{"id":5309,"date":"2025-04-17T17:00:08","date_gmt":"2025-04-17T14:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/?p=5309"},"modified":"2025-07-18T22:45:26","modified_gmt":"2025-07-18T19:45:26","slug":"enflasyon-neden-dusmedi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/enflasyon-neden-dusmedi\/","title":{"rendered":"Enflasyon Neden D\u00fc\u015fmedi? T\u00fcrkiye Ekonomisi’nde Politika Hatalar\u0131 ve Riskler"},"content":{"rendered":"
\n
\n
Enflasyon neden d\u00fc\u015fmedi ve MB enflasyon hedefleri neden tutmad\u0131? Ekonomi y\u00f6netimi de\u011fi\u015fti\u011finde ilk icraat olarak faiz art\u0131\u015flar\u0131 ile beklentinin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak uzun vadeli olarak enflasyonun kontrol\u00fcn\u00fc bekliyordu. Bunun muhtemelen 18-24 ay aras\u0131nda sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131l\u0131yordu. Tutmayan MB enflasyon beklentileri ve genel politikadan bunu anl\u0131yoruz. Faiz ge\u00e7ici ve \u015fok bir enstr\u00fcman olarak bizi istenen beklenti patikas\u0131na sokacakt\u0131, ard\u0131ndan indirimlerle reel sekt\u00f6r rahatlayacakt\u0131 ama s\u00fcre uzad\u0131. S\u00fcreyi uzatan hatalar;<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
1-Zamanlama ve stratejik hatalar<\/strong><\/div>\n
\n
\n
a-)<\/strong>Kur \u015fokuyla politikaya ba\u015flayarak 2 ay \u00fcst \u00fcste %9 %4, toplamda %13 civar\u0131 kur art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n enflasyona ge\u00e7mesi.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
b-)Faizin yava\u015f art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
c-)Faiz yava\u015f art\u0131r\u0131l\u0131rken KKM’nin sonlanmas\u0131 ve \u00e7apra\u015f\u0131k, \u00e7oklu hedefler. Stratejik konsantrasyon olmamas\u0131.<\/strong> (Bunu literat\u00fcre T\u00fcrk hastal\u0131\u011f\u0131 olarak ge\u00e7irebiliriz)<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
2- Konjonkt\u00fcrel Uyum ve Yeni D\u00fcnyay\u0131 Okuyamama<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
2003 – 2007′ d\u00f6neminin benzer konjonkt\u00fcr\u00fc ve politikalar\u0131yla rezerv yap\u0131s\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilece\u011fi ve enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclece\u011fi varsay\u0131m\u0131. Bu varsay\u0131mlar ve temel hatalar\/sapmalar;<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
a-)Reel faiz d\u0131\u015f\u0131ndaki politik uyum, stabilite v.b sinyal\/g\u00f6sterge\/vitrin niteli\u011findeki enstr\u00fcmanlarla yabanc\u0131 sermayenin \u00e7ekilece\u011fi varsay\u0131m\u0131.<\/strong> Bu d\u00f6nem d\u00fcnyada bitti. \u00c7ok y\u00fcksek tasarruf\/sermaye\/rezerv fazlas\u0131 olan \u00fclkeler bile sermaye dola\u015f\u0131m\u0131 yerine i\u00e7 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 tercih ediyor. Sermaye d\u00f6ng\u00fcs\u00fc yava\u015fl\u0131yor. Dola\u015f\u0131m\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu d\u00f6nemde de T\u00fcrkiye bundan iyi pay alamad\u0131 nedenleri ba\u015fka yaz\u0131n\u0131n konusu.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
b-)D\u00fcnyadaki enflasyon trendinin 2003-2008’in aksine yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc olmas\u0131.<\/strong> Bu d\u00f6nemde \u00c7in’in ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc ihra\u00e7 etmesi ithal ikame mallarla enflasyon d\u00fc\u015f\u00fcrme fikrini destekliyor ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya enflasyonunu a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekiyordu (1 milyoncular\u0131 ve fabrika-gemi tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlay\u0131n). Bu d\u00f6nemde ise y\u00fckselen g\u00fcmr\u00fck duvarlar\u0131 ve en \u00f6nemlisi farkl\u0131 ticari hublara par\u00e7alanan, entegre olmayan arz b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u00fcr\u00fcn maliyetlerini art\u0131rarak enflasyonu y\u00fckseltiyor. Bu y\u00fczden reel kur y\u00fcksek bile olsa ithal ikame mallar\u0131n enflasyon \u00fczerindeki etkisi 2003-2008 gibi olamaz.<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
3-Rezerv Yap\u0131s\u0131 ve Alernatif Enstr\u00fcmanlara \u0130li\u015fkin Fark\u0131ndal\u0131k Eksikli\u011fi<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
