilirsiniz. B\u00f6ylece toplam ekonomik b\u00fcy\u00fckl\u00fck artar.<\/p>\n<p><strong>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 : <\/strong>\u00a0Piyasa\u2019n\u0131n b\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in de insanlar\u0131n sisteme g\u00fcvenmesi gerekiyor. \u0130\u015fte g\u00fcveni sa\u011flayan ve bankac\u0131l\u0131k sisteminin arkas\u0131nda duran kurum merkez bankas\u0131. B\u00f6ylece merkez bankalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6revinin bankalara bor\u00e7 vermek ve kriz anlar\u0131nda para bas\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. H\u00fck\u00fcmetlerde bazen bu denkleme dahil olabiliyor. O halde h\u00fck\u00fcmet harcamalar\u0131n\u0131 para basarak finanse edebilir miyiz? Ben Enes Cebe Parasalt\u2019\u0131n yeni b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Finans Uzman\u0131 Tan Haskol\u2019la\u00a0 Merkez Bankalar\u0131n\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131k bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Edit\u00f6r\u00a0 Enes Cebe\u00a0 : Elimde tuttu\u011fum dolar\u0131n \u00fcst\u00fcnde ABD Merkez Bankas\u0131 Federal Rezerv&#8216;in ismi yaz\u0131yor. Bu gibi ka\u011f\u0131t paralar\u0131 basan kurum olarak Merkez Bankalar\u0131n\u0131 tan\u0131yoruz. Peki size Merkez Bankalar\u0131 kurulmadan \u00f6nce bankalar\u0131n zaten para bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylesem. \u00d6rne\u011fin ABD\u2019nin Merkez Bankas\u0131 FED\u2019 in kurulumu 1913 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fken ilgin\u00e7 bir \u015fekilde ABD\u2019deki ilk banka 1791 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4691,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"video","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[274,273,279,280,272],"class_list":{"0":"post-4686","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-video","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-bankacilik","10":"tag-bankacilik-sistemi","11":"tag-fed","12":"tag-merkez-bankaciligi","13":"tag-para","14":"post_format-post-format-video"},"better_featured_image":{"id":4691,"alt_text":"","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":1273,"height":670,"file":"2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi.jpg","filesize":113868,"sizes":{"medium":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-300x158.jpg","width":300,"height":158,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":7327,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-300x158.jpg"},"large":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-1024x539.jpg","width":1024,"height":539,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":43332,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-1024x539.jpg"},"thumbnail":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":4400,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-768x404.jpg","width":768,"height":404,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":28325,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-768x404.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-150x79.jpg","width":150,"height":79,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":2828,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-150x79.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-450x237.jpg","width":450,"height":237,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":13143,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-450x237.jpg"},"bunyad-full":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-1200x632.jpg","width":1200,"height":632,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":54847,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-1200x632.jpg"},"bunyad-768":{"file":"Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-768x404.jpg","width":768,"height":404,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":28325,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi-768x404.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4686,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Tan-Haskol-GZT-Para-Serisi.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4686","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4686"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4686\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4692,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4686\/revisions\/4692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4686"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4686"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}