{"id":4705,"date":"2023-07-14T15:51:23","date_gmt":"2023-07-14T12:51:23","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4705"},"modified":"2025-07-20T01:45:55","modified_gmt":"2025-07-19T22:45:55","slug":"kur-enflasyon-sarmali-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/kur-enflasyon-sarmali-uzerine\/","title":{"rendered":"Kur Enflasyon Sarmal\u0131 \u00dczerine"},"content":{"rendered":"

Kur enflasyon sarmal\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m. \u0130ki tip kur art\u0131\u015f\u0131 kaynakl\u0131 enflasyon var. Bunlardan ilki, KKM ile kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131. KKM, bizi kur kaynakl\u0131 enflasyonlar\u0131n birinden kurtard\u0131, ancak di\u011ferinden kurtaramad\u0131.<\/p>\n

Birinci tip kur art\u0131\u015f\u0131, yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebinin kar\u015f\u0131lanamamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Bu tip art\u0131\u015f ani ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fini 2021 son \u00e7eyre\u011finde g\u00f6rd\u00fck.\u00a0 KKM devreye girene kadar kurlar g\u00fcnde birka\u00e7 lira artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yerle\u015fiklerin tercihleri beklentilere g\u00f6re \u00e7ok h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015febilir. Bir ka\u00e7 saat i\u00e7inde birka\u00e7 milyar dolarl\u0131k d\u00f6viz talebi gelebilir. Talep arzla kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde fiyat devreye girer. Fiyat talebi kar\u015f\u0131layacak seviyeye kadar y\u00fckselir. Talep fiyata ba\u011fl\u0131 olarak gerileyebilir de, gerilemeyebilir de. Kurdaki art\u0131\u015f\u0131n talebi, talebin art\u0131\u015f\u0131 besledi\u011fi senaryoda, d\u00f6viz kuru durmaks\u0131z\u0131n h\u0131zla artabilir. 2021 son \u00e7eyre\u011finde tam da bunu ya\u015fad\u0131k. Bir \u00f6nceki \u00e7eyrekte y\u0131ll\u0131k dolar kuru art\u0131\u015f\u0131 %13 iken, 2021 sonunda y\u0131ll\u0131k dolar kuru art\u0131\u015f\u0131 %75\u2019e \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu \u00e7ok tehlikeli bir durum. \u00c7\u00fcnk\u00fc denge noktas\u0131 yok. \u015euradan d\u00f6ner diyemezsiniz. Kurdaki art\u0131\u015f\u0131n cari fazla olu\u015fturup talebi kar\u015f\u0131lamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Talep g\u00fcnl\u00fck hatta saatlik artarken, cari fazla haftalar, aylar zarf\u0131nda artacak. Kald\u0131 ki kur artt\u0131k\u00e7a cari fazla artar diye bir garantimiz yok.<\/p>\n

\u0130\u00e7erideki talebi yine i\u00e7eride kar\u015f\u0131lamak gerekiyordu. \u0130lk defa KKM ile i\u00e7eride d\u00f6viz arz edilmedi. Asl\u0131nda, eskiden beri yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi yine yerle\u015fikler taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. Bir taraf d\u00f6viz pozisyon fazlas\u0131 verirken bir ba\u015fka taraf d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonu verdi\u011fi s\u00fcrece kurlarda bask\u0131 olu\u015fmuyordu. Eskiden d\u00f6viz arz\u0131 d\u00f6viz kredileri marifetiyle art\u0131yordu. Banka d\u00f6viz kredisi verdi\u011finde yeni d\u00f6viz mevduat\u0131 tan\u0131ml\u0131yordu. D\u00f6viz arz\u0131 d\u00f6viz kredileri nispetinde art\u0131yordu. Hane halk\u0131 d\u00f6viz kredisi alamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6zel kesimde d\u00f6viz arz\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 firmalard\u0131. Firmalar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonlar\u0131 yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebini kar\u015f\u0131l\u0131yordu. 2018 kur ata\u011f\u0131ndan sonra, firmalar d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonlar\u0131n\u0131 kapatmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

