{"id":4901,"date":"2023-10-17T16:56:01","date_gmt":"2023-10-17T13:56:01","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4901"},"modified":"2025-08-18T17:33:24","modified_gmt":"2025-08-18T14:33:24","slug":"surekli-gelir-hipotezi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/surekli-gelir-hipotezi\/","title":{"rendered":"S\u00fcrekli Gelir Hipotezi"},"content":{"rendered":"

Amerikal\u0131 iktisat\u00e7\u0131 Milton Friedman taraf\u0131ndan 1957 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirilen ve s\u00fcrekli gelir hipotezi<\/a> olarak adland\u0131r\u0131lan yakla\u015f\u0131m\u0131n hareket noktas\u0131 zamanlar aras\u0131 t\u00fcketim analizidir. Friedman \u2018\u0131n s\u00fcrekli gelir hipotezinde belirli bir d\u00f6nemdeki cari gelir ( \u00f6l\u00e7\u00fclen gelir Y^^m), biri s\u00fcrekli gelir (Y^^p) di\u011feri ge\u00e7ici gelir (Y^^t) olmak \u00fczere iki k\u0131s\u0131mdan olu\u015fur;<\/p>\n

\"S\u00fcrekliGe\u00e7ici gelir cari gelirdeki – istatistiklerde \u00f6l\u00e7\u00fclen gelirde meydana gelen beklenmeyen de\u011fi\u015fmelerdir. Ge\u00e7ici gelirin baz\u0131 unsurlar\u0131n\u0131n toplamda s\u0131f\u0131r olmas\u0131na ( \u00f6rne\u011fin hasta olup ge\u00e7ici olarak \u00e7al\u0131\u015famayan bir ki\u015finin gelir kayb\u0131 ile onun yerine ge\u00e7ici olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir ki\u015finin gelir art\u0131\u015f\u0131n\u0131n birbirini telafi etmesine ) kar\u015f\u0131l\u0131k, ge\u00e7ici gelirin di\u011fer baz\u0131 unsurlar\u0131 ve \u00f6zelliklede iktisadi dalgalanmadan kaynaklanan unsurlar\u0131 toplam da s\u0131f\u0131r de\u011fildir. \u0130ktisadi dalgalanman\u0131n geni\u015fleme – zirve a\u015famas\u0131nda ki\u015filerin beklediklerinden normalden daha fazla gelir elde etmeleri sonucu, ge\u00e7ici gelir pozitif ve dolay\u0131s\u0131yla da cari \u00f6l\u00e7\u00fclen gelir s\u00fcrekli gelirden b\u00fcy\u00fck olur:<\/p>\n

Y^^T>0,\u00a0 Y^^M>Y^^P<\/strong><\/em><\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k iktisadi dalgalanman\u0131n<\/a> daralma a\u015famas\u0131nda ki\u015filerin beklediklerinden ( normalden ) daha az\u00a0 gelir elde etmeleri sonucu, ge\u00e7ici gelir negatif ve dolay\u0131s\u0131yla da cari – \u00f6l\u00e7\u00fclen gelir s\u00fcrekli gelirden k\u00fc\u00e7\u00fck olur:<\/p>\n

Y^^T<0,\u00a0 Y^^M<Y^^P<\/strong><\/em><\/p>\n

Friedman\u2019\u0131n s\u00fcrekli gelir hipotezinde belirli bir d\u00f6nemdeki cari – \u00f6l\u00e7\u00fclen t\u00fcketim de ( C^^m ), s\u00fcrekli t\u00fcketim ( C^^p) ve ge\u00e7ici t\u00fcketim ( C^^t ) olmak \u00fczere iki k\u0131s\u0131mdan olu\u015fur.<\/p>\n

\"\u0130ktisatta<\/p>\n

Bu denklemdeki s\u00fcrekli t\u00fcketim, ki\u015filerin her y\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi bekledikleri ortalama t\u00fcketime e\u015fittir. Ge\u00e7ici t\u00fcketim ise, cari t\u00fcketimde – istatistiklerde \u00f6l\u00e7\u00fclen t\u00fcketimde meydana gelen beklenmeyen de\u011fi\u015fmelerdir.<\/p>\n

