{"id":4728,"date":"2023-07-24T09:16:50","date_gmt":"2023-07-24T06:16:50","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4728"},"modified":"2025-07-20T17:17:07","modified_gmt":"2025-07-20T14:17:07","slug":"politika-faizi-etkinligi-ve-gelir-aktarimi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/politika-faizi-etkinligi-ve-gelir-aktarimi-uzerine\/","title":{"rendered":"Politika Faizi Etkinli\u011fi ve Gelir Aktar\u0131m\u0131 \u00dczerine"},"content":{"rendered":"

Politika faizi, ekonomik duruma uygun olmayacak \u015fekilde yanl\u0131\u015f bir yerde belirlendi\u011finde bir gelir ve servet aktar\u0131m arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir<\/a>. Sadece pozitif reel faiz de\u011fil, negatif reel faiz de fakirden zengine gelir ve servet aktar\u0131m\u0131na alet olur. Pozitif reel faizin nas\u0131l zengini daha zengin etti\u011fi bilinir. Varl\u0131kl\u0131 kesim, paras\u0131n\u0131 mevduata koyar ve enflasyonun \u00fczerinde getiri al\u0131r. Ekonomide, hepimiz has\u0131laya gelirlerimiz kadar orta\u011f\u0131z. Gelirimiz artt\u0131\u011f\u0131nda has\u0131ladan daha b\u00fcy\u00fck bir pay al\u0131yoruz. Pozitif reel faiz de varl\u0131kl\u0131 kesimin gelirini ve has\u0131ladan ald\u0131\u011f\u0131 pay\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Negatif reel faizin gelir ve servet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 bozucu etkisi daha az bilinir. Bug\u00fcn herkeste bir kredi kart\u0131F oldu\u011fundan, sanki herkes bor\u00e7lanarak negatif reel faizden faydalanabilir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00d6yle olsa da bireylerin ve firmalar\u0131n bor\u00e7lanmadan ald\u0131klar\u0131 paylar \u00e7ok farkl\u0131. T\u00fcrkiye’de hanehalk\u0131n\u0131n kredilerden ald\u0131\u011f\u0131 pay %15 iken, firmalar\u0131n kredilerden ald\u0131\u011f\u0131 pay %85<\/a>. Kredi reel faizleri negatif b\u00f6lgeye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde bundan en \u00e7ok firmalar ve onlar\u0131n ortaklar\u0131 karl\u0131 \u00e7\u0131kar. Firma, ucuza bor\u00e7land\u0131\u011f\u0131 TL ile harcamalar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7eker. Bu TL ile ald\u0131\u011f\u0131 ara mal\u0131, ham madde, d\u00f6viz, alt\u0131n fiyat\u0131 kredi faizinin \u00fczerinde artt\u0131\u011f\u0131nda karl\u0131 \u00e7\u0131kar. Bu elde edilen kar esasen faaliyet kar\u0131 de\u011fil. Krediye eri\u015febilenin elde edebilece\u011fi finansal bir kar. T\u00fcrkiye’de kredi pastas\u0131ndan aslan pay\u0131n\u0131 ticari kesim kapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in negatif reel faizlerde de onlar karl\u0131 \u00e7\u0131kar. Ticari kesim i\u00e7inde de b\u00fcy\u00fck firmalar\u0131n kredilerden pay\u0131 \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fundan, negatif reel faiz g\u00fcn\u00fcn sonunda \u00e7ok dar bir kesimin kazanc\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, reel faiz s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131na ve \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 kesime gelir ve servet kazand\u0131r\u0131yor. Reel faizleri herkes i\u00e7in s\u0131f\u0131rlamak bug\u00fcn i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkesin enflasyonu farkl\u0131. Firmalar\u0131n sekt\u00f6rlerine g\u00f6re fiyatlar\u0131 \u00e7ok daha farkl\u0131 oranlarda artabilir. Piyasa faizini y\u00f6nlendiren politika faizi bir tane ve b\u00fct\u00fcn piyasa i\u00e7in belirleniyor. \u0130deal kurguda, mevduat ve kredi faizleri de politika faizi \u00e7evresinde olu\u015fuyor.<\/p>\n