D\u00fczenli olarak cari a\u00e7\u0131k veren bir \u00fclkenin anlaml\u0131 bir net rezervi yoktur, uzun vadede olamaz. Bu tip ekonomilerin rezerv yap\u0131s\u0131 y\u00fczd\u00fcr\u00fclebilirlik ve risk \u00fczerinden \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr\/\u00f6l\u00e7\u00fclmeli. Y\u00fczen rezervlerde br\u00fct rezervler \u00fczerinden ifade edilebilir. Bu durumda bizim temel g\u00f6stergemiz br\u00fct rezervler<\/a> ve bu rezerv yap\u0131s\u0131 \u00fczerindeki e\u011filimler olmal\u0131. Rezerv yap\u0131s\u0131ndaki anlay\u0131\u015fa ili\u015fkin hatalar ise \u015fu \u015fekilde;<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
a-)Br\u00fct rezervlerde kalemsel k\u0131r\u0131l\u0131m\u0131n g\u00f6z ard\u0131 edilmesi.<\/strong> Burada sadece bilan\u00e7o kalemlerini de\u011fil esasen rezerv niteli\u011fini kast ediyorum. Swap hari\u00e7, d\u00f6viz, alt\u0131n, carry gibi farkl\u0131 rezerv kalemlerinin farkl\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ve oynakl\u0131\u011fa sahip oldu\u011fu dikkate al\u0131nmad\u0131. \u00d6rne\u011fin carry trade ile gelen para y\u00fcksek reel faiz y\u00fcz\u00fcnden (hatta \u00f6zellikle y\u00fcksek reel faiz y\u00fcz\u00fcnden) stres birikimine neden oluyor ve \u015foklarda daha h\u0131zl\u0131 hareket ediyor. Yabanc\u0131 genel d\u00f6viz e\u011filimini ya da MB politikas\u0131n\u0131 dikkate almaks\u0131n\u0131z\u0131n kar\u0131 transfer ediyor. Di\u011fer taraftan yurti\u00e7i yerle\u015fikler kardan ziyade riske odaklan\u0131yor ve uzun vadeli politika ekseninde hareket ediyorlar. Burada carry ile gelen yabanc\u0131 para d\u00f6viz \u015fokunun \u015fiddetini art\u0131rm\u0131\u015f bile olabilir.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
b-)Alternatif enstr\u00fcmanlar\u0131n d\u00f6nemsel ve topyekun ele al\u0131nmas\u0131. Kamu ve sistematik riske ili\u015fkin fark\u0131ndal\u0131k eksikli\u011fi.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
KKM d\u00f6nemsel politikaya referans veren bir enstr\u00fcman olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha \u00f6nce makro stabliteye hizmet eden bu enstr\u00fcman (ve di\u011ferleri) h\u0131zl\u0131 ve enflasyon\/rezerv hedefiyle \u00e7eli\u015fen bir plans\u0131zl\u0131kla sonland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Rezerv, kur ve enflasyon temel hedef diyelim, bu iki g\u00f6stergenin istenen h\u0131zda ve maliyette iyile\u015fmedi\u011fi bir senaryoda KKM’nin oda\u011fa al\u0131nmas\u0131 anlams\u0131zd\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc sonland\u0131rma neticesinde KKM’de dondurulmu\u015f TL’nin hareket edece\u011fi se\u00e7enekler her iki hedefi de bozar. KKM’de duran para ya y\u00fcksek faizli TL’ye gidecek (en iyi senaryo), ya d\u00f6viz riskini dengelemek ve beklentisi d\u00f6vizde iyile\u015fmeyenler i\u00e7in d\u00f6vize kayacak (\u2b07\ufe0frezerv, \u2b07\ufe0fkur, uzun vade de enflasyon \u2b06\ufe0f) ya da varl\u0131klara ve t\u00fcketime kayacakt\u0131r. (enflasyon \u2b06\ufe0f).<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
Burada sadece KKM gibi alternatif enstr\u00fcmanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil. Kamu riskine ili\u015fkin genel s\u00f6ylemlerde kamu ve sistematik risk aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve makro perspektif a\u00e7\u0131s\u0131ndan kamu-\u00e7evre ili\u015fkisinin yanl\u0131\u015f tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131\/ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
Sistematik risk = Kamunun sistematik riski + \u00d6zel kesimin sistematik riski.<\/strong> Makro politika = Kamu risklerinin y\u00f6netilmesi + \u00f6zel kesim risklerinin y\u00f6netilmesi<\/strong> oldu\u011funa g\u00f6re ve KKM’nin b\u00fcy\u00fck felaket riski t\u00fcm kesimleri y\u0131kacak bir d\u00f6viz \u015foku oldu\u011funa g\u00f6re, kamu riski diye bir\u015fey marjinal maliyet<\/strong> olarak yoktur. T\u00fcm sistemin y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 senaryoda, kamu b\u00fct\u00e7esinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 anlams\u0131zd\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc kamu sistemin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Vergi politikalar\u0131nda da benzer bir kafa yap\u0131s\u0131na \u015fahit oluyoruz. Makro politika e\u011filimleri kamu-\u00e7evreye kar\u015f\u0131 gibi bir i\u015fletmecilik kafas\u0131yla tan\u0131mlan\u0131yor halbuki makro politika t\u00fcm \u00e7evrenin y\u00f6netimi ve dizayn\u0131d\u0131r. \u00c7evreyi burada periferi kenarda olan de\u011fil ekosistem ba\u011flam\u0131nda kullan\u0131yorum. Bundan sonraki olas\u0131 senaryolar\u0131, etkileri ve \u00f6ng\u00f6r\u00fcmlemeyi ise ba\u015fka bir yaz\u0131da ele alaca\u011f\u0131z.