S\u00fcrekli gelir hipotezinde hem s\u00fcrekli t\u00fcketim ile ge\u00e7ici t\u00fcketim hem de ge\u00e7ici t\u00fcketim ile ge\u00e7ici gelir aras\u0131nda bir ili\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131r. Bu varsay\u0131m normalden fazla t\u00fcketenlerin pozitif ge\u00e7ici t\u00fcketiminin, normalden az t\u00fcketenlerin negatif ge\u00e7ici t\u00fcketimine e\u015fit olmas\u0131na yol a\u00e7ar, C^^T = 0<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla da s\u00fcrekli gelir hipotezinde asl\u0131nda, \u00f6l\u00e7\u00fclen t\u00fcketiminin s\u00fcrekli t\u00fcketime e\u015fit oldu\u011fu kabul edilir. Bu y\u00fczden de t\u00fcketim alt simge olmaks\u0131z\u0131n k\u0131saca C ile g\u00f6sterilir.<\/p>\n

\u00d6m\u00fcr boyu gelir hipotezi gibi s\u00fcrekli gelir hipotezinde de, bir t\u00fcketim d\u00fczle\u015ftirmesi yapt\u0131klar\u0131 ( gelir ak\u0131mlar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir t\u00fcketim bi\u00e7imine sahip olmak i\u00e7in d\u00fczle\u015ftirdikleri ) ve dolay\u0131s\u0131yla da t\u00fcketimin s\u00fcrekli gelirle oransal olarak de\u011fi\u015fti\u011fi kabul edilir; C=kY^^p\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

\"S\u00fcrekli<\/p>\n

Grafikte s\u00fcrekli gelir Y(1)^^p <\/strong><\/em>veY(2)^^p <\/strong><\/em>iken, t\u00fcketim C(1) ve C(2) kadard\u0131r. Grafikte \u00f6l\u00e7\u00fclen gelir geni\u015fleme d\u00f6neminde ( pozitif ge\u00e7ici gelir nedeniyle ) Y(2)^^P <\/strong><\/em>s\u00fcrekli gelirinden b\u00fcy\u00fck bir de\u011fere Y(2)^^M <\/strong><\/em>y\u00fckselmi\u015f, daralma d\u00f6neminde ise ( negatif ge\u00e7ici gelir nedeniyle ) Y(1)^^P\u00a0<\/strong><\/em>s\u00fcrekli gelirinden k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fere Y(1)^^M <\/strong><\/em>d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Y(1)^^p – C(1) <\/strong><\/em>veY(2)^^p-C(2) <\/strong><\/em>bile\u015fimlerinin uzun d\u00f6nem t\u00fcketim do\u011frusu \u00fczerinde yer almalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Y(1)^^m – C(1) <\/strong><\/em>ve Y(2)^^p-C(2) <\/strong><\/em>bile\u015fimleri k\u0131sa d\u00f6nem t\u00fcketim do\u011frusu \u00fczerinde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

S\u00fcrekli gelir hipotezindeki<\/a> s\u00fcrekli gelir, \u00f6l\u00e7\u00fclen gelirin tersine ampirik olarak g\u00f6zlemlenen bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck de\u011fildir. S\u00fcrekli gelir ki\u015filerin \u015fu veya bu yolla tahmin ettikleri teorik bir gelir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Milton Friedman\u2019\u0131n 1957\u2019de geli\u015ftirdi\u011fi s\u00fcrekli gelir hipotezi, t\u00fcketim teorilerinde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 kabul edilir. Bu hipotez, Keynesyen k\u0131sa d\u00f6nemli t\u00fcketim fonksiyonuna bir ele\u015ftiri niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Keynes, t\u00fcketimin esasen cari gelire ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu savunmu\u015ftu. Friedman ise bireylerin t\u00fcketim kararlar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca bug\u00fcnk\u00fc gelire de\u011fil, \u00f6m\u00fcr boyu bekledikleri gelir ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re belirlediklerini ileri s\u00fcrd\u00fc. Bu nedenle s\u00fcrekli gelir hipotezi, zamanlar aras\u0131 t\u00fcketim analizinin ve modern mikroekonomik beklenti teorilerinin temel ta\u015flar\u0131ndan biri say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Hipotezin ana fikri, bireylerin ge\u00e7ici gelir \u015foklar\u0131n\u0131 uzun vadeli t\u00fcketim davran\u0131\u015flar\u0131na yans\u0131tmad\u0131klar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir birey piyangodan ge\u00e7ici bir gelir elde etti\u011finde bu gelirin tamam\u0131n\u0131 t\u00fcketime y\u00f6nlendirmez, \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tasarrufa ay\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu art\u0131\u015f s\u00fcrekli de\u011fildir. Benzer \u015fekilde, ge\u00e7ici gelir kayb\u0131 ya\u015fayan bir birey de t\u00fcketimini dramatik bi\u00e7imde azaltmaz; ge\u00e7mi\u015f tasarruflar\u0131n\u0131 veya bor\u00e7lanma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kullanarak t\u00fcketim d\u00fczeyini uzun d\u00f6nem beklentilerine uygun \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bu davran\u0131\u015f bi\u00e7imi, t\u00fcketimde \u201cd\u00fczle\u015ftirme\u201d veya \u201cyumu\u015fatma\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n