Faizin kendisi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir problem olsa da onu belirleyece\u011fimiz b\u00f6lge ile bu problemleri en aza indirmek m\u00fcmk\u00fcn. Ger\u00e7ekle\u015fecek enflasyonu bilsek, mevduat reel faizini ona g\u00f6re belirleriz. 1 ayl\u0131k ger\u00e7ekle\u015fecek enflasyon nispetinde 1 ayl\u0131k mevduat faizini, 6 ayl\u0131k ger\u00e7ekle\u015fecek enflasyon nispetinde 6 ayl\u0131k mevduat faizini belirleriz. Ama elde sadece bir politika faizi var o da \u015fu an i\u00e7in Merkez Bankas\u0131n\u0131n bankalar\u0131 fonlad\u0131\u011f\u0131 bir haftal\u0131k repo faizi. Buna g\u00f6re bankalar\u0131n mevduat faizleri \u015fekillenecek. 1 ay vadeli mevduat faizi PPK faizine yak\u0131n olacak. Vade uzad\u0131k\u00e7a mevduat faizlerini yine enflasyon beklentileri \u015fekillendirecek. Enflasyonun ne olaca\u011f\u0131 bilinemedi\u011fi i\u00e7in, ger\u00e7ekle\u015fen enflasyon ile \u00f6nceden belirlenen mevduat faizi aras\u0131nda reel faiz olu\u015fma ihtimali var.<\/p>\n

Enflasyonun beklentilerden fazla d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemlerde, mevduat sahipleri reel faiz kazanacak. Bu durum, ki\u015filerin tasarruf i\u015ftiyak\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc daha fazla destekler. Ancak, PPK faizi enflasyonla birlikte d\u00fc\u015fmezse, mevduata \u00f6denen reel faiz \u00e7ok y\u00fcksek d\u00fczeylere ula\u015fabilir. Bu nedenle, PPK faizinin cari enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc gecikmeden takip etmesi \u00f6nemli.<\/p>\n

Mevduat faizi cari enflasyon seviyesinde oldu\u011funda, kredi faizleri cari enflasyonun da \u00fczerine \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Yine de firmalar\u0131n reel faiz \u00f6deyece\u011fi kesin olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, reel faiz kredi vadesinde \u00f6denen faiz ile ger\u00e7ekle\u015fecek enflasyon aras\u0131ndaki fark. Enflasyonun y\u00fckseldi\u011fi d\u00f6nemlerde, firmalar eksi reel faiz \u00f6demeye devam edebilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, enflasyonun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemlerde, firmalar fahi\u015f reel faizler \u00f6deyerek, sermayelerini t\u00fcketebilir. Faizin verece\u011fi zararlar\u0131 en aza indirecek bir uygulama nas\u0131l olabilir?<\/p>\n

Enflasyonun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemlerde, firmalar\u0131n \u00f6deyece\u011fi reel faizin \u00e7ok artmamas\u0131 i\u00e7in PPK faizini enflasyonla birlikte gecikmeksizin indirmek yine \u00f6nem kazan\u0131yor. Enflasyon daha fazla d\u00fc\u015fs\u00fcn diye PPK faizini uzun s\u00fcre sabit tutmak, bor\u00e7lular\u0131n reel faiz y\u00fcklerini katmerleyerek temerr\u00fct risklerini art\u0131r\u0131r. Enflasyonun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemlerde, temerr\u00fctlerde art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmesinin bir nedeni budur. Enflasyonla m\u00fccadele edildi\u011fi esnada finansal istikrar\u0131n alt\u0131 oyulmu\u015f olur.<\/p>\n

