İş istihbaratı, bir şirketin pazarda rekabet avantajı elde edebilmesi için yazılımlar ve servisler aracılığı ile işlenmemiş bilgiyi (veri), uygulanabilir işlenmiş bilgiye (enformasyon) dönüştürmesidir. Edinilen enformasyon; raporlar, tablolar, çizelgeler veya haritalar aracılığı ile analitik bulgular haline getirilir.

Örneğin; tedarik zincirini daha iyi yönetmek isteyen bir şirket, sevkiyat sürecinde gecikmelerin nerede olduğunu, hangi ürünlerin en sık geciktirildiğini, hangi nakliye türlerinin en sık gecikmelerle karşılaştığını enformasyon sayesinde anlayabilir ve harekete geçebilir. Örnekten de anlaşılacağı üzere, iş istihbaratı işletmenin mevcut durumuna ilişkin bilgiler sağlamaktadır.

Rakibi Tanımak Tehlikeyi Bertaraf Etmektir

İş istihbaratı, bir şirketin kendi mevcut durumunu anlamak için kullanılabileceği gibi piyasadaki rakiplerin durumunu da anlamak için kullanılabilir. Not olarak belirtmek isteriz ki, “istihbarat” kavramı genellikle askeri alanda kullanılsa da bu kavramın “business” alanına da girmesi, şirketler arası rekabetin savaşa benzetilmesinden kaynaklanmaktadır. Gerçekten de temelde şirketler arası rekabet savaşa benzemektedir zira tüm şirketler aynı kaynağı elde etmek ve pazara hâkim olmak için mücadele etmektedirler. Hakimiyet; düşmanın atacağı adımları, düşmanın güçlü ve zayıf yönlerini, nereden size saldırabileceğini bilmektir. Şirketin rakibe dair veriyi istihbarata dönüştürüp uygulaması aslında bir şirketin savaşması demektir.

İstihbarat Edinimi

Şirketin öncelikle karar vermesi gereken konu, hangi alana odaklanılacağıdır. Bu alan pazarlama, ürün geliştirme veyahut başka bir alan olabilir. Buradaki önemli husus, farklı iş alanları için bilgi gereksinimlerinin farklı olmasıdır.

Şirketin odaklanacağı alan belli olduktan sonra hangi verilere ihtiyaç duyulduğunun kararlaştırılması gerekir. Bu iş istihbaratının en önemli kısımlarından biridir zira rastgele bilgi toplamak yerine, aramanın belirli bir odakta olması ve planlanması zaman ve para avantajıdır.

Veri Kaynakları

Bilgi kaynakları, birincil ve ikincil olmak üzere ikiye ayrılır. Birincil kaynaklar genellikle, tedarikçiler, müşteriler, analistler ve devlet kurumları gibi kaynaklardan alınan verilere denir. İkincil kaynaklar ise halka açık kaynaklardır. Birincil kaynaklar en ilgili ve isabetli verileri sunsa da bu verileri elde etmek ikincil kaynaklara göre çok daha zordur. Birincil kaynaklar aynı zamanda ikincil kaynaklardan elde edilmemiş verileri tamamlamakta da kullanılır.

Rekabetçi Veri Ambarı Kaynakları

  • Ticaret Sicili
  • Profesyonel organizasyonlar
  • Devlet kurumları
  • Özel veya devlete ait maliye/finans kurumları
  • İstatistik şirketleri
  • Medya
  • Rakiplerin gelişimi
  • Müşteri analizi
  • Tedarikçi Analizi
  • Piyasa analizi 

İnternette çok sayıda kamuya açık kaynak bulunmaktadır. Bu kaynaklara; forumlar, bloglar, müşterilere veyahut devletlere ait siteler, e-ticaret siteleri, anketler vb. kaynaklar örnek gösterilebilir. Ayrıca bu kaynaklara ek olarak; fuarlar, konferanslar, rakiplerin müşteri kitlesi ve tedarikçileri hatta rakip şirketlerin eski çalışanları kaynak olarak gösterilebilir.

İç ve Dış Çevre Analizi

İç çevre analizi, şirketin kendi verilerini rakiplerin performans düzeyleri ile karşılaştırmak için yapılır. Dış çevre analizi ise rakip verilerinin istihbaratı sonucunda fırsatların ve tehditlerin anlaşılması amacıyla yapılır.

Her iki çevreden sağlanan bilgilerin analizi; SWOT, BCG matrisinde veya stratejik analiz için başka herhangi bir temelde sentezlenebilir. Five’s Forces Modeli olarak bilinen rakipleri analiz etme yaklaşımı bu tür çapraz istihbaratlara dayanmaktadır.

Veriyi İstihbarata Dönüştürmek

Toplanan verilerin çoğu gereksiz, güncel olmayan, eksik hatta yanlış olacaktır. Bu istihbarat üretimi için ne kadar karamsar bir tablo gibi görünse de aynı yapboz gibi bazı parçalar eksik veyahut kayıp bile olsa da resmin bütününü görmemize engel değildir. Aynı yapbozda olduğu gibi “işe yaramayan” bazı datalar olsa da şirketler resmin gerçekte ne olduğunu görebilir.

Veriyi uygulanabilir istihbarata dönüştürmek uzun bir süreç gerektirmektedir. Bu süreç ana temelde 3 maddedir:

  • Veriyi harmanlamak ve tasnif etmek
  • Verileri diğer uygun verilerle bütünleştirmek. (Yapbozda uyan parçaları birbirine geçirmek)
  • Analiz etmek ve yorumlamak

Elde edilen işlenmiş bilgiler(enformasyon) kataloglar halinde şirket intranetinde saklanır böylece gelen yeni bilgiler gerekli şekilde ve yerde saklanır. Son olarak, her bir enformasyon, başta alaka düzeyi ve önemi olarak sonra da tekil ve diğer enformasyonlarla birlikte yorumlanır ve analiz edilir. Bu işlemler sonucunda veri, istihbarata yani işlenmiş ve uygulanabilir bilgiye dönüşür.

 

 

 

 

 

Share.

Leave A Reply