S\u00fcrekli gelir hipotezinin \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan biri, marjinal t\u00fcketim e\u011filiminin k\u0131sa d\u00f6nemde Keynesyen analizde \u00f6ng\u00f6r\u00fclenden daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u0131kabilmesidir. Keynes\u2019e g\u00f6re gelirdeki art\u0131\u015f\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc t\u00fcketime gider. Ancak Friedman\u2019a g\u00f6re e\u011fer gelir art\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7ici nitelikteyse, bireyler bunu t\u00fcketimlerinde yans\u0131tmaz. Dolay\u0131s\u0131yla milli gelirde ge\u00e7ici dalgalanmalar olsa da, toplam t\u00fcketim bu dalgalanmalara bire bir uymak yerine daha istikrarl\u0131 bir seyir izler. Bu sonu\u00e7, \u00f6zellikle iktisadi dalgalanmalar\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve ekonomik politika tasar\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n

Ampirik \u00e7al\u0131\u015fmalar da bu hipotezi destekler niteliktedir. Hanehalklar\u0131n\u0131n t\u00fcketim harcamalar\u0131 genellikle gelirlerindeki k\u0131sa vadeli dalgalanmalardan daha az oynakl\u0131k g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin ekonomik kriz d\u00f6nemlerinde gelirler keskin \u015fekilde d\u00fc\u015fse de t\u00fcketim g\u00f6rece daha yava\u015f azal\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme d\u00f6nemlerinde gelirler keskin \u015fekilde artsa da t\u00fcketim harcamalar\u0131 ayn\u0131 h\u0131zla artmaz. Bu g\u00f6zlemler, t\u00fcketim d\u00fczle\u015ftirme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 teyit eder.<\/p>\n

S\u00fcrekli gelir hipotezi ayn\u0131 zamanda modern finans teorileriyle de ili\u015fkilidir. Hanehalklar\u0131n\u0131n t\u00fcketim kararlar\u0131 ile tasarruf davran\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131klarken, beklentilerin ve sermaye piyasalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgular. E\u011fer bireyler s\u00fcrekli gelirlerini do\u011fru tahmin edebiliyor ve sermaye piyasalar\u0131na eri\u015fimleri varsa, t\u00fcketimlerini uzun vadeli gelir beklentilerine uygun \u015fekilde ayarlayabilirler. Ancak finansal piyasalara eri\u015fimin s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu ekonomilerde, bireyler ge\u00e7ici gelir \u015foklar\u0131na daha duyarl\u0131 hale gelir. Bu da hipotezin ge\u00e7erlili\u011fini k\u0131smen zay\u0131flat\u0131r.<\/p>\n

Hipotezin kamu politikalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 da vard\u0131r. \u00d6zellikle vergi indirimleri veya ge\u00e7ici gelir transferlerinin t\u00fcketim \u00fczerindeki etkisi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken s\u00fcrekli gelir hipotezi s\u0131k\u00e7a referans g\u00f6sterilir. E\u011fer bireyler ge\u00e7ici gelir art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 g\u00f6rm\u00fcyorsa, bu t\u00fcr politikalar\u0131n t\u00fcketim talebini art\u0131r\u0131c\u0131 etkisi s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00fcrekli gelirdeki art\u0131\u015flar\u0131 kal\u0131c\u0131 g\u00f6ren bireyler, bu art\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketimlerine yans\u0131t\u0131r. Bu nedenle Friedman\u2019\u0131n hipotezi, maliye politikalar\u0131n\u0131n etkinli\u011fi konusunda Keynesyen g\u00f6r\u00fc\u015fe ele\u015ftirel bir alternatif sunar.<\/p>\n