TCMB, reel sekt\u00f6r bilan\u00e7olar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan<\/a> elde edilen grafikte, reel sekt\u00f6r firmalar\u0131n\u0131n net d\u00f6viz pozisyonu g\u00f6steriliyor. 2008\u2019de reel sekt\u00f6r firmalar\u0131n\u0131n net d\u00f6viz pozisyonu -63 milyar ABD dolar\u0131. Net a\u00e7\u0131k pozisyon takip eden y\u0131llarda b\u00fcy\u00fcyor ve 2017 y\u0131l\u0131nda -188 milyar ABD dolar\u0131na kadar ula\u015f\u0131yor. Bu tarihten sonra reel sekt\u00f6r firmalar\u0131n\u0131n net d\u00f6viz pozisyonunun tekrar k\u00fc\u00e7\u00fclmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Net pozisyon, 2018 sonunda -173 milyar, 2019 sonunda -143 milyar, 2020 sonunda -122 milyar, 2021 sonunda -120 milyar, 2022 sonunda -89 milyar ABD dolar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor. D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn en sert oldu\u011fu 2019 ve 2022 y\u0131llar\u0131n kur ataklar\u0131n\u0131n sonras\u0131na denk gelen d\u00f6nemler. D\u00f6viz kurlar\u0131ndaki ani y\u00fckseli\u015fler, a\u00e7\u0131k pozisyonu olan firmalara \u00e7ok y\u00fcksek zararlar yazd\u0131rd\u0131. Firmalar da, kur zarar\u0131ndan iflas etmemek i\u00e7in net d\u00f6viz pozisyonu a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcltt\u00fcler.<\/p>\n

Reel sekt\u00f6r firmalar\u0131n\u0131n net a\u00e7\u0131k pozisyonu 2017\u2019deki -188 milyar ABD dolar\u0131 tutar\u0131ndaki zirvesinden 2022 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde yakla\u015f\u0131k 100 milyar ABD dolar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Yani yurti\u00e7inde reel sekt\u00f6r firmalar\u0131n\u0131n d\u00f6viz arz\u0131 100 milyar ABD dolar\u0131 azald\u0131.<\/p>\n

\"2019<\/p>\n

2018 sonras\u0131 d\u00f6nemde, devlet de firmalar\u0131n d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonlar\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesini istedi. 2018 May\u0131s\u0131nda, d\u00f6viz geliri olmayan firmalar\u0131n d\u00f6viz kredisi \u00e7ekmeleri yasakland\u0131. Sadece 15 milyon ABD dolar\u0131 ve \u00fczeri kredisi bulunan firmalar\u0131n, d\u00f6viz gelirleri olmasa da d\u00f6viz kredisi alabilmelerine imkan tan\u0131nd\u0131. Ancak bu durum i\u00e7erideki d\u00f6viz arz ve talep dengesini bozdu. Eskiden d\u00f6viz arz eden firmalar art\u0131k d\u00f6viz talebi kayna\u011f\u0131 haline gelmi\u015flerdi. Bir taraftan d\u00f6viz cinsi kredilerini kapatmak i\u00e7in di\u011fer taraftan d\u00f6viz varl\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in d\u00f6viz talep ediyorlard\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde, hane halk\u0131n\u0131n d\u00f6viz talebi de artt\u0131.<\/p>\n

Grafikte, ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin d\u00f6viz mevduatlar\u0131 y\u0131l sonlar\u0131 itibar\u0131yla g\u00f6steriliyor. T\u00fczel ki\u015filer a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 firmalar. Ger\u00e7ek ki\u015filerin d\u00f6viz mevduat 2012\u2019den 2018\u2019e kadar 17 milyar ABD dolar\u0131 artarken, 2018\u2019den 2020\u2019ye kadar 43 milyar ABD dolar\u0131 kadar artt\u0131. 2021\u2019de kamunun i\u00e7eride daha fazla mevduat arz edememesi sonucunda, d\u00f6vize talebi devam ederken ger\u00e7ek ki\u015fi mevduat\u0131n 129 milyar ABD dolar\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. D\u00f6viz kurlar\u0131ndaki h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015fin sebebi de mevduat\u0131n arz\u0131n\u0131n artmamas\u0131yd\u0131. Y\u00fckselmeye devam eden talep kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00f6viz kurlar\u0131nda h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015flar g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