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Enflasyon neden d\u00fc\u015fmedi ve MB enflasyon hedefleri neden tutmad\u0131? Ekonomi y\u00f6netimi de\u011fi\u015fti\u011finde ilk icraat olarak faiz art\u0131\u015flar\u0131 ile beklentinin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak uzun vadeli olarak enflasyonun kontrol\u00fcn\u00fc bekliyordu. Bunun muhtemelen 18-24 ay aras\u0131nda sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131l\u0131yordu. Tutmayan MB enflasyon beklentileri ve genel politikadan bunu anl\u0131yoruz. Faiz ge\u00e7ici ve \u015fok bir enstr\u00fcman olarak bizi istenen beklenti<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5310,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,47],"tags":[506,280,232],"class_list":{"0":"post-5309","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jeoekonomik-makro-veriler","8":"category-makro-ekonomik-analizler","9":"tag-makro-iktisat","10":"tag-merkez-bankaciligi","11":"tag-turkiye-ekonomisi"},"better_featured_image":{"id":5310,"alt_text":"T\u00fcrkiye'de enflasyon","caption":"","description":"","media_type":"image","media_details":{"width":1920,"height":772,"file":"2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor.png","filesize":313985,"sizes":{"medium":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-300x121.png","width":300,"height":121,"mime-type":"image\/png","filesize":9037,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-300x121.png"},"large":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-1024x412.png","width":1024,"height":412,"mime-type":"image\/png","filesize":53233,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-1024x412.png"},"thumbnail":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-150x150.png","width":150,"height":150,"mime-type":"image\/png","filesize":5076,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-150x150.png"},"medium_large":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-768x309.png","width":768,"height":309,"mime-type":"image\/png","filesize":35133,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-768x309.png"},"1536x1536":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-1536x618.png","width":1536,"height":618,"mime-type":"image\/png","filesize":90674,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-1536x618.png"},"bunyad-small":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-150x60.png","width":150,"height":60,"mime-type":"image\/png","filesize":3933,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-150x60.png"},"bunyad-medium":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-450x181.png","width":450,"height":181,"mime-type":"image\/png","filesize":18151,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-450x181.png"},"bunyad-full":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-1200x483.png","width":1200,"height":483,"mime-type":"image\/png","filesize":66235,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-1200x483.png"},"bunyad-768":{"file":"Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-768x309.png","width":768,"height":309,"mime-type":"image\/png","filesize":35133,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor-768x309.png"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":5309,"source_url":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Turkiyede-enflasyon-neden-dusmuyor.png"},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5309"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5315,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5309\/revisions\/5315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datakapital.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}