S\u00fcrekli gelir hipotezi ile \u00f6m\u00fcr boyu gelir hipotezi aras\u0131ndaki ili\u015fki de dikkat \u00e7ekicidir. Modigliani\u2019nin \u00f6m\u00fcr boyu gelir hipotezi, bireylerin ya\u015famlar\u0131 boyunca gelirlerini ve t\u00fcketimlerini planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Friedman\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 ise \u00f6zellikle ge\u00e7ici ve s\u00fcrekli gelir ayr\u0131m\u0131 \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131r. Her iki model de t\u00fcketimde d\u00fczle\u015ftirme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortak noktalar\u0131 olarak kabul eder. Bu nedenle ikisi modern t\u00fcketim teorisinin tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7alar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hipotezin en \u00e7ok ele\u015ftirilen y\u00f6nlerinden biri, s\u00fcrekli gelirin ampirik olarak do\u011frudan \u00f6l\u00e7\u00fclememesidir. S\u00fcrekli gelir, bireylerin gelece\u011fe dair beklentilerine ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bu beklentiler ki\u015fiden ki\u015fiye, d\u00f6nemden d\u00f6neme de\u011fi\u015febilir. Bu nedenle hipotez, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir teorik \u00e7er\u00e7eve sunmakla birlikte, \u00f6l\u00e7\u00fcm zorluklar\u0131 nedeniyle baz\u0131 ampirik testlerde sorunlu sonu\u00e7lar do\u011furur. Ayr\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fck gelirli hanelerde kredi k\u0131s\u0131tlar\u0131 t\u00fcketim d\u00fczle\u015ftirmesini imk\u00e2ns\u0131z hale getirebilir. Bu da hipotezin her durumda ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak Friedman\u2019\u0131n s\u00fcrekli gelir hipotezi, t\u00fcketim davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n daha ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcketimdeki istikrar\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, Keynesyen k\u0131sa d\u00f6nem analizine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir alternatif getirmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde dahi makroekonomik modellerde, politika analizlerinde ve davran\u0131\u015fsal iktisat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6nemli bir referans noktas\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Amerikal\u0131 iktisat\u00e7\u0131 Milton Friedman taraf\u0131ndan 1957 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirilen ve s\u00fcrekli gelir hipotezi olarak adland\u0131r\u0131lan yakla\u015f\u0131m\u0131n hareket noktas\u0131 zamanlar aras\u0131 t\u00fcketim analizidir. Friedman \u2018\u0131n s\u00fcrekli gelir hipotezinde belirli bir d\u00f6nemdeki cari gelir ( \u00f6l\u00e7\u00fclen gelir Y^^m), biri s\u00fcrekli gelir (Y^^p) di\u011feri ge\u00e7ici gelir (Y^^t) olmak \u00fczere iki k\u0131s\u0131mdan olu\u015fur; Ge\u00e7ici gelir cari gelirdeki – istatistiklerde \u00f6l\u00e7\u00fclen<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":4904,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[301,467,445],"class_list":{"0":"post-4901","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-gelir","10":"tag-milton-friedman","11":"tag-tuketim"},"better_featured_image":{"id":4904,"alt_text":"S\u00fcrekli Gelir Hipotezi","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":488,"height":405,"file":"2023\/10\/Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi.jpg","filesize":20085,"sizes":{"medium":{"file":"Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-300x249.jpg","width":300,"height":249,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":5925,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-300x249.jpg"},"thumbnail":{"file":"Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":2456,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-150x150.jpg"},"bunyad-small":{"file":"Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-150x124.jpg","width":150,"height":124,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":2080,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-150x124.jpg"},"bunyad-medium":{"file":"Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-450x373.jpg","width":450,"height":373,"mime-type":"image\/jpeg","filesize":9933,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi-450x373.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":4901,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Surekli-Gelir-Hipotezi-Grafigi.jpg"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4901"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4901\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5561,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4901\/revisions\/5561"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}