{"id":4693,"date":"2023-07-01T09:03:08","date_gmt":"2023-07-01T06:03:08","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4693"},"modified":"2025-07-20T01:46:39","modified_gmt":"2025-07-19T22:46:39","slug":"isci-yanilma-modeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/isci-yanilma-modeli\/","title":{"rendered":"\u0130\u015f\u00e7i Yan\u0131lma Modeli"},"content":{"rendered":"<p>Klasik modelde i\u015f\u00e7ilerin ve <a href=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/firma-yanilma-modeli\/\">firmalar\u0131n fiyat d\u00fczeyi konusunda tam bir bilgiye sahip olduklar\u0131 kabul edilir.<\/a> Bu yakla\u015f\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan baz\u0131 iktisat\u00e7\u0131lara g\u00f6re, her firman\u0131n \u00fcretti\u011fi mal\u0131n fiyat\u0131n\u0131 bilmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, i\u015f\u00e7iler emek arz ederken fiyat d\u00fczeyinin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 tam olarak bilmezler ve dolay\u0131s\u0131yla da fiyat d\u00fczeyini tahmin ederler. Bu nedenle, emek talebi klasik modeldeki gibi ger\u00e7ekle\u015fen <a href=\"https:\/\/archive.unescwa.org\/real-wage#:~:text=Definition%20English%3A,nominal%20wages%20or%20unadjusted%20wages.\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">reel \u00fccretin<\/a> bir fonksiyonu oldu\u011fu halde, emek arz\u0131 beklenen reel \u00fccretin bir fonksiyonudur;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4694\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Reel-Ucret-Fonksiyonu-Formulu.jpg\" alt=\"Reel \u00dccret Fonksiyonu\" width=\"456\" height=\"94\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Reel-Ucret-Fonksiyonu-Formulu.jpg 456w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Reel-Ucret-Fonksiyonu-Formulu-300x62.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Reel-Ucret-Fonksiyonu-Formulu-150x31.jpg 150w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Reel-Ucret-Fonksiyonu-Formulu-450x93.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 456px) 100vw, 456px\" \/><\/p>\n<p>\u0130\u015f\u00e7i yan\u0131lma modelinde emek arz\u0131n\u0131n beklenen \u00fccretin bir fonksiyonu olmas\u0131, emek arz\u0131n\u0131n asl\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen reel \u00fccret ile i\u015f\u00e7ilerin fiyat d\u00fczeyi konusundaki yan\u0131lmalar\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 anlam\u0131na gelir;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4695\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Ucretler.jpg\" alt=\"\u00dccret Fonksiyonlar\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Yan\u0131lma Modeli\" width=\"169\" height=\"128\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Ucretler.jpg 169w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Ucretler-150x114.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 169px) 100vw, 169px\" \/><\/p>\n<p>Bu denkleme g\u00f6re, i\u015f\u00e7ilerin bekledikleri fiyat d\u00fczeyi P(e) veri iken fiyat d\u00fczeyi y\u00fckselince, her alternatif reel \u00fccret d\u00fczeyinde (W\/P) emek arz\u0131 artar: Beklenen fiyat d\u00fczeyi veri iken fiyat d\u00fczeyi y\u00fckselince, fiyat d\u00fczeyi konusunda eksik bilgiye sahip olan ( fiyat d\u00fczeyinin y\u00fckseldi\u011finin fark\u0131nda olmayan ) i\u015f\u00e7iler, reel \u00fccretin artt\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nda olsalar da asl\u0131nda firmalar nominal \u00fccrete art\u0131\u015f yapm\u0131\u015f yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu sebepten dolay\u0131 nominal art\u0131nca daha fazla emek arz etmeye raz\u0131 olurlar.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4696\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi.jpg\" alt=\"\u0130\u015f\u00e7i Yan\u0131lma Modeli Grafik\" width=\"448\" height=\"284\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi.jpg 448w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-300x190.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-150x95.