T\u00fczel ki\u015filerin mevduat\u0131 2012\u2019den 2018\u2019e 18 milyar ABD dolar\u0131 kadar artarken, 2018\u2019den 2020\u2019ye 17 milyar ABD dolar\u0131 daha artt\u0131. T\u00fczel ki\u015filerin d\u00f6viz mevduat\u0131ndaki art\u0131\u015ftan ziyade, d\u00f6viz kredilerindeki azal\u0131\u015f d\u00f6viz a\u00e7\u0131k pozisyonunu k\u00fc\u00e7\u00fcltt\u00fc.<\/p>\n

\"Toplam<\/p>\n

2018 sonras\u0131nda kamu \u00e7ok da fark\u0131nda olmadan, mecburiyetten d\u00f6viz arz taraf\u0131na ge\u00e7ti. Merkez Bankas\u0131 swaplarla, Hazine eurobond ihra\u00e7lar\u0131yla a\u00e7\u0131k pozisyon vermeye ba\u015flad\u0131lar. Bu b\u00f6yle bir zaman gitti. Ancak, faiz indirimleri ba\u015flay\u0131p, reel faizler \u00e7ak\u0131l\u0131nca, TL mevduattan ka\u00e7\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda, kamunun a\u00e7\u0131k pozisyon ara\u00e7lar\u0131 yetersiz kald\u0131. \u0130mdada KKM yeti\u015fti. KKM, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7. Kamu taraf\u0131 KKM ile yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebine \u00e7ok h\u0131zl\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131k verir oldu. Bankalara hedefler konarak, KKM mevcudu h\u0131zla art\u0131r\u0131ld\u0131. Yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi b\u00f6yle y\u00f6netilegedi.<\/p>\n

KKM TL cinsi olsa da, d\u00f6viz pozisyonunu art\u0131ran bir ara\u00e7. Bir varl\u0131\u011f\u0131n TL cinsi olmas\u0131 onun d\u00f6viz pozisyonunu art\u0131rmas\u0131n\u0131 engellemiyor. D\u00f6vizle birlikte de\u011feri art\u0131yorsa, yani de\u011feri d\u00f6vize endeksliyse yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebini kar\u015f\u0131layabiliyor. Tekrar hat\u0131rlatal\u0131m, i\u00e7eride d\u00f6viz arz ve talebi pozisyonlanmadan ibaret. D\u00f6viz talep eden taraf fazla pozisyon olu\u015ftururken, d\u00f6viz arz eden taraf a\u00e7\u0131k pozisyon olu\u015fturuyor. KKM de kamunun a\u00e7\u0131k pozisyon, \u00f6zel kesimin fazla pozisyon olu\u015fturmas\u0131na imkan vererek, d\u00f6viz piyasas\u0131nda yerle\u015fikler aras\u0131nda dengeyi sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

KKM\u2019nin g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir de grafik haftal\u0131k grafik \u00fczerinden g\u00f6relim. 2021 d\u00f6viz arz edilemeyen bir y\u0131ld\u0131. KKM 20 Aral\u0131k 2021 ak\u015fam\u0131 ilan edildi. H\u0131zla devreye al\u0131nd\u0131. 2 ay kadar veri yay\u0131mlanmad\u0131. KKM verisinin ilk yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 4 Mart 2022 tarihinde KKM bakiyesi 40 milyar ABD dolar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. KKM sayesinde, sadece 2 ayda d\u00f6viz arz\u0131 40 milyar ABD dolar\u0131 artabildi. KKM\u2019deki art\u0131\u015f g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar artmaya devam ederek May\u0131s 2023\u2019te 122 milyar ABD dolar\u0131na ula\u015ft\u0131.<\/p>\n

Firmalar\u0131n net d\u00f6viz pozisyonu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n 100 milyar ABD dolar\u0131 kadar k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. KKM ile kamu firmalar\u0131n bo\u015flu\u011funu doldurmu\u015f oldu. KKM\u2019nin g\u00fcc\u00fc defalarca test edildi. 2022 y\u0131l\u0131nda y\u00fckselen enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda TL mevduat reel faizleri tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f seviyelere d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Tasarruf sahipleri TL\u2019den adeta ka\u00e7arken, bu defa solu\u011fu d\u00f6viz mevduat\u0131nda de\u011fil KKM\u2019de ald\u0131. D\u00f6viz mevduat\u0131 grafi\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, ger\u00e7ek ki\u015filerin d\u00f6viz mevduat\u0131 2022 y\u0131l sonunda bir \u00f6nceki y\u0131l sonuna g\u00f6re 24 milyar ABD dolar\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131. Benzer \u015fekilde, t\u00fczel ki\u015filerin d\u00f6viz mevduat\u0131 da 10 milyar ABD dolar\u0131 azald\u0131. D\u00f6viz mevduatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f 2023 y\u0131l\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n