Temerr\u00fctleri as\u0131l art\u0131ran ise resesyondur. Ekonomi k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcrken, firmalar\u0131n sat\u0131\u015flar\u0131 d\u00fc\u015fer. Mal\u0131n\u0131 satamayan firmalara bir de y\u00fcksek reel faiz y\u00fck\u00fc binince, temerr\u00fctler \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fcr. PPK faizini enflasyonla birlikte h\u0131zl\u0131ca indirmek resesyon ihtimalini de d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n

Enflasyon d\u00fc\u015fs\u00fcn diye PPK faizini diledi\u011fimizce kullanamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Enflasyonla m\u00fccadelede talebi sadece PPK faizi \u00fczerinden k\u0131smak do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m de\u011fil. Krediyi do\u011frudan kontrol edebilen makroihtiyati ara\u00e7lar devrede olmal\u0131. Bu ara\u00e7lar bug\u00fcn i\u00e7in sadece bankalar\u0131n bor\u00e7 arz\u0131n\u0131 ve hanehalk\u0131n\u0131n bor\u00e7lanmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayabiliyor. Kredi kart\u0131 limitinin gelirin 4 kat\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, taksit ve vade k\u0131s\u0131tlar\u0131 hanehalk\u0131 bor\u00e7lanmas\u0131n\u0131 do\u011frudan k\u0131s\u0131tlarken, ticari bor\u00e7ta bu t\u00fcr k\u0131s\u0131tlar yok.<\/p>\n

Krediye eri\u015fimde firmalar\u0131n kendi aralar\u0131nda da b\u00fcy\u00fck bir adaletsizlik var. Sadece \u00fclkemizde de\u011fil t\u00fcm d\u00fcnyada k\u00fc\u00e7\u00fcklerin finansmana eri\u015fimi \u00e7ok daha k\u0131s\u0131tl\u0131. Krediye eri\u015fim firmalar\u0131n performanslar\u0131n\u0131 sadece reel faiz \u00fczerinden de etkilemez. Daralma d\u00f6nemlerinde, y\u00fcksek reel faizden de olsa bir firma bor\u00e7 bulabilirken di\u011ferinin bulamamas\u0131, ilkini ikinciye g\u00f6re avantajl\u0131 k\u0131lar.<\/p>\n

Firma bor\u00e7lanmas\u0131n\u0131n bankalar \u00fczerinden k\u0131s\u0131lmas\u0131 e\u015fitsizli\u011fi art\u0131ran bir fakt\u00f6r. B\u00fcy\u00fck firmalar, s\u0131k\u0131 politika alt\u0131nda kredinin hepsini g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Negatif reel faizin t\u00fcm faydalar\u0131n\u0131 \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015firket grubu elde etmi\u015f olur. Krediye eri\u015fimi e\u015fit hale getirmek, negatif reel faizin gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 bozucu etkilerini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. Herkesin krediye e\u015fit eri\u015febilmesi i\u00e7in kredinin bankalar\u0131n de\u011fil bor\u00e7lular\u0131n kald\u0131ra\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 gerekir. Birey veya firma fark etmeden herkes gelirinin ancak belli bir kat\u0131 kadar bor\u00e7lanabilmeli.<\/p>\n

Gelir has\u0131ladan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z pay\u0131 belirliyor. Bor\u00e7lanmam\u0131z gelirimizin belli bir oran\u0131n\u0131 ge\u00e7emedi\u011finde, negatif reel faizde de gelirimiz kadar faydalanm\u0131\u015f oluruz. Bir kere krediye eri\u015fim e\u015fit hale gelince, bor\u00e7 almak veya almamak ki\u015fisel bir tercih haline gelir. Tercihleri sonucunda ki\u015filer finansal gelir elde edebilir veya etmez.<\/p>\n

\u00d6zellikle negatif reel faizin \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu bir ekonomide, bor\u00e7lanan\u0131n kald\u0131rac\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 elzem<\/a>. Aksi takdirde, bir avu\u00e7 \u015firket krediyi kapatarak, negatif reel faizin t\u00fcm imkanlar\u0131ndan faydalan\u0131r. \u00dclkenin geri kalan\u0131ndan bu \u015firketlerin ortaklar\u0131na muazzam gelir ve servet transferi olur.<\/p>\n