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 448px) 100vw, 448px\" \/><\/p>\n<p>Grafikte emek arz e\u011frisi L<sub>S1 <\/sub>konumundan konumundan L<sub>S2<\/sub> konumuna gelince istihdam d\u00fczeyinin L<sub>1<\/sub> \u2018den L<sub>2<\/sub> \u2018ye y\u00fckselmesinin nedeni, fiyat d\u00fczeyi konusunda tam bilgiye sahip olan firmalar\u0131n, nominal \u00fccret fiyat d\u00fczeyindeki art\u0131\u015ftan daha az artt\u0131\u011f\u0131 \u2013 reel \u00fccret d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece daha fazla emek talep etmeye zaten raz\u0131 olmalar\u0131d\u0131r. Yani grafikte beklenen fiyat d\u00fczeyi veri iken fiyat d\u00fczeyi y\u00fckselince, bir yandan nominal \u00fccret ve emek arz\u0131 artm\u0131\u015f, \u00f6te yandan nominal \u00fccretin fiyat d\u00fczeyinden daha az artmas\u0131 sonucu reel \u00fccret d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve talep edilen emek miktar\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. Fiyat d\u00fczeyi P<sub>1 <\/sub>iken istihdam d\u00fczeyinin L<sub>1<\/sub> ve buna ba\u011fl\u0131 olarak has\u0131la d\u00fczeyinin Y<sub>1<\/sub> olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, beklenen fiyat d\u00fczeyi veri iken fiyat d\u00fczeyi P<sub>2 <\/sub>\u2018ye y\u00fckselince istihdam d\u00fczeyinin de L<sub>2 <\/sub>\u2018ye y\u00fckselmesi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak has\u0131lan\u0131n da artarak Y<sub>1 <\/sub>\u2018den Y<sub>2<\/sub> \u2018ye y\u00fckselecek olmas\u0131, k\u0131sa d\u00f6nem arz e\u011frisinin pozitif e\u011fimli oldu\u011funu i\u00e7erir.<\/p>\n<p>Parasal modelin kurucusu Amerikal\u0131 iktisat\u00e7\u0131 M.Friedman taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ve i\u015f\u00e7i yan\u0131lma modeli diye nitelendirilen yukar\u0131daki analizde s\u00f6z\u00fc edilen pozitif e\u011fimli k\u0131sa d\u00f6nem arz e\u011frisi, denklemle de ifade edilebilir;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4697\" src=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Formulu.jpg\" alt=\"Freidman \u0130\u015f\u00e7i Yan\u0131lma Modeli\" width=\"304\" height=\"138\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Formulu.jpg 304w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Formulu-300x136.jpg 300w, https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Formulu-150x68.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 304px) 100vw, 304px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Klasik modelde i\u015f\u00e7ilerin ve firmalar\u0131n fiyat d\u00fczeyi konusunda tam bir bilgiye sahip olduklar\u0131 kabul edilir. Bu yakla\u015f\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan baz\u0131 iktisat\u00e7\u0131lara g\u00f6re, her firman\u0131n \u00fcretti\u011fi mal\u0131n fiyat\u0131n\u0131 bilmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, i\u015f\u00e7iler emek arz ederken fiyat d\u00fczeyinin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 tam olarak bilmezler ve dolay\u0131s\u0131yla da fiyat d\u00fczeyini tahmin ederler. Bu nedenle, emek talebi klasik modeldeki gibi ger\u00e7ekle\u015fen<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":4696,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[425,286,424,423],"class_list":{"0":"post-4693","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-chicago-okulu","10":"tag-iktisat-teoremleri","11":"tag-isci-yanilma-modeli","12":"tag-milton-freidman"},"better_featured_image":{"id":4696,"alt_text":"\u0130\u015f\u00e7i Yan\u0131lma Modeli Grafik","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":448,"height":284,"file":"2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi.jpg","filesize":17742,"sizes":{"medium":{"file":"Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-300x190.jpg","width":300,"height":190,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":5679,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-300x190.jpg"},"thumbnail":{"file":"Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":3214,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-150x150.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-150x95.jpg","width":150,"height":95,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":2211,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi-150x95.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4693,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Isci-Yanilma-Modeli-Grafigi.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4693"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5115,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4693\/revisions\/5115"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}