{"id":4952,"date":"2023-11-01T10:19:14","date_gmt":"2023-11-01T07:19:14","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=4952"},"modified":"2025-08-14T19:37:27","modified_gmt":"2025-08-14T16:37:27","slug":"tuketim-fonksiyonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/tuketim-fonksiyonu\/","title":{"rendered":"T\u00fcketim Fonksiyonu"},"content":{"rendered":"

T\u00fcketim fonksiyonu<\/strong>, Keynesyen modelde t\u00fcketimi ( t\u00fcketiciler taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmak istenen ve sat\u0131n al\u0131nan reel GDP \u2018yi) belirleyen en \u00f6nemli etmen harcanabilir ki\u015fisel reel gelirdir ve harcanabilir ki\u015fisel reel gelir de\u011fi\u015fince t\u00fcketimin de de\u011fi\u015fti\u011fi varsay\u0131l\u0131r;<\/p>\n

Keynesyen modelde<\/a> t\u00fcketimdeki de\u011fi\u015fmenin harcanabilir ki\u015fisel gelirdeki de\u011fi\u015fmeye oran\u0131na, \u2018marjinal t\u00fcketim e\u011filimi\u2019<\/em><\/strong> denir;<\/p>\n

\"Marjinal<\/p>\n

Denklemden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere harcanabilir ki\u015fisel gelirdeki 1 liral\u0131k de\u011fi\u015fmenin t\u00fcketimde ka\u00e7 liral\u0131k bir de\u011fi\u015fmeye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 marjinal t\u00fcketim e\u011filimi g\u00f6sterir. Marjinal t\u00fcketim e\u011filiminin \u00f6rne\u011fin c= 0.70 olmas\u0131, harcanabilir ki\u015fisel gelir 1 lira art\u0131nca t\u00fcketimin 0.70 lira ( 70 kuru\u015f ) artt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Keynesyen modelde, harcanabilir gelir art\u0131nca ( azal\u0131nca ) t\u00fcketimin gelirden daha az artt\u0131\u011f\u0131 ( azald\u0131\u011f\u0131 ) ve dolay\u0131s\u0131yla da marjinal t\u00fcketim e\u011filiminin s\u0131f\u0131rdan b\u00fcy\u00fck fakat birden k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu kabul edilir;<\/p>\n

C = C (DPI) , 0<C<1<\/em><\/strong><\/p>\n

Keynesyen modelin<\/a> t\u00fcketim ve harcanabilir ki\u015fisel gelir aras\u0131nda kurdu\u011fu bu ili\u015fkiye, k\u0131saca \u2018t\u00fcketim fonksiyonu\u2019 <\/em><\/strong>denir. Keynes \u2018in makro iktisat teorisine kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 temel kavramlardan biri olan t\u00fcketim fonksiyonu, denklem bi\u00e7iminde ifade edilirse;<\/p>\n

C= Co + cDPI , C>0 , 0<C<1 , (c=sabit)<\/em><\/strong><\/p>\n

Marjinal t\u00fcketim e\u011filiminin sabit oldu\u011fu ( harcanabilir ki\u015fisel gelir art\u0131nca marjinal t\u00fcketim e\u011filiminin de\u011fi\u015fmedi\u011fi varsay\u0131m\u0131n\u0131n benimsendi\u011fi ) denklemde do\u011frusal t\u00fcketim denklemindeki \u00a0terimi, t\u00fcketiciler taraf\u0131ndan harcanabilir ki\u015fisel gelir s\u0131f\u0131r da olsa sat\u0131n al\u0131nan reel GDP d\u00fczeyini ( harcanabilir ki\u015fisel reel gelir d\u0131\u015f\u0131ndaki unsurlar taraf\u0131ndan belirlenen t\u00fcketim b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ) temsil eder ve k\u0131saca otonom t\u00fcketim <\/em><\/strong>olarak nitelendirilir. Yine denklemdeki cDPI terimi ise, harcanabilir ki\u015fisel reel gelire ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen t\u00fcketimi g\u00f6sterir ve k\u0131saca uyar\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcketim<\/em><\/strong> olarak nitelendirilir. Denkleme g\u00f6re, harcanabilir ki\u015fisel gelir art\u0131nca, uyar\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcketim ve b\u00f6ylece t\u00fcketim, harcanabilir ki\u015fisel gelirdeki art\u0131\u015ftan daha az artar: 0 < c < 1.<\/p>\n

T\u00fcketim fonksiyonuna ili\u015fkin yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar a\u015fa\u011f\u0131daki grafikte g\u00f6sterilmi\u015ftir;<\/p>\n