\u00d6zetle, faizin gelir ve servet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 bozucu etkilerini en aza indirmek i\u00e7in, PPK faizi cari enflasyon d\u00fczeyinde belirlenir. Bu d\u00fczey de negatif veya pozitif reel faize yol a\u00e7abilir. Y\u00fcksek enflasyon ortam\u0131nda, enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn reel faizleri s\u0131n\u0131rl\u0131 art\u0131rmas\u0131 olumlu kar\u015f\u0131lanabilir. Bununla birlikte, mevduat reel faizlerinin astronomik seviyelere \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in PPK faizi ile enflasyonun aras\u0131 a\u00e7\u0131lmamal\u0131, PPK faizi enflasyonla birlikte indirilmelidir. \u00d6zellikle enflasyonun y\u00fckseldi\u011fi d\u00f6nemlerde, negatife kredi reel faizlerinden herkesin e\u015fit faydalanabilmesi i\u00e7in ki\u015filerin krediye eri\u015fimini e\u015fit hale getirmek elzemdir. Birey firma ay\u0131rt etmeksizin \u00fclkedeki herkese geliri ile orant\u0131l\u0131 bor\u00e7 limiti tan\u0131mlanarak krediye eri\u015fim e\u015fit hale getirilebilir.<\/p>\n

Konutun arz\u0131n\u0131 ve talebini art\u0131ran kredilerle, yat\u0131r\u0131m kredilerinin faizini ve eri\u015fimini ayr\u0131 ele almak gerekir. Bu krediler, \u00fclkenin konut, mal ve hizmet \u00fcretim kapasitesini, dolay\u0131s\u0131yla hepimizin gelirini b\u00fcy\u00fctmektedir. \u00dclkede \u00fcretim kapasitesini art\u0131ran kredilerin faizi ve eri\u015fimi di\u011fer kredilerden tamam\u0131yla ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. Arzdaki art\u0131\u015f, t\u00fcm kredi pastas\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flar. Konut, mal ve hizmet arz\u0131n\u0131 art\u0131ran krediler faizi PPK faizinden etkilenmez, arz\u0131 en y\u00fcksek d\u00fczeyde art\u0131racak seviyede belirlenir. Bu krediler, ki\u015filerin kredi limitleri i\u00e7inde de\u011ferlendirilmez.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Politika faizi, ekonomik duruma uygun olmayacak \u015fekilde yanl\u0131\u015f bir yerde belirlendi\u011finde bir gelir ve servet aktar\u0131m arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Sadece pozitif reel faiz de\u011fil, negatif reel faiz de fakirden zengine gelir ve servet aktar\u0131m\u0131na alet olur. Pozitif reel faizin nas\u0131l zengini daha zengin etti\u011fi bilinir. Varl\u0131kl\u0131 kesim, paras\u0131n\u0131 mevduata koyar ve enflasyonun \u00fczerinde getiri al\u0131r. Ekonomide,<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":4729,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[228,429,431],"class_list":{"0":"post-4728","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-faiz","10":"tag-gelir-dagilimi","11":"tag-reel-faiz"},"better_featured_image":{"id":4729,"alt_text":"Servet Aktar\u0131m\u0131 ve Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":920,"height":784,"file":"2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi.jpg","filesize":77392,"sizes":{"medium":{"file":"Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-300x256.jpg","width":300,"height":256,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":19206,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-300x256.jpg"},"thumbnail":{"file":"Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":12126,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-768x654.jpg","width":768,"height":654,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":53148,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-768x654.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-150x128.jpg","width":150,"height":128,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":11344,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-150x128.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-450x383.jpg","width":450,"height":383,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":27765,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-450x383.jpg"},"bunyad-768":{"file":"Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-768x654.jpg","width":768,"height":654,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":53148,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi-768x654.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"Picasa","camera":"","caption":"","created_timestamp":"1352103517","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4728,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Servet-Aktarimi-ve-Dagilimi.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4728"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5056,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4728\/revisions\/5056"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}