\"KKM<\/p>\n

Kur art\u0131\u015f\u0131 tek tip olsa mesele \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. KKM ile yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi kaynakl\u0131 kur art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilir, kurdan enflasyona ge\u00e7i\u015f de engellenirdi<\/a>. Ama kurun bir de d\u0131\u015f fakt\u00f6rleri var. \u0130\u00e7eride bas\u0131lan d\u00f6vizle ithalat yapamazs\u0131n\u0131z. \u0130thalat i\u00e7in daha farkl\u0131 bir d\u00f6vize ihtiyac\u0131n\u0131z var. Bu d\u00f6viz i\u00e7eridekine g\u00f6re biraz daha sahici. \u00dclkenin d\u0131\u015f\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00f6viz olmal\u0131. Eskiden beri bu d\u00f6viz \u00fclkeye yabanc\u0131lardan gelirdi. Ancak, TL’deki y\u00fcksek oynakl\u0131k ve swap\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 yabanc\u0131lar\u0131 T\u00fcrkiye’den uzakla\u015ft\u0131rd\u0131. D\u0131\u015far\u0131dan kaynak gelmiyorsa, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 rezervlerinizden kar\u015f\u0131lars\u0131n\u0131z. Tabi haz\u0131ra da\u011f dayanmaz. Bir noktada, ekonomiyi cari dengeye getirmek gerekir.<\/p>\n

Kurun d\u0131\u015f fakt\u00f6rleri i\u00e7 fakt\u00f6rlerine g\u00f6re daha insafl\u0131 ve y\u00f6netilebilir. Yerliler d\u00f6viz talebi saatte bir ka\u00e7 milyar dolar artabilirken, cari a\u00e7\u0131k ayda birka\u00e7 milyar dolar artar. Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131z art\u0131yor ve rezervleriniz eriyorsa, bu durumu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in aylar mesabesinde bir s\u00fcreniz olur. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda reel kur seviyesini y\u00fckselterek cari dengeye gelirsiniz. Cari dengede d\u0131\u015far\u0131dan finansman ihtiyac\u0131 ortadan kalkaca\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00f6viz piyasas\u0131 rahatlar. Madem bu kadar kolay neden d\u0131\u015f finansman yoklu\u011funda eskiden beri k\u0131vran\u0131yoruz? \u00c7\u00fcnk\u00fc reel kuru y\u00fckseltmek o kadar kolay bir i\u015f de\u011fil.<\/p>\n

Burada bir es verip tekrar KKM’ye d\u00f6nelim. Cari a\u00e7\u0131k ve yerle\u015fikler kaynakl\u0131 d\u00f6viz bask\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Cari a\u00e7\u0131\u011fa uygulayaca\u011f\u0131m\u0131z \u00e7\u00f6z\u00fcm yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebine kar\u015f\u0131 i\u015fe yaram\u0131yor. Yani reel kurlar\u0131 ne kadar y\u00fckseltirsek y\u00fckseltelim, birka\u00e7 saatte birka\u00e7 milyar dolar artan d\u00f6viz talebini saatler i\u00e7inde ihracattaki art\u0131\u015fla kar\u015f\u0131layamay\u0131z. KKM ile ilk defa yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebini y\u00f6netebilir hale geldik. KKM \u00f6ncesinde d\u00f6viz krediler, swaplar, eurobondlar vard\u0131. Ancak hi\u00e7birisini KKM kadar \u00e7evik kulanamad\u0131k. O ara\u00e7lar da KKM’nin i\u015flevini g\u00f6remez demiyoruz. Ama o ara\u00e7lar KKM gibi kullan\u0131lmad\u0131 diyebiliriz. KKM, m\u00fcthi\u015f bir i\u015flev g\u00f6rd\u00fc. KKM yoklu\u011funda ba\u015f\u0131m\u0131za gelenlerden KKM’nin faydas\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f olmam\u0131z gerekirdi. Ancak, maalesef pek \u00f6yle olmad\u0131. Tam da bu nedenle, bu seriyi yaz\u0131yoruz.<\/p>\n

KKM yokken, her zaman kur-enflasyon sarmal\u0131na girebilirsiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi bir sebepten ani artabilir. \u0130\u00e7eride bu talebi kar\u015f\u0131layamay\u0131nca kurunuz artar. Kur \u00e7ok ani ve \u00e7ok y\u00fcksek oranda artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in beklentilerde \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir bozulmaya neden olur. Firmalar \u00f6nceleri fiyatlar\u0131n\u0131 ithal girdi maliyetlerindeki y\u00fckseli\u015f kadar art\u0131r\u0131rken, kurdaki art\u0131\u015f h\u0131zland\u0131k\u00e7a ithal girdisi olsun olmas\u0131n piyasadaki t\u00fcm mali ve hizmetlerin fiyatlar\u0131 kura endekslenir. \u0130\u015fletme sahipleri, d\u00f6vizi risksiz kazan\u00e7 olarak g\u00f6rerek, en az d\u00f6viz kadar kazanmalar\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. \u0130\u015fte bu d\u00fc\u015f\u00fcnce inan\u0131lmaz bir enflasyon \u015foku getirir. Kur ne kadar art\u0131yorsa, enflasyon da o kadar artar. Bu duruma enflasyon-kur sarmal\u0131 diyoruz. Diyelim kur 2 kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131, enflasyon da %100 art\u0131yor. Bu duruma kar\u015f\u0131, otoritelerin yapabilece\u011fi tek \u015fey, sert resesyona gitmek. O da 2018 Eyl\u00fcl’\u00fcndeki sert faiz art\u0131\u015f\u0131 ile yap\u0131ld\u0131. 3 \u00e7eyreklik resesyonda firmalar\u0131n fiyat art\u0131racak mecali kalmad\u0131. Ama maliyet \u00e7ok y\u00fcksek oldu. \u0130\u015fte KKM, her zaman \u00fclkenin ba\u015f\u0131ndaki b\u00f6yle kronik bir hastal\u0131\u011fa deva oldu. KKM’yi kald\u0131r\u0131r yerine KKM gibi h\u0131zl\u0131 bir d\u00f6viz arz\u0131 ararac\u0131 koymazsan\u0131z, ekonomiyi tekrar enflasyon-kur sarmal\u0131na a\u00e7\u0131k hale getirirsiniz. Yerle\u015fikler bir sebepten d\u00f6viz taleplerini h\u0131zla art\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, kuru tutamazs\u0131n\u0131z. Arkadan gelen enflasyon kar\u015f\u0131s\u0131nda ya resesyona gideceksiniz ya da \u015fimdi oldu\u011fu gibi y\u00fcksek enflasyonla ya\u015famak zorunda kalacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n

KKM’nin faydalar\u0131ndan bahsettikten sonra tekrar ikinci tip kur art\u0131\u015f\u0131na d\u00f6nelim. Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f kaynakla finanse edemiyorsan\u0131z, reel kurlar\u0131 art\u0131rman\u0131z gerekir.<\/a> B\u00f6ylelikle, ithalat\u0131n\u0131z azal\u0131r, ihracat\u0131n\u0131z artar, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131z kapan\u0131r. Reel kuru art\u0131rman\u0131z i\u00e7in nominal kuru art\u0131rman\u0131z gerekecek. Nominal dedi\u011fimiz bildi\u011fimiz kur. Ama nominaldeki art\u0131\u015f bire bir reele yans\u0131mayacak. Dolar kurundaki 6 lira art\u0131\u015f\u0131n hepsi reel art\u0131\u015f olmayacak. \u0130\u015fte i\u015fin p\u00fcf noktas\u0131 buras\u0131. Nominal art\u0131\u015f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 reel art\u0131\u015fa bir k\u0131sm\u0131 enflasyona d\u00f6n\u00fc\u015fecek. Geldik yine enflasyona. E\u011fer, art\u0131\u015f\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 enflasyona d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse tekrar ba\u015f\u0131m\u0131za enflasyon belas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. Amac\u0131m\u0131z nominal art\u0131\u015f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca enflasyona daha az ge\u00e7mesini sa\u011flamak olmal\u0131. Bu nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir?<\/p>\n

2021 son \u00e7eyrek kur ata\u011f\u0131ndan \u00f6\u011frendiklerimiz yard\u0131mc\u0131 olabilir. D\u00f6viz kurlar\u0131 ne kadar ani ve h\u0131zl\u0131 artarsa, firmalar da fiyatlar\u0131 o kadar d\u00f6vize endeksliyor. \u00d6yleyse, kur art\u0131\u015f\u0131n\u0131 zamana yaymal\u0131y\u0131z. Elimizde KKM varken kur art\u0131\u015f\u0131n\u0131 istedi\u011fimiz\u00a0 gibi yayabiliriz. Yine 2022 y\u0131l\u0131nda g\u00f6rd\u00fck ki firmalar talep g\u00fc\u00e7l\u00fcyse fiyat art\u0131rmada \u00e7ok daha rahatlar. B\u00fcy\u00fcme talebin iyi bir g\u00f6stergesi. T\u00fcrkiye’nin ortalama b\u00fcy\u00fcmesi %5 civar\u0131nda. B\u00fcy\u00fcme\u00a0 %5’in alt\u0131ndayken, fiyat art\u0131rmak daha zor. Bu durumda, nominal kur d\u00fc\u015f\u00fck oynakl\u0131kta yukar\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131rken bir taraftan da b\u00fcy\u00fcme %2-3’e \u00e7ekilir. B\u00f6yle bir ortamda, nominal kurdaki art\u0131\u015f\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde reel kur art\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flar\u0131z. Reel kurlar\u0131 art\u0131rman\u0131n enflasyon maliyetini de en a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmi\u015f oluruz.<\/p>\n

Son 2 sene kur dinamiklerini y\u00f6netmek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6\u011fretici oldu. Ama \u00f6\u011frendiklerimizden ders \u00e7\u0131karmak yerine eskiye d\u00f6nmek isteyen bir g\u00fcruh var. Eskiye d\u00f6nmek demek, her zaman patlayabilecek bir bomban\u0131n \u00fczerine oturmak demek. Yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebi y\u00f6netilmek zorunda. Benzer \u015fekilde, yabanc\u0131lar i\u00e7erideyken onlar\u0131n giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 da y\u00f6netilmek zorunda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kur enflasyon sarmal\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m. \u0130ki tip kur art\u0131\u015f\u0131 kaynakl\u0131 enflasyon var. Bunlardan ilki, KKM ile kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131. KKM, bizi kur kaynakl\u0131 enflasyonlar\u0131n birinden kurtard\u0131, ancak di\u011ferinden kurtaramad\u0131. Birinci tip kur art\u0131\u015f\u0131, yerle\u015fiklerin d\u00f6viz talebinin kar\u015f\u0131lanamamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Bu tip art\u0131\u015f ani ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fini 2021 son \u00e7eyre\u011finde g\u00f6rd\u00fck.\u00a0 KKM devreye girene kadar kurlar<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":4708,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[411,204,232],"class_list":{"0":"post-4705","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-doviz-rezervleri","10":"tag-enflasyon","11":"tag-turkiye-ekonomisi"},"better_featured_image":{"id":4708,"alt_text":"Toplam D\u00f6viz Mevduatlar\u0131","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":624,"height":268,"file":"2023\/07\/Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati.png","filesize":50834,"sizes":{"medium":{"file":"Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-300x129.png","width":300,"height":129,"mime-type":"image\/png","filesize":19872,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-300x129.png"},"thumbnail":{"file":"Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-150x150.png","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/png","filesize":13295,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-150x150.png"},"bunyad-small":{"file":"Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-150x64.png","width":150,"height":64,"mime-type":"image\/png","filesize":8032,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-150x64.png"},"bunyad-medium":{"file":"Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-450x193.png","width":450,"height":193,"mime-type":"image\/png","filesize":34327,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati-450x193.png"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4705,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Turkiyede-Toplam-Doviz-Mevduati.png"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4705"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5113,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4705\/revisions\/5113"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}