\"T\u00fcketim<\/p>\n

Dikey eksende t\u00fcketimin, yatay eksende harcanabilir ki\u015fisel reel gelirin yer ald\u0131\u011f\u0131 grafikte C = Co + cDPI <\/em><\/strong>do\u011frusu, t\u00fcketiciler taraf\u0131ndan alternatif reel GDP d\u00fczeylerinde sat\u0131n al\u0131nmak istenen ve sat\u0131n al\u0131nan reel GDP \u2019yi g\u00f6sterir. C t\u00fcketim do\u011frusunun e\u011fimi marjinal t\u00fcketim e\u011filimine ( c ), do\u011frunun dikey ekseni kesti\u011fi nokta ile orjin aras\u0131ndaki mesafe ise otonom t\u00fcketime ( t\u00fcketicilerin reel DPI s\u0131f\u0131r iken sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 reel GDP d\u00fczeyine, ( cO ) <\/em><\/strong>e\u015fittir.) C t\u00fcketim do\u011frusu, otonom t\u00fcketim cO <\/em><\/strong>d\u00fczeyinde veri iken harcanabilir ki\u015fisel reel gelir art\u0131nca ( azal\u0131nca ) uyar\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcketimin ( cDPI ) ve b\u00f6ylece t\u00fcketimin gelirden daha az artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ( azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ) g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin grafikte harcanabilir gelir DPI1<\/strong> <\/em>iken uyar\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcketim cDPI1 = AB<\/em><\/strong> ve dolay\u0131s\u0131yla da t\u00fcketimin C = Co + <\/em>cDPI1 = DPI1A + AB =<\/em>DPI1B<\/strong><\/strong>‘<\/em>dir. . <\/em>Harcanabilir ki\u015fisel gelir DPI1′<\/strong>den DPI2′<\/strong><\/em>ye y\u00fckseldi\u011finde ise, uyar\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcketim cDPI2 =EF ve dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcketim C = Co +\u00a0<\/em> cDPI2 = DPI2E + EF = DPI2F<\/strong>‘di<\/p>\n

T\u00fcketim fonksiyonu, Keynesyen makro iktisad\u0131n en temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplam talep \u00fczerinde en g\u00fc\u00e7l\u00fc belirleyici unsur olarak t\u00fcketim, k\u0131sa d\u00f6nem ekonomik dalgalanmalar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda merkezi bir rol oynar. Keynes\u2019e g\u00f6re bireyler ve hanehalklar\u0131, gelirleri artt\u0131k\u00e7a t\u00fcketimlerini art\u0131r\u0131rlar; fakat bu art\u0131\u015f hi\u00e7bir zaman bire bir de\u011fildir. \u0130\u015fte bu nedenle marjinal t\u00fcketim e\u011filimi (MPC) s\u0131f\u0131r ile bir aras\u0131nda yer al\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, hem iktisadi dalgalanmalar\u0131n nedenlerini hem de maliye politikalar\u0131n\u0131n etkinli\u011fini anlamak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n

1) Ortalama ve Marjinal T\u00fcketim E\u011filimi<\/strong>
Keynesyen analizde yaln\u0131zca marjinal t\u00fcketim e\u011filimi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ortalama t\u00fcketim e\u011filimi (APC) de \u00f6nemlidir. Ortalama t\u00fcketim e\u011filimi, toplam t\u00fcketimin harcanabilir gelire oran\u0131d\u0131r. Zamanla, gelirin artmas\u0131yla ortalama t\u00fcketim e\u011filiminin azalaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc gelir artt\u0131k\u00e7a bireyler daha fazla tasarruf etmeye e\u011filimli olurlar. B\u00f6ylece, toplam t\u00fcketim gelirden daha yava\u015f b\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n

2) Otonom T\u00fcketimin \u00d6nemi<\/strong>
T\u00fcketim fonksiyonundaki sabit terim olan otonom t\u00fcketim (Co), gelir s\u0131f\u0131r iken bile t\u00fcketicilerin temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131 ifade eder. \u00d6rne\u011fin hanehalklar\u0131 hi\u00e7bir gelire sahip olmasa dahi bar\u0131nma, g\u0131da ve sa\u011fl\u0131k gibi zorunlu harcamalar\u0131n\u0131 bor\u00e7lanma, birikimlerini eritme veya devlet transferleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00fcrd\u00fcrmek zorundad\u0131r. Bu nedenle otonom t\u00fcketim pozitif bir de\u011ferdir ve ekonomide gelirden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir talep taban\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n

3) T\u00fcketim Fonksiyonunun Maliye Politikas\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00d6nemi<\/strong>
Maliye politikas\u0131 uygulamalar\u0131nda t\u00fcketim fonksiyonu do\u011frudan devreye girer. \u00c7\u00fcnk\u00fc kamu harcamalar\u0131 ve vergiler, hanehalk\u0131n\u0131n harcanabilir gelirini etkileyerek t\u00fcketim \u00fczerinden toplam talebi \u015fekillendirir. \u00d6rne\u011fin vergilerde yap\u0131lan bir indirim, t\u00fcketicilerin gelirini art\u0131r\u0131r ve marjinal t\u00fcketim e\u011filimine ba\u011fl\u0131 olarak bu art\u0131\u015f\u0131n belli bir k\u0131sm\u0131 t\u00fcketime y\u00f6nelir. B\u00f6ylece toplam talep y\u00fckselir. Harcama \u00e7arpan\u0131 etkisi de t\u00fcketim fonksiyonuna dayan\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc gelirdeki her art\u0131\u015f\u0131n yeni bir t\u00fcketim art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zincirleme s\u00fcre\u00e7, \u00e7arpan mekanizmas\u0131n\u0131 do\u011furur.<\/p>\n

4) T\u00fcketim Fonksiyonuna Y\u00f6nelik Ele\u015ftiriler ve Modern Yakla\u015f\u0131mlar<\/strong>
Keynes\u2019in t\u00fcketim fonksiyonu do\u011frusal bir yap\u0131 varsayarken, sonraki iktisat\u00e7\u0131lar bu yakla\u015f\u0131m\u0131 geni\u015fletmi\u015flerdir:<